In plain words
I am the taste in water, son of Kunti; I am the radiance in moon and sun, Praṇava in all the Vedas, sound in space, and the humanness in human beings.
Word for word
I am the taste in water, O son of Kuntī; I am the light in moon and sun, Praṇava in all the Vedas, sound in space, humanness in human beings.
रसोऽहमप्सु कौन्तेय प्रभाऽस्मि शशिसूर्ययोःप्रणवः सर्ववेदेषु शब्दः खे पौरुषं नृषु
Other commentaries
The commentators
▸Bhagavadgītābhāṣyam
केन केन धर्मेण विशिष्टे त्वयि सर्वमिदं प्रोतमित्युच्यते —
रसः अहम् , अपां यः सारः स रसः, तस्मिन् रसभूते मयि आपः प्रोता इत्यर्थः । एवं सर्वत्र । यथा अहम् अप्सु रसः, एवं प्रभा अस्मि शशिसूर्ययोः । प्रणवः ओङ्कारः सर्ववेदेषु, तस्मिन् प्रणवभूते मयि सर्वे वेदाः प्रोताः । तथा खे आकाशे शब्दः सारभूतः, तस्मिन् मयि खं प्रोतम् । तथा पौरुषं पुरुषस्य भावः पौरुषं यतः पुम्बुद्धिः नृषु, तस्मिन् मयि पुरुषाः प्रोताः ॥ ८ ॥
In plain words
By which qualities, one by one, are you so set apart that all this is strung upon you? That is what is said next —
'I am the essence' — think of water: what makes water water, at its very core, is its taste. That taste is where I am — every drop of water is strung on that one thread. And it's the same everywhere. Just as I am the taste inside water, I am the light inside the moon and the sun. I am the sacred syllable Om at the heart of every Veda — every Veda is strung on that one sound. I am the sound that is space's own essence — space itself is strung on that. And I am the very quality of manhood in a man, the thing that makes someone recognize 'this is a man' — every man is strung on that quality, the way beads are strung on a single, unbroken thread.
Close to the Sanskrit
By which and which attribute you, being thus distinguished, have all this strung upon you — this is what is said:
'I am essence' — the essence of waters is that which is their core quality, that is taste; in that, which is the taste, in me, the waters are woven [like thread on a string]; that is the meaning. In this way, everywhere [the same pattern applies]. Just as I am taste in the waters, so I am the radiance of the moon and sun. The syllable Om, the sound Om, is in all the Vedas; in that, which is the syllable Om, in me, all the Vedas are woven. Likewise, in space, in the ether, sound is the essence; in that, in me, space is woven. Likewise, manhood is the state of a man, manhood, by which the recognition of manhood [arises] with regard to men; in that, in me, men are woven.
▸Gītā Vāhini· Prabodha 12 · Passage 5
ప్రపంచమున సర్వ పదార్థములందూ, పంచభూతములయందూ తను నిండియండియూ, పైకి గోచరముకాక అంతర్యామియై అన్నింటిలో ఉన్నాడు. అందుకనే కృష్ణపరమాత్మ, “జలములో నేను రసస్వరూపముగను, సూర్యచంద్రాదులలో ప్రకాశముగను, వేదములో ప్రణవముగను, ఆకాశమందు శబ్దముగను, మానవులయందు శక్తి, పౌరుషముగనూ ఉన్నాను” అని తెలిపెను. ఇక్కడ ప్రణవ విషయము విచారింతుము. వేదములకు ప్రణవము జీవమని అన్నాడు కదా! వేదములు అనాదివని ప్రసిద్ధి. అనాది అయిన వేదములకు ప్రణవము ప్రాణమన్న ఇక సృష్టికి ఆ పవిత్ర ప్రణవమెంత ప్రధానమో, బుద్ధిమంతులు బాగా యోచించవచ్చును. ప్రతివస్తువు యొక్క సూక్ష్మ స్వరూపమూ ప్రణవమనే భావించవలెను.
In plain words
He fills all the things of the world and the five elements, yet He is not outwardly seen; He dwells in all things as the indweller. That is why Kṛṣṇa Paramātma declared, “In water I am present as the svarūpa of taste, in the sun, the moon and the rest as radiance, in the Veda as Praṇava, in ākāśa as sound, in human beings as power and valour.” Let us inquire here into Praṇava. He said that Praṇava is the life of the Vedas, did He not! It is well known that the Vedas are beginningless. If Praṇava is the life-breath of the beginningless Vedas, then the wise can well consider how important that sacred Praṇava must be to creation. One must regard the subtle svarūpa of every thing as Praṇava itself.
▸Gītā Vāhini· Prabodha 12 · Passage 9
అయితే పాములో ఒక పవిత్రమైన స్వభావమున్నది. అది ఏదన, నాగస్వరము పట్టిన, ఎట్టి విషసర్పమైనా ఆనందముగా అందులో పడగవిప్పి ఆడుతూ, తన సర్వస్వమునూ ఆ స్వరమున లీనము చేయును. అటులనే మానవునిలో ‘అభ్యాసము’ ద్వారా ప్రణవములో మనసును లీనము చేయవచ్చును. కనుక శబ్దోపాసన పరమాత్ముని పొందుటకు ప్రధాన మార్గమై యున్నది. శబ్దమే పరమాత్మ. అందుకనే “మానవునియందలి పురుషార్థ శక్తిని నేనే” అని పరమాత్ముడు తెలిపెను. పురషకారమే మానవుని ప్రాణము. అట్టి పురుషకారమునకు ప్రాణమే లేకున్న మానవత్వమే లేదు. ఎట్టి ప్రారబ్దమయిననూ పురషకారమునకు అణిగి మణగి ఉండవలసినదే. ప్రారబ్దమున కంటే పురుషకారము ముందుగలదు. ఇది తెలియక ‘ప్రారబ్దము ప్రారబ్దమని’ ప్రారబ్దమును పట్టి ప్రాకులాడుదురు, వెట్టి మానవులు! ప్రతి మానవుడూ పురషకారమును అనుసరించియే తీరవలెను. చేయకుండిన, అట్టివాడు లోకమున అరనిమిషము కూడనూ నివసించలేడు. ఈ లోకమున పురుషార్థమును అనుసరించి దాని శక్తిలో ధన్యుడవు కమ్మనే మానవుని పరమాత్మ సృజించెను కాని, ఊరికే తిండికి చేటు, భూమికి బరువుగా, సార్థకము కాని పనులతో, పశువాంఛలతో భోగములు అనుభవించమని పంపలేదు. సోంబేరివై, నడుమువంచి పని పాటులు చేయక, కండలు పెంచుకొని లొట్టలు కొడుతూ దిట్టముగా బలవమని పంపలేదు.
In plain words
Yet there is one sacred trait in the snake. What is it? When the snake-charmer's pipe is played, any venomous serpent whatever spreads its hood and dances joyfully to it, merging its whole being in that tune. In the same way, in man, the Manas can be merged in Praṇava through ‘abhyāsa’. So the upāsanā of sound is the principal path to attaining Paramātma. Sound itself is Paramātma. That is why Paramātma declared, “I Myself am the power of puruṣārtha in man.” Puruṣakāra is the very life-breath of man. If that puruṣakāra has no life-breath in it, there is no humanity at all. Whatever the prārabdha, it must bow down and submit to puruṣakāra. Puruṣakāra stands ahead of prārabdha. Not knowing this, crying ‘prārabdha, prārabdha’, they cling to prārabdha and flounder — foolish men! Every human being must follow puruṣakāra without fail. If he does not act, such a one cannot live in the world even for half a minute. Paramātma created man to follow puruṣārtha in this world and to become blessed through its power. He did not send you to enjoy pleasures idly, a waste of food and a burden to the earth, with meaningless doings and bestial desires. He did not send you to be a lazybones, never bending your back to work and toil, building up your muscles, smacking your lips and growing stout and fat.