15 భక్తుడు: స్వామి! పెద్ద తలభారమును తమరు తీర్చవలెను. ఎంత మరుపు తెచ్చుకొన్ననూ, ఎక్కడ చూచినా అవే కనిపించును. వినిపించును. ఇంక మరచుటెట్లు? సాధ్యముకాక తమను ప్రార్థించుచున్నాను. తమరు వేరేమీ తలంచక, ఇట్టి వానికి సూటిగా జవాబులు ఇచ్చిన మాబోటివారలకు ఎంతో భారము తగ్గి సాధన శ్రద్ధ ఎక్కువగును. లేకున్న ఉన్న భగవత్‌ విశ్వాసము పోయి నాస్తికుల మగుదుమేమో అన్న భయము మరింత బాధపెట్టుచున్నది. ఇది నాకొకనికే కాక భక్తకోటికందరికీ ఉపకారమే. కాన, మీరు సందేహించక తప్పక మా సంశయములు తీర్చి చక్కని యథార్థమును తెలుపుదురని ఆశించుచున్నాను.
స్వామి: ఏమది? అంతటి శిరోబాధకు కారణమేమి?
భక్తుడు: స్వామి! మానవునకు నాలుగు ధర్మములున్నవనియూ అవి 1. బ్రహ్మచర్యము 2. గార్హస్థ్యము 3. వానప్రస్థము 4. సన్యాసము అనియు వానిలోని నాలుగవ స్థానమును చేరువాడే ధన్యతను గాంచును, సాక్షాత్కారమును పొందును అనియు తెలుపుదురు. కాన, ఆ సన్యాసమంటే ఏమో కొంత సెలవియ్యండి.
స్వామి: దీనికే నీ కింత బాధా? పిచ్చివాడా! కాషాయవస్త్రము వేసినంత మాత్రమున, తలగుండుచేసినంత మాత్రమున సన్యాసి కాడు, సర్వ ఆశలూ వదలినవాడు, కోర్కెలనునవే లేక, ఇచ్ఛా, అభీష్టము, క్రియా, అంతా ఒక పరమాత్మపైన, తాను చేయు సాధనపైనా ఉండవలెను. అట్టి ఇచ్ఛా ఆశలు ఎవరు ఉంచుకొందురో వారందరూ సన్యాసులే. అట్లు లేక సర్వ ఆశలు, ఇచ్ఛలు ఉండి కర్మలు చేయుచూ కేవలము కాషాయవస్త్రము వేసి, జడలు పెంచిన వారు సన్యాసులు కారు తెలిసెనా?
భక్తుడు: బొట్టుకొక సన్యాసి, రూపాయి కొక సన్యాసి, నయాపైస కొక సన్యాసి, ఒక సిగరెట్టుకే పదుగురు సన్యాసులు చిక్కుదురే, వారిలో ఎవ్వరిని ఆశించవలెను, ఆశ్రయించవలెను?
స్వామి: ఇవి ఏమియూ కోరక కేవలము మీ అభివృద్ధిని కోరుచూ, మీ సాధనకు సరియైన మార్గమును చూపు వారిని ఆశించు. అదియూ కాకున్న నిన్ను నీవు ఆశ్రయించు. అది పూర్తి క్షేమమును కూర్చును. సందేహములు సమసిపోవును.
భక్తుడు: అట్లయిన స్వామి! గురువు లేని విద్య గ్రుడ్డివిద్య అందురు కదా? ఎవరినైనా ఒకరిని పెద్దగ ఆశ్రయించవలెను కదా దారి చూపుటకు?
స్వామి: పెద్దలు లోకమున లేకపోలేదు బాబూ! అందరూ అట్లేయని తలంచవద్దు. ఎందరో మహనీయులు కలరు. “ధరణియందు పుణ్య పురుషులు లేకున్న జగములెట్లు వెలుగు పగలుగాను” అన్నట్లు ఎందరో మహనీయులు కలరు.
భక్తుడు: స్వామి! తమరేమైనా చెప్పండి. గృహస్థ ధర్మములో పుణ్యపురుషులు ఉన్నారో ఏమో, వానప్రస్థములో ఉన్నారో ఏమో. బ్రహ్మచర్యములో ఉన్నారో ఏమో, ఇట్టి వారి చెంత నాకు అనుభవము లేదు. కాని గొప్పగొప్ప పేరులు పొందిన వారినే చూచినాను; కాని సన్యాసులలో మాత్రము పుణ్యపురుషులు కనిపించుట చాలా దుర్లభముగా ఉన్నది. ఆశలు లేని సన్యాసులు ఒక్కరూ కనిపించుటలేదు. సన్యాసులకే అంతటి ఆశలున్న సంసారులకు ఆశలు ఉండుటలో తప్పేమున్నది? ఎక్కడకు వెళ్ళినా దుడ్డు దుడ్డు దుడ్డు!
స్వామి: న్యాయముగా నీవు చెప్పినట్లు సన్యాసులకు ఆశలు ఉండకూడదు. అసలు వారికి కామినీ కాంచనములు పరమశత్రువులు. వానిని చేతితో సయితము అంటరాదు. ఏదో చిక్కినచోట ఇంత ఆహారము స్వీకరించవలెను. కాని, వేరు ఆశించరాదు. అది సన్యాసియొక్క దీక్ష, నీమము. దుడ్డుతో వారికి అవసరమే లేదు.
భక్తుడు: అయ్యో! స్వామి! దుడ్డు అవసరమంతా వారికే ఉన్నది. ఏ సంసారీ డబ్బుకొరకు అట్లు బాధపడడు. అంతటి బాధలు పడి ఆ సన్యాసులు దుడ్డుకొరకు తిరుగుచున్నారు. ఇంక, శిష్యులనా పీల్చి పిప్పి చేయుచున్నారు. ఇవ్వని శిష్యుడు, శిష్యుడు కాడు. ద్వేషి. ఈ రీతిగా జరుగుచున్నదే. ఇది న్యాయమా? వీరు గురువులా?
స్వామి: ఇట్టిది న్యాయమని ఏ పెద్దలూ చెప్పరు. అట్టిది న్యాయమని నేనెట్లు చెప్పుదును? అట్టివారిని నీవు ఒక పర్యాయము అడుగ కూడదా? స్వామి! డబ్బులు మీకెందుకు, మీకిట్టి ఆశలు న్యాయము కాదే, అని.
భక్తుడు: అన్నీ అడిగితిని స్వామి.
స్వామి: ఏమన్నారు మరి?
భక్తుడు: ఆశ్రమము ఖర్చులకు కావలెనని అందురు. ఆశ్రమాభివృద్ధికి కావలెనందురు. ఇంకా ఎన్నియో తెలుపుదురు. తెలిపేదానికేమి, మాటలు నేర్చిన వారికి? మూటలు తీసికొనుటలో ఆరితేరి ఉందురు కదా?
స్వామి: గురువులకు ఆశ్రితుని అభివృద్ధి ప్రధానము కాని, ఆశ్రమ అభివృద్ధి ప్రధానముకాదు. కేవలము ఆశ్రమము ఆశ్రమము అని తపించుట అదే పెద్ద శ్రమగా ఉండును. ఇందుమూలముననే ఉన్న కొంత భక్తి ఊడిపోయి నాస్తికులు అగుచున్నారు. ఇట్టి పెద్దలను పెద్దలనరాదు. ఎద్దు స్వభావులనవలెను. భక్తులను హింసించి బలవంతముగా డబ్బు ఆశించే గురువును కన్నెత్తి సహితము చూడవద్దు నాయనా! అట్టి చోటినుండి దూరమయి, నీ విశ్వాసమును నీవు గొల్పోక అభివృద్ధిపరచుకో.
భక్తుడు: ఏదో పెద్దలన్నవారి చెంతకుపోయి, ఏమైనా విషయము తెలిసికొని, భగవత్‌ దర్శనప్రాప్తి పొందవచ్చునని ఆశతో వెళ్ళుదుము. ఏ పుట్టలో ఏ పాములుండునో అని వెళ్ళిన ఈ త్రాచుస్వాములే కనిపింతురు. వారికి ఆశ్రమము ఆశ కూడా ఒక తప్పేకదా స్వామి! అట్లు ప్రజాసేవ చేసేవారు ఏదో సహజ మానవునివలె తమ నిజమైన పేరుని పెట్టుకొని చందాలు వేసి పబ్లిక్గా సంచరించవచ్చును కదా? సన్యాసి అని వేషమువేసి ఉపదేశములు పొంది సన్యాసము స్వీకరించినపుడు ఎన్నియో ప్రమాణములుచేసి, ఆశాపాశములు వదలి, తరువాత ఈ మార్గముల పోవుట సన్యాసి లక్షణమునకే అవలక్షణము కదా?
స్వామి: తనకు అవలక్షణము ఉండవచ్చును కాని, నాయనా, సన్యాసి అనువానికి అవలక్షణమెన్నటికీ లేదు. రాదు, అట్లు పొరపడవద్దు. నీవు చెప్పినట్లు ఇటువంటివారు లోకమున ఉన్నారు. లేకపోలేదు. అయితే అట్టివారిని సన్యాసులు క్రింద కాని, స్వాములు క్రింద కాని చేర్చవద్దు. వారు ఈ రెండింటికి సంబంధులు కారు. ఆ పేరు పెట్టుకొని భక్తకోటికి ద్రోహము చేయువారు. అట్టి చింతయే వద్దు.
భక్తుడు: పోనీ ఆశ్రమములు కట్టుకొని గురువుగా నిల్చియుందురే. వారికికూడా దుడ్డు ఆశ తప్పుకదా స్వామి?
స్వామి: వారేమి కొమ్ములు పెట్టుకొన్నారాబాబూ! న్యాయముగా యోచించిన వారే మరింత జాగ్రత్తతో మెలగవలెను. ఎందుకన శిష్యకోటిని తయారుచేయువారు సరియైన లక్షణములతో, సరియైన హితమును బోధించుచూ వారి మనోభావములను మాధవస్మరణయందు లీనమగునట్లు చేయవలెను. అట్లుకాకున్న లోకమునకే హాని కలుగును. అట్టివారి శ్రేయస్సును కోరుచూ, వారి ఆనందమునే ఆశించుచుండిన, ఆశ్రమ అభివృద్ధి భక్తజనులు వారికి వారే చూచుకొందురు. వీరు నిర్భంధపెట్టవలసిన అవసరమే ఉండదు. అట్లుకాక వారి అభివృద్ధి మాని, ఆశ్రమ అభివృద్ధికై “మీరు నాకు శిష్యులు. అంత డబ్బు ఇవ్వండి, ఇంత డబ్బు ఇవ్వండి” అని హింస పెట్టిన మొదటికే మోసమగును. శిష్యునకు భక్తిపోవును. గురువునకు ఆశ్రమము పోవును. ఇవే వీని ఫలములు.
భక్తుడు: అదియును కాక, ఇట్టి తప్పులు కనిపెట్టి ఎవరైనా సరికాదు అనిన వారిపై కోపము పూని మరింత కఠిన నిబంధనలు విధించుచున్నారు. ఇది న్యాయమా స్వామి?
స్వామి: చేసే తప్పులలో ఇది మరొక తప్పు, న్యాయమెట్లగును? భక్తుని హృదయమును రంజింపజేయవలెను. కాని క్షీణింపచేయుట ఏ గురువునకునూ న్యాయము కాదు. అట్లు చేయుటవల్ల అతను గురువు అనబడడు; గొఱ్ఱె అనబడును.
భక్తుడు: మమ్ముల నిపుడు ఏమి చేయమందురు? ఏ రీతిగా నడచు కొమ్మందురు? తమరు సెలవీయండి స్వామి!
స్వామి: నాయనా! ఈ దారి తప్పినవారి మాటలు వదిలి, నీవు దారికి వచ్చు మాటలు మాట్లాడుము. నీవు ఇట్టివారి సంబంధము వదులుము. కామినీ కాంచనముల ఆశలేని స్థానమును చేరు. సర్వజన సమాన ప్రియమైన గురువును చూడు. నిజముగా సరియైన గురువన్న, ఈ క్రింది లక్షణములు ఉండవలెను. అవి గమనించు. అట్టి లక్షణములు ఉన్న అక్కడనే ఆనందము అనుభవించు, లేకున్న నీలో నీవు మననము చేస్తూ భగవంతుని ధ్యానించు, స్మరించు, భజించు, అంతేచాలు. వేరు చోటుకు పోనవసరము లేదు. విడి సమయమున మంచి భక్తి గ్రంథములను చదువు, అందులో నీకు కావలసిన వానిని తీసికో. కానివి వదలు. అంతేకాని, లేనిపోని వలలో చిక్కుకొని తపించవద్దు.
భక్తుడు: అట్టి మహనీయుల గుర్తులెట్టివి స్వామి?
స్వామి: ధనాశలేక, ఆశ్రమాభివృద్ధి ఆశలు లేక, తనను స్తుతించువారినే ప్రేమించి, ఇతరులను ద్వేషించు గుణములు లేక, తన భక్తులు ఇతరుల చెంతకు పోకూడదు అని నిబంధనలు లేక, ఇతరులు మనలో చేరరాదను కట్టుబాట్లు లేక, సర్వజన సమాన ప్రేమపురుషులై పరనిందాపరులు కాక, తన తప్పు తెలిపిన వారిపై ద్వేషము సాధించక, సత్య, ధర్మ, శాంతి, ప్రేమలు వెదజల్లుతూ, కేవలము భక్తుల ఆనందమునే ఆశించి, ప్రేమించి, వారికి హితము బోధించువారలను చూడు. అతడు నిజమైన గురువు. కోప, తాప, ద్వేష, అసూయాపరులను, ఆశ, కీర్తి, మర్యాద, గౌరవములను ఆశించువారలను కన్నెత్తి చూడవద్దు. వారు ఎంతటి పెద్దవారయినను, పేరు ప్రఖ్యాతి ఉండిననూ సరే.
భక్తుడు: సరే స్వామి! మంచిగనే ఉన్నది. ఈ పెద్దపెద్ద గురువులను వారు మంచి విద్యావంతులు. ఎన్నో ఉపన్యాసములు ఘంటవలె మ్రోగింతురు. ఇట్టి గుణములుండవలెను. ఇట్టి అలవాట్లు ఉండవలెను. అనునది వారికి ఎందుకు తెలియదు? అంత పెద్దవారు ఇంత చిన్న తప్పులుకూడా చూచుకోలేరా, సరిచేసుకోలేరా?
స్వామి: బాబూ! అనుభవము కొంత ఉండిననూ చాలు. విద్య ఎంత ఉన్నను వేరు. అనుభవశూన్యమైన కళాశాలలో ఎంతోమంది లెక్చరర్లు కంఠపాఠములుచేసి గడగడ వాగుదురు. అట్లు ఉపన్యాసములు బాగా చెప్పినంతమాత్రాన పెద్దలగుదురా? అది తిన్న అన్నము కక్కినది. అది గొప్పకాదు. చెప్పేవానిలో ఎంతవరకు నడచుకొంటూ ఉన్నారనునది గుర్తించవలెను. ఇతరులకు చెప్పువారు ఆ తప్పులు తాము చేయకూడదు. తాము మానరా, ఇతరులకు చెప్పకూడదు. ఇది న్యాయము. అంతేకాని. ఎంత చదువు ఉన్ననూ అనుభవము లేనివారే ఈ ఆర్భాటములో పడి మూడురోజుల ముచ్చట అని నాలుగవ దినమున వారు స్థానమును కోల్పోయి, ఉభయ భ్రష్టత్వము పొందుచున్నారు. అసలు వారే కాదు. ఈ దుర్గుణములు ఎవరికి మంచివి కావు. కాన, నీవు ఈ కథలు మాని ఇట్టివారికి దూరమయి, నీ విశ్వాసమును నీవు అభివృద్ధిపరచుకో; భగవచ్చింతనను బలపరచుకో: సత్కార్యముల ఆచరించు; సద్వాక్యములు ఉచ్చరించు. సర్వేశ్వరుని పూజించు, స్మరించు, ధ్యానించు. ఇవి నీలో నిండి యుండిన ఇతరుల మంచిచెడ్డలు నీకు అవసరము లేదు.