Adhyātma Rāmāyaṇa · The Lineage of the Rākṣasas
Tap a verse for its meaning
- 1श्रीमहादेव उवाच ।जयति रामः ।दशवदननिधनकारी दाशरथिः ॥
- 2पार्वत्युवाच ।अथ रामः किमकरो ।हत्वा मृधे रावणादीन् राक्षसान् ॥
- 3अभिषिक्तस्त्वयोध्यायां सीतया सह राघवः ।मायामानुषतां प्राप्य कति वर्षाणि ॥
- 4स्थितवान् देवः सनातनः ।अत्यजन्मानुषं लोकं कथमन्ते रघूद्वहः ॥
- 5एतदाख्याहि भगवन् श्रद्दधत्या मम प्रभो ।स्वाद्य मेऽतीव वर्धते ।रामचन्द्रस्य भगवन् ब्रूहि विस्तरशः कथाम् ॥
- 6श्रीमहादेव उवाच ।राक्षसानां वधं कृत्वा ।आययु सर्वे श्रीराममभिवन्दितुम् ॥
- 7विश्वामित्रोऽसितः कण्वो दुर्वासा भृगुरङ्गिराः ।कश्यपो वामदेवोऽत्रिस्तथा ॥
- 8अगस्त्यः सह शिष्यैश्च मुनिभिः सहितोऽभ्यगात् । रामस्य द्वारपालमथाब्रवीत् ॥
- 9ब्रूहि रामाय मुनयः समागत्य बहिःस्थिताः ।अगस्त्यप्रमुखाः सर्वे आशीर्भिरभिनन्दितुम् ॥
- 10प्रतीहारस्ततो राममगस्त्यवचनाद् द्रुतम् ।नमस्कृत्याब्रवीद्वाक्यं प्रभुम् ॥
- 11कृताञ्जलिरुवाचेदमगस्त्यो मुनिभिः सह ।देव प्राप्तो बहिरुपस्थितः ॥
- 12तमुवाच द्वारपालं ।पूजिता विविशुर्वेश्म ॥
- 13दृष्ट्वा रामो मुनीन् शीघ्रं कृताञ्जलिः ।पाद्यार्घ्यादिभिरापूज्य गां निवेद्य यथाविधि ॥
- 14नत्वा तेभ्यो ददौ यथार्हतः ।उपविष्टा प्रहृष्टाश्च मुनयो रामपूजिताः ॥
- 15सर्वे रामं कुशलमब्रुवन् ।कुशलं ते सर्वत्र रघुनन्दन ॥
- 16दिष्ट्येदानीं प्रपश्यामो हतशत्रुमरिन्दम । स ते राम रावणो राक्षसेश्वरः ॥
- 17सधनुस्त्वं हि लोकांस्त्रीन् विजेतुं ।दिष्ट्या त्वया हताः सर्वे राक्षसा रावणादयः ॥
- 18सह्यमेतन्महाबाहो ।असह्यमेतत्सम्प्राप्तं ॥
- 19सर्वे मृधे ।अन्तकप्रतिमैर्बाणैर्हतास्ते रघुसत्तम ॥
- 20दत्ता चेयं त्वयास्माकं पुरा ह्यभयदक्षिणा ।हत्वा रक्षोगणान् सङ्ख्ये जीवसि ॥
- 21श्रुत्वा तु भाषितं तेषां मुनीनां । गत्वा रामः प्राञ्जलिरब्रवीत् ॥
- 22रावणादीनतिक्रम्य कुम्भकर्णादिराक्षसान् । हित्वा किं प्रशंसथ ॥
- 23ततस्तद्वचनं श्रुत्वा राघवस्य महात्मनः ।कुम्भयोनि रामं प्रीत्या वचोऽब्रवीत् ॥
- 24शृणु राम यथा वृत्तं रावणे रावणस्य च ।जन्म कर्म वरादानं ॥
- 25पुरा राम पुलस्त्यो ब्रह्मणः सुतः । गतो विद्वान् मेरोः पार्श्वं महामतिः ॥
- 26तृणबिन्दोराश्रमेऽसौ न्यवस ।तपस्तेपे महातेजाः सदा ॥
- 27तत्राश्रमे ।गायन्त्यो ननृतुस्तत्र हसन्त्यो वादयन्ति च ॥
- 28पुलस्त्यस्य चक्रुः सर्वा अनिन्दिताः ।ततः क्रुद्धो महातेजा वचो महत् ॥
- 29या मे दृष्टिपथं गच्छेत्सा गर्भं धारयिष्यति ।ताः सर्वाः शापसंविग्ना न तं देशं प्रचक्रमुः ॥
- 30तृणबिन्दोस्तु कन्या तन्नाशृणोद्वचः ।विचचार मुनेरग्रे तं प्रपश्यती ॥
- 31बभूव पाण्डुरतनुर्व्यञ्जितान्तःशरीरजा ।दृष्ट्वा सा भीता पितरमन्वगात् ॥
- 32तृणबिन्दुश्च तां दृष्ट्वा राजर्षिरमितद्युतिः ।ध्यात्वा मुनिकृतं सर्वमवै ॥
- 33तां कन्यां पुलस्त्याय ददौ पिता ।तां प्रगृह्याब्रवीत्कन्यां स द्विजः ॥
- 34दृष्ट्वा मुनिः प्रीतोऽब्रवीद्वचः ।दास्यामि पुत्रमेकं ते उभयो ॥
- 35ततः प्रासूत सा पुत्रं पुलस्त्या ।विश्रवा इति विख्यातः पौलस्त्यो ॥
- 36तस्य दृष्ट्वा भरद्वाजो ।भार्यार्थं स्वां दुहितरं ददौ विश्रवसे मुदा ॥
- 37तस्यां तु पुत्रः सञ्जज्ञे पौलस्त्या ।पितृतुल्यो ब्रह्मणा चानुमोदितः ॥
- 38ददौ तत्तपसा तुष्टो ब्रह्मा तस्मै वरं शुभम् ।मनोऽभिलषितं तस्य ॥
- 39ततो लब्धवरः सोऽपि पितरं द्रष्टुमागतः । ब्रह्मदत्तेन भास्वता ॥
- 40नमस्कृत्याथ पितरं निवेद्य ।प्राह मे भगवान् ब्रह्मा दत्त्वा वरमनिन्दितम् ॥
- 41निवासाय दत्तवान् परमेश्वरः ।ब्रूहि मे नियतं स्थानं ॥
- 42विश्रवा अपि तं प्राह शुभा ।राक्षसानां निवासाय निर्मिता ॥
- 43त्यक्त्वा त्या विविशुस्ते ।सा पुरी दुष्प्रधर्षान्यैर्मध्येसागरमास्थिता ॥
- 44तत्र वासाय गच्छ त्वं नान्यैः साधिष्ठिता पुरा । गत्वा तां पुरीं ॥
- 45स तत्र सुचिरं कालमुवास पितृसम्मतः ।कस्यचित्त्वथ कालस्य ॥
- 46रसातलान्मर्त्यलोकं चचार पिशिताशनः ।गृहीत्वा तनयां कन्यां ॥
- 47अपश्य चरन्तं पुष्पकेण सः ।हिताय चिन्तयामास राक्षसानां महामनाः ॥
- 48उवाच तनयां तत्र नामतः ।वत्से विवाहकालस्ते ॥
- 49प्रत्याख्यानाच्च भीतैस्त्वं न वरैर्गृह्यसे शुभे ।सा त्वं वरय भद्रं ते ॥
- 50स्वयमेव ततः पुत्रा भविष्यन्ति ।ईदृशाः सर्वशोभाढ्या शुभे ॥
- 51तथेति साऽऽश्रमं गत्वा मुनेरग्रे व्यवस्थिता ।लिखन्ती भुवमग्रेण पादेनाधोमुखी स्थिता ॥
- 52तामपृच्छन्मुनिः का त्वं कन्याऽसि वरवर्णिनि ।साब्रवीत्प्राञ्जलिर्ब्रह्मन् ज्ञातुमर्हसि ॥
- 53ततो ध्यात्वा मुनिः सर्वं ज्ञात्वा तां प्रत्यभाषत ।ज्ञातं तवाभिलषितं मत्तः पुत्रानभीप्ससि ॥
- 54दारुणायां तु वेलायामागतासि सुमध्यमे ।अतस्ते दारुणौ पुत्रौ सम्भविष्यतः ॥
- 55साब्रवी त्वत्तोऽप्येवंविधौ सुतौ ।तामाह पश्चिमो यस्ते भविष्यति महामतिः ॥
- 56श्रीमान् ।इत्युक्ता सा तथा काले सुषुवे दशकन्धरम् ॥
- 57रावणं विंशतिभुजं दशशीर्षं सुदारुणम् ।तद्रक्षोजातमात्रेण चचाल च ॥
- 58बभूवु निमित्तान्यखिलान्यपि ।कुम्भकर्णस्ततो जातो ॥
- 59ततः शूर्पणखा नाम जाता रावणसोदरी ।ततो विभीषणो जातः ॥
- 60नियताहारो नित्यकर्मपरायणः ।कुम्भकर्णस्तु दुष्टात्मा द्विजान् सन्तुष्टचेतसः ॥
- 61भक्षयन्नृषिसङ्घांश्च विचचारातिदारुणः ।रावणोऽपि महासत्त्वो लोकानां भयदायकः ।ववृधे लोकनाशाय ह्यामयो देहिनामिव ॥
- 62राम त्वं सकलान्तरस्थमभितो जानासि साक्षी सर्वहृदि स्थितो हि परमो नित्योदितो निर्मलः ।त्वं स्वमहिमन् मायागुणैर्नाज्यसेलीलार्थं प्रतिचोदितोऽद्य भवता वक्ष्यामि रक्षोद्भवम् ॥
- 63जानामि केवलमनन्तमचिन्त्यशक्तिंचिन्मात्रमक्षरमजं विदितात्मतत्त्वम् ।त्वां राम गूढनिजरूपमनुप्रवृत्तोमूढोऽप्यहं भवदनुग्रहतश्चरामि ॥
- 64एवं वदन्तमिनवंशपवित्रकीर्तिःकुम्भोद्भवं रघुपतिः प्रहसन् बभाषे ।मायाश्रितं सकलमेतदनन्यकत्वात्मत्कीर्तनं जगति पापहरं निबोध ॥