Adhyātma Rāmāyaṇa · The Reign of Rāma
Tap a verse for its meaning
- 1श्रीमहादेव उवाच । राजेन्द्रे ।वसुधा सस्यसम्पन्ना फलवन्तो महीरुहाः ॥
- 2पुष्पाणि चकाशिरे ।सहस्रशतमश्वानां धेनूनां च गवां तथा ॥
- 3ददौ शतवृषान् पूर्वं द्विजेभ्यो ।त्रिंशत्कोटिं ब्राह्मणेभ्यो ददौ पुनः ॥
- 4ब्राह्मणेभ्यो मुदा तथा ।सूर्यकान्तिसमप्रख्यां सर्वरत्नमयीं ॥
- 5सुग्रीवाय ददौ प्रीत्या राघवो ।अङ्गदाय ददौ दिव्ये ह्यङ्गदे रघुनन्दनः ॥
- 6चन्द्रकोटिप्रतीकाशं मणिरत्नविभूषितम् ।सीतायै प्रददौ हारं प्रीत्या ॥
- 7अवमुच्यात्मनः कण्ठाद्धारं ।अवैक्षत हरीन् सर्वान् भर्तारं च ॥
- 8रामस्तामाह वैदेहीमिङ्गितज्ञो विलोकयन् ।वैदेहि यस्य तुष्टासि देहि तस्मै ॥
- 9ददौ हारं पश्यतो राघवस्य च ।तेन हारेण शुशुभे मारुतिर्गौरवेण च ॥
- 10रामोऽपि मारुतिं दृष्ट्वा कृताञ्जलिमुपस्थितम् । परमया तुष्ट इदं वचनमब्रवीत् ॥
- 11हनूमंस्ते वरं वरय काङ्क्षितम् ।दास्यामि देवैरपि यद्दुर्लभं ॥
- 12हनूमानपि तं प्राह नत्वा रामं ।त्वन्नाम स्मरतो राम मनो मम ॥
- 13अतस्त्वन्नाम सततं स्मरन् स्थास्यामि ।यावत्स्थास्यति ते नाम लोके तावत्कलेवरम् ॥
- 14मम तिष्ठतु वरोऽयं मेऽभिकाङ्क्षितः ।रामस्तथेति तं प्राह मुक्तस्तिष्ठ यथासुखम् ॥
- 15कल्पान्ते मम सायूज्यं प्राप्स्यसे नात्र संशयः ।तमाह प्रीता यत्र कुत्रापि मारुते ॥
- 16स्थितं त्वामनुयास्यन्ति भोगाः सर्वे ।इत्युक्तो मारुतिस्ताभ्यामीश्वराभ्यां प्रहृष्टधीः ॥
- 17आनन्दाश्रुपरीताक्षो भूयो भूयः प्रणम्य तौ ।कृच्छ्राद्ययौ तपस्तप्तुं हिमवन्तं महामतिः ॥
- 18ततो गुहं समासाद्य रामः प्राञ्जलिमब्रवीत् ।सखे गच्छ पुरं रम्यं शृङ्गवेरमनुत्तमम् ॥
- 19मामेव त्यं भुङ्क्ष्व भोगान्निजार्जितान् ।अन्ते ममैव सारूप्यं प्राप्स्यसे त्वं न संशयः ॥
- 20इत्युक्त्वा प्रददौ तस्मै दिव्यान्याभरणानि च ।राज्यं च विपुलं दत्त्वा विज्ञानं च ददौ ॥
- 21रामेणालिङ्गितो हृष्टो ययौ स्वभवनं गुहः ।ये चान्ये वानराः श्रेष्ठा अयोध्यां समुपागताः ॥
- 22अमूल्याभरणैर्वस्त्रैः पूजयामास राघवः ।सुग्रीवप्रमुखाः सर्वे वानराः सविभीषणाः ॥
- 23यथार्हं पूजितास्तेन रामेण । सर्वे जग्मुरेव यथागतम् ॥
- 24सुग्रीवप्रमुखाः सर्वे किष्किन्धां प्रययुर्मुदा ।विभीषणस्तु सम्प्राप्य राज्यं ॥
- 25रामेणः पूजितः प्रीत्या ययौ लङ्कामनिन्दितः ।राघवो राज्यमखिलं शशासाखिलवत्सलः ॥
- 26अनिच्छन्नपि रामेण ऽभिषेचितः ।लक्ष्मणः परया भक्त्या रामसेवापरोऽभवत् ॥
- 27रामस्तु पि कर्माध्यक्षोऽपि निर्मलः ।कर्तृत्वादि विहीनोऽपि निर्विकारोऽपि सर्वदा ॥
- 28तुष्टः सन् लोकानामुपदेशकृत् ।अश्वमेधादियज्ञैश्च सर्वैर्विपुलदक्षिणैः ॥
- 29अयजत्परमानन्दो मानुषं वपुराश्रितः ।न पर्यदेवन् विधवा न च व्यालकृतं भयम् ॥
- 30न व्याधिजं भयं चासीद्रामे राज्यं प्रशासति ।लोके दस्युभयं नासीदनर्थो नास्ति कश्चन ॥
- 31वृद्धेषु सत्सु बालानां नासीन्मृत्युभयं तथा ।रामपूजापराः सर्वे सर्वे ॥
- 32ववर्षुर्जलदास्तोयं यथाकालं यथारुचि ।प्रजाः स्वधर्मनिरता वर्णाश्रमगुणान्विताः ॥
- 33रामोऽपि जुगोप जाः ।सर्वलक्षणसंयुक्तः सर्वधर्मपरायणः ॥
- 34रामो राज्यमुपास्त सः ॥
- 35इदं रहस्यं धनधान्यऋद्धिम-द्दीर्घायुरारोग्यकरं सुपुण्यदम् ।पवित्रमाध्यात्मिकसन्ज्ञितं पुरारामायणं भाषितमादिशम्भुना ॥
- 36शृणोति भक्त्या मनुजः समाहितोभक्त्या पठेद्वा परितुष्टमानसः ।सर्वाः समाप्नोति मनोगताशिषोविमुच्यते क्षणात् ॥
- 37रामाभिषेकं प्रयतः शृणोति योधनाभिलाषी लभते महद्धनम् । सुतमार्यसम्मतंप्राप्नोति रामायणमादितः पठन् ॥
- 38शृणोति योऽध्यात्मिकरामसंहितांप्राप्नोति राजा भुवमृद्धसम्पदम् ।शत्रून् विजित्यारिभिरप्रधर्षितोव्यपेतदुःखो विजयी भवेन्नृपः ॥
- 39स्त्रियोऽपि शृण्वन्त्यधिरामसंहितांभवन्ति ता जीविसुताश्च पूजिताः ।पि पुत्रं लभते सुरूपिणंकथामिमां भक्तियुता शृणोति या ॥
- 40श्रद्धान्वितो यः शृणुयात्पठेन्नरोविजित्य कोपं च तथा । सर्वाणि विजित्य निर्भयोभवेत्सुखी राघवभक्तिसंयुतः ॥
- 41सुराः समस्ता अपि यान्ति तुष्टतांविघ्नाः समस्ता अपयान्ति शृण्वताम् ।अध्यात्मरामायणमादितो नृणांभवन्ति सर्वा अपि सम्पदः पराः ॥
- 42वा यदि रामतत्पराशृणोति रामायणमेतदादितः ।पुत्रं प्रसूते ऋषभं चिरायुषं लोकसुपूजिता भवेत् ॥
- 43पूजयित्वा तु ये भक्त्या नमस्कुर्वन्ति नित्यशः ।सर्वैः पापैर्विनिर्मुक्ता ॥
- 44अध्यात्मरामचरितं कृत्स्नं शृण्वन्ति भक्तितः ।पठन्ति वा स्वयं वक्त्रात्तेषां रामः ॥
- 45राम एव तस्मिंस्तुष्टेऽखिलात्मनि ।धर्मार्थकाममोक्षाणां यद्यदिच्छति तद्भवेत् ॥
- 46श्रोतव्यं नियमेनैतद्रामायणमखण्डितम् ।आयुष्यमारोग्यकरं ॥
- 47देवाश्च सर्वे तुष्यन्ति ग्रहाः सर्वे ।रामायणस्य श्रवणे तृप्यन्ति पितरस्तथा ॥
- 48अध्यात्मरामायणमेतदद्भुतंवैराग्यविज्ञानयुतं पुरातनम् ।पठन्ति शृण्वन्ति लिखन्ति ये नराःतेषां भवेऽस्मिन्न पुनर्भवो भवेत् ॥
- 49आलोड्याखिलवेदराशिमसकृद्य तद्-रामो विष्णुरहस्यमूर्तिरिति यो विज्ञाय भूतेश्वरः ।उद्धृत्याखिलसारसङ्ग्रहमिदं सङ्क्षेपतः प्रस्फुटंश्रीरामस्य निगूढतत्त्वमखिलं प्राह प्रियायै भवः ॥