Vālmīki Rāmāyaṇa · The Golden Vessel
Tap a verse for its meaning
- 1ततो देवो नियुक्तः ।जानन्नपि सुरानेवं श्लक्ष्णं वचनमब्रवीत् ॥
- 2उपायः को वधे तस्य सुराः ।यमहं तं समास्थाय निहन्यामृषिकण्टकम् ॥
- 3एवमुक्ताः सुराः सर्वे प्रत्यूचु ।मानुषीं तनुमास्थाय रावणं जहि सम्युगे ॥
- 4स हि तेपे तपस्तीव्रं दीर्घकालमरिन्दम ।येन तुष्टोऽभवद्ब्रह्मा लोककृ ॥
- 5सन्तुष्टः प्रददौ तस्मै राक्षसाय वरं प्रभुः ।नानाविधेभ्यो भूतेभ्यो भयं नान्यत्र ॥
- 6पुरा तेन वरदानेन मानवाः ।एवं पितामहात्तस्माद्वरं प्राप्य स ॥
- 7लोकांस्त्रींस्त्रियश्चाप्यपकर्षति ।तस्मात्तस्य वधो दृष्टो मानुषेभ्यः ॥
- 8इत्येतद्वचनं श्रुत्वा सुराणां विष्णुरात्मवान् ।पितरं रोचयामास तदा ॥
- 9स चाप्यपुत्रो नृपतिस्तस्मिन्काले महाद्युतिः ।अयजत्पुत्रियामिष्टिं पुत्रेप्सुररिसूदनः ॥
- 10स कृत्वा निश्चयं विष्णुरामन्त्र्य च पितामहम् ।अन्तर्धानं गतो देवैः पूज्यमानो महर्षिभिः ॥
- 11ततो वै यजमानस्य ।प्रादुर्भूतं महद्भूतं महावीर्यं ॥
- 12कृष्णं रक्ताम्बरधरं रक्ताक्षं ।स्निग्धहर्यक्षतनुजश्मश्रुप्रवरमूर्धजम् ॥
- 13शुभलक्षणसम्पन्नं दिव्याभरणभूषितम् ।शैलशृङ्गसमुत्सेधं दृप्तशार्दूलविक्रमम् ॥
- 14दिवाकरसमाकारं दीप्तानलशिखोपमम् ।तप्तजाम्बूनदमयीं राजतान्तपरिच्छदाम् ॥
- 15पात्रीं पत्नीमिव प्रियाम् ।प्रगृह्य विपुलां दोर्भ्यां स्वयं ॥
- 16समवेक्ष्याब्रवीद्वाक्यमिदं ।प्राजापत्यं नरं विद्धि मामिहाभ्यागतं नृप ॥
- 17ततः परं तदा राजा प्रत्युवाच ।भगवन् स्वागतं तेऽस्तु किमहं करवाणि ते ॥
- 18अथो पुनरिदं वाक्यं प्राजापत्यो नरोऽब्रवीत् ।राजन्नर्चयता देवानद्य प्राप्तमिदं त्वया ॥
- 19इदं तु पायसं ।प्रजाकरं गृहाण त्वं धन्यमारोग्यवर्धनम् ॥
- 20भार्याणामनुरूपाणामश्नीतेति प्रयच्छ वै ।तासु त्वं लप्स्यसे दर्थं यजसे नृप ॥
- 21तथेति नृपतिः प्रीतः प्रतिगृह्य ताम् ।पात्रीं देवान्नसम्पूर्णां देवदत्तां ॥
- 22अभिवाद्य च तद्भूतमद्भुतं प्रियदर्शनम् ।मुदा परमया युक्तश्चकाराभिप्रदक्षिणम् ॥
- 23ततो दशरथः प्राप्य पायसं देवनिर्मितम् ।बभूव प्राप्य वित्तमिवाधनः ॥
- 24ततस्तदद्भुतप्रख्यं भूतं ।संवर्तयित्वा तत्कर्म तत्रैवान्तरधीयत ॥
- 25हर्षरश्मिभिरुद्द्योतं तस्यान्तःपुरमाबभौ ।भिरामस्य चन्द्रस्येव नभोंशुभिः ॥
- 26सोन्तःपुरं प्रविश्यैव कौसल्यामिदमब्रवीत् ।पायसं प्रतिगृह्णीष्व पुत्रीयं त्विदमात्मनः ॥
- 27कौसल्यायै नरपतिः पायसार्धं ददौ तदा ।अर्धादर्धं ददौ चापि नराधिपः ॥
- 28चावशिष्टार्धं ददौ पुत्रार्थकारणात् ।प्रददौ चावशिष्टार्धं पायसस्यामृतोपमम् ॥
- 29अनुचिन्त्य सुमित्रायै पुनरेव ।एवं तासां ददौ राजा भार्याणां पायसं पृथक् ॥
- 30तास्त्वेतत्पायसं प्राप्य नरेन्द्रस्योत्तमाः स्त्रियः ।सम्मानं मेनिरे सर्वाः ॥
- 31ततस्तु ताः तदुत्तमस्त्रियोमहीपतेरुत्तमपायसं पृथक् ।हुताशनादित्य समानतेजस--श्चिरेण गर्भान्प्रतिपेदिरे तदा ॥
- 32ततस्तु राजा प्रसमीक्ष्य ताः स्त्रियः प्रतिलब्धमानसः ।बभूव हृष्टस्त्रिदिवे यथा सुरेन्द्रसिद्धर्षिगणाभिपूजितः ॥