Vālmīki Rāmāyaṇa · The Creation of the Vānara Host
Tap a verse for its meaning
- 1पुत्रत्वं तु गते राज्ञस्तस्य महात्मनः ।उवाच देवताः सर्वाः स्वयम्भूर्भगवानिदम् ॥
- 2वीरस्य सर्वेषां नो हितैषिणः ।विष्णोः सहायान्बलिनः सृजध्वं ॥
- 3मायाविदश्च शूरांश्च वायुवेगसमाञ्जवे । बुद्धिसम्पन्नान् विष्णुतुल्यपराक्रमान् ॥
- 4असंहार्यानुपायज्ञान् ।सर्वास्त्रगुणसम्पन्नानमृतप्राशनानिव ॥
- 5च मुख्यासु गन्धर्वीणां तनूषु च ।किंनरीणां च गात्रेषु वानरीणां तनूषु च ॥
- 6यक्षपन्नगकन्यासु ऋक्षिविद्याधरीषु च ।सृजध्वं पुत्रां ॥
- 7पूर्वमेव मया सृष्टो जाम्बवानृक्षपुङ्गवः ।जृम्भमाणस्य सहसा मम वक्रादजायत ॥
- 8ते तथोक्ता तत्प्रतिश्रुत्य ।जनयामासुरेवं ते पुत्रान्वानररूपिणः ॥
- 9ऋषयश्च सिद्धविद्याधरोरगाः ।चारणाश्च सुतान्वीरान्ससृजु ॥
- 10वानरेन्द्रं महेन्द्राभमिन्द्रो वालिनमूर्जितम् ।सुग्रीवं जनयामास तपनस्तपतां वरः ॥
- 11बृहस्पतिस्त्वजनयत्तारं नाम महाहरिम् ।सर्ववानरमुख्यानां बुद्धिमन्तमनुत्तमम् ॥
- 12धनदस्य सुतः श्रीमान्वानरो । त्वजनयन्नलं नाम महाहरिम् ॥
- 13सुतः श्रीमान्नीलोऽग्निसदृशप्रभः ।तेजसा यशसा वीर्यादत्यरिच्यत वानरान् ॥
- 14रूपद्रविणसम्पन्नावश्विनौ रूपसंमतौ ।मैन्दं च द्विविदं चैव जनयामासतुः स्वयम् ॥
- 15वरुणो जनयामास सुषेणं नाम वानरम् ।शरभं जनयामास पर्जन्यस्तु महाबलम् ॥
- 16श्रीमाम वानरः ।वज्रसंहननोपेतो वैनतेयसमो जवे ॥
- 17सर्ववानरमुख्येषु बुद्धिमान्बलवानपि ।ते सृष्टा बहुसाहस्रा ॥
- 18अप्रमेयबला वीरा विक्रान्ताः ।ते गजाचलसङ्काशा वपुष्मन्तो महाबलाः ॥
- 19क्षिप्रमेवाभिजज्ञिरे ।यस्य देवस्य यद्रूपं वेषो यश्च पराक्रमः ॥
- 20अजायत समस्तेन तस्य तस्य सुतः । चोत्पन्नाः केचित्संमतविक्रमाः ॥
- 21च तथा जाता वानराः किंनरीषु च ।देवा गन्धर्वास्तार्क्ष्या यक्षा यशस्विनः ॥
- 22किम्पुरुषाश्चैव सिद्धविद्याधरोरगाः ।बहवो जनयामासुर्हृष्टास्तत्र ॥
- 23वानरार्वान्वै ।सिंहशार्दूलसदृशा दर्पेण च बलेन च ॥
- 24सर्वे सर्वे ।नखदंष्ट्रायुधाः सर्वे सर्वे सर्वास्त्रकोविदाः ॥
- 25विचालयेयुः दयेयुः स्थिरान् द्रुमान् ।क्षोभयेयुश्च वेगेन समुद्रं सरितां पतिम् ॥
- 26दारयेयुः क्षितिं पद्भ्यामाप्लवेयुर्महार्णवम् ।नभस्थलं विशेयुश्च गृह्णीयुरपि ॥
- 27गृह्णीयुरपि मातङ्गान्मत्तान्प्रव्रजतो वने ।नर्दमानाश्च नादेन पातयेयुर्विहङ्गमान् ॥
- 28ईदृशानां प्रसूतानि हरीणां ।शतं शतसहस्राणि यूथपानां महात्मनाम् ॥
- 29ते प्रधानेषु यूथेषु हरीणां ।बभूवुर्यूथपश्रेष्ठा वीरांश्चाजनयन्हरीन् ॥
- 30अन्ये प्रस्थानुपतस्थुः सहस्रशः ।अन्ये नानाविधान् शैलान्भेजिरे च ॥
- 31सूर्यपुत्रं च सुग्रीवं शक्रपुत्रं च वालिनम् ।भ्रातरावुपतस्थुस्ते सर्वे एव हरीश्वराः ॥
- 32नलं नीलं हनूमन्तमन्यांश्च हरियूथपान् ।ते तार्क्ष्यबलसम्पन्नाः सर्वे ॥
- 33विचरन्तोऽर्दयन्दर्पात् ।तांश्च सर्वान्महाबाहुर्वाली ॥
- 34जुगोप ऋक्षगोपुच्छवानरान् ।तैरियं पृथिवी शूरैः ।कीर्णा विविधसंस्थानैर्नानाव्यञ्जनलक्षणैः ॥
- 35तैर्मेघबृन्दाचलकूटकल्पै--र्महाबलैर्वानरयूथपालैः ।बभूव भूर्भीमशरीररूपैःसमावृता ॥