Vālmīki Rāmāyaṇa · The Birth of Kumāra
Tap a verse for its meaning
- 1तप्यमाने तपो देवे देवाः सर्षिगणाः पुरा ।सेनापतिमभीप्सन्तः मुपागमन् ॥
- 2ततोऽब्रुव सर्वे भगवन्तं पितामहम् । शुभं वाक्यं सेन्द्राः साग्निपुरोगमाः ॥
- 3यो नः र्देव दत्तो भगवता पुरा ।स न जातोऽद्य भगवन्नस्मद्वैरिनिबर्हणः ।तत्पिता भगवान् हिमवच्छिखरेऽद्य वै ।तपः परममास्थाय तप्यते स्म सहोमया ॥
- 4यदत्रानन्तरं कार्यं लोकानां ।संविधत्स्व विधानज्ञ त्वं हि नः ॥
- 5देवतानां वचः श्रुत्वा ।सान्त्वयन्मधुरैर्वाक्यैनिदमब्रवीत् ॥
- 6शैलपुत्र्या यदुक्तं तन्न सन्तु पत्निषु ।तस्या वचनमक्लिष्टं सत्यमेव न संशयः ॥
- 7इयमाकाशगा गङ्गा यस्यां पुत्रं ।जनयिष्यति देवानां सेनापतिमरिन्दमम् ॥
- 8ज्येष्ठा मानयिष्यति तं सुतम् ।यास्तद्बहुमतं भविष्यति न संशयः ॥
- 9तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य ।प्रणिपत्य सुराः सर्वे पितामहमपूजयन् ॥
- 10ते गत्वा पर्वतं राम धातुमण्डितम् । नियोजयामासुः पुत्रार्थं सर्वदेवताः ॥
- 11देवकार्यमिदं देव संविधत्स्व ।शैलपुत्र्यां गङ्गायां तेज उत्सृज ॥
- 12देवतानां प्रतिज्ञाय गङ्गामभ्येत्य । धारय वै देवि देवतानामिदं प्रियम् ॥
- 13अग्नेस्तु वचनं श्रुत्वा दिव्यं रूपमधारयत् ।दृष्ट्वा तन्महिमानां स समन्तादवकीर्यत ॥
- 14समन्ततस्तदा मभ्यषिञ्चत पावकः ।सर्वस्रोतांसि पूर्णानि गङ्गाया रघुनन्दन ॥
- 15तमुवाच ततो गङ्गा सर्वदेवपुरोगमम् ।अशक्ता धारणे देव तव ॥
- 16ऽग्निना तेन सम्प्रव्यथितचेतना ।अथाब्रवीदिदं गङ्गां सर्वदेव ॥
- 17इह हैमवते पादे गर्भोऽयं सन्निवेश्यताम् ।श्रुत्वा त्वग्निवचो गङ्गा तं गर्भमतिभास्वरम् ॥
- 18उत्ससर्ज महातेजाः हि तदाऽनघ ।यदस्या निर्गतं तस्मात्तप्तजाम्बूनदप्रभम् ॥
- 19धरणीं प्राप्तं हिरण्यममलं शुभम् ।ताम्रं चैव तैक्ष्ण्यदेवाभ्यजायत ॥
- 20तस्याभवत्तत्र त्रपु सीसकमेव च ।तदेतद्धरणीं प्राप्य नानारवर्धत ॥
- 21निक्षिप्तमात्रे तु तेजोभिरभिरञ्जितम् ।सर्वं पर्वतसंनद्धं मभवद्वनम् ॥
- 22मिति ख्यातं तदाप्रभृति राघव ।सुवर्णं हुताशनसमप्रभम् ॥
- 23तृणवृक्षलतागुल्मं सर्वं भवति काञ्चनम् ।तं ततो जातं सेन्द्राः सह ॥
- 24क्षीरसम्भावनार्थाय समयोजयन् ।ताः जातमात्रस्य कृत्वा समयमुत्तमम् ॥
- 25ददुः ऽयमस्माकं सर्वासामिति निश्चिताः ।ततस्तु देवताः सर्वाः इति ब्रुवन् ॥
- 26पुत्र भविष्यति न संशयः ।तेषां तद्वचनं श्रुत्वा स्कन्नं परिस्रवे ॥
- 27स्नापयन्परया लक्ष्म्या दीप्यमानं यथाऽनलम् । इत्यब्रुवन्देवाः स्कन्नं गर्भपरिस्रवात् ॥
- 28कार्तिकेयं काकुत्स्थ म् ।प्रादुर्भूतं ततः क्षीरं कृत्तिकानामनुत्तमम् ॥
- 29षण्णां भूत्वा जग्राह स्तनजं पयः ।गृहीत्वा क्षीरमेकाह्ना सुकुमारवपुस्तदा ॥
- 30अजयत्स्वेन ण गणान्विभुः ।सुरसेनागणपतिं ततस्तममलद्युतिम् ॥
- 31अभ्यषिञ्च समेत्याग्निपुरोगमाः ।एष ते राम गङ्गाया ऽभिहितो मया ॥
- 32कुमारसम्भवश्चैव धन्यः पुण्यस्तथैव च ।भक्तश्च यः कार्तिकेये काकुत्स्थ भुवि मानवः ।आयुष्मान्पुत्रपौत्रैश्च व्रजेत् ॥