Vālmīki Rāmāyaṇa · The Tapas of Bhagīratha
Tap a verse for its meaning
- 1कालधर्मं गते राम सगरे ।राजानं रोचयामासुरंशुमन्तं सुधार्मिकम् ॥
- 2स राजा सुमहानासीदंशुमा ।तस्य पुत्रो महानासीद्दिलीप इति विश्रुतः ॥
- 3तस्मिन्राज्यं समावेश्य दिलीपे रघुनन्दन । पुण्ये तपस्तेपे सुदारुणम् ॥
- 4द्वात्रिंशच्च सहस्राणि वर्षाणि सुमहायशाः ।तपोवनं गतो राम स्वर्गं लेभे महायशाः ॥
- 5दिलीपस्तु महातेजाः श्रुत्वा पैतामहं वधम् ।दुःखोपहतया बुद्ध्या निश्चयं नाध्यगच्छत ॥
- 6कथं गङ्गावतरणं कथं तेषां ।तारयेयं कथं चैतानिति चिन्तापरोऽभवत् ॥
- 7तस्य चिन्तयतो नित्यं धर्मेण ।पुत्रो भगीरथो नाम जज्ञे ॥
- 8दिलीपस्तु महातेजा यज्ञैर्बहुभिरिष्टवान् ।त्रिंशद्वर्षसहस्राणि राजा राज्यमकारयत् ॥
- 9अगत्वा निश्चयं राजा तेषामुद्धरणं प्रति ।व्याधिना कालधर्ममुपेयिवान् ॥
- 10इन्द्रलोकं गतो राजा स्वार्जितेनैव कर्मणा ।राज्ये भगीरथं पुत्रमभिषिच्य नरर्षभः ॥
- 11भगीरथस्तु राजर्षिर्धार्मिको रघुनन्दन ।अनपत्यो महातेजाः प्रजाकामः स चाप्रजाः ॥
- 12मन्त्रिष्वाधाय तद्राज्यं रतः ।स तपो दीर्घमातिष्ठद्गोकर्णे रघुनन्दन ॥
- 13।तस्य वर्षसहस्राणि घोरे तपसि तिष्ठतः ॥
- 14अतीतानि महबहो तस्य राज्ञो महात्मनः ।सुप्रीतो भगवान्ब्रह्मा प्रजानां पतिरीश्वरः ॥
- 15ततः सुरगणैः सार्धमुपागम्य ।भगीरथं महात्मानं तप्यमानमथाब्रवीत् ॥
- 16भगीरथ महाभाग प्रीतस्तेऽहं जनेश्वर ।तपसा च सुतप्तेन वरं वरय ॥
- 17तमुवाच महातेजाः सर्वलोकपितामहम् ।भगीरथो महाभागः कृताञ्जलिरुपस्थितः ॥
- 18यदि मे भगवन्प्रीतो यद्यस्ति तपसः फलम् ।सगरस्यात्मजाः सर्वे मत्तः सलिलमाप्नुयुः ॥
- 19गङ्गायाः सलिलक्लिन्ने भस्मन्येषां महात्मनाम् ।स्वर्गं गच्छेयुरत्यन्तं सर्वे मे प्रपितामहाः ॥
- 20देया च सन्ततिर्देव नावसीदेत्कुलं च नः ।इक्ष्वाकूणां कुले देव एष मेऽस्तु वरः परः ॥
- 21उक्तवाक्यं तु राजानं सर्वलोकपितामहः ।प्रत्युवाच शुभां वाणीं मधुरां मधुराक्षराम् ॥
- 22मनोरथो महानेष भगीरथ महारथ ।एवं भवतु भद्रं ते ॥
- 23इयं गङ्गा ज्येष्ठा हिमवतः सुता ।तां वै धारयितुं शक्तो हरस्तत्र नियुज्यताम् ॥
- 24गङ्गायाः पतनं राजन्पृथिवी न सहिष्यति ।तां वै धारयितुं वीर नान्यं पश्यामि ॥
- 25तमेवमुक्त्वा राजानं गङ्गां चाभाष्य ।जगाम त्रिदिवं देवः सह देवैर्मरुद्गणैः ॥