Vālmīki Rāmāyaṇa · The Deliverance of Śunaḥśepa
Tap a verse for its meaning
- 1नरश्रेष्ठ गृहीत्वा तु महायशाः ।व्यश्राम्य राजा मध्याह्ने रघुनन्दन ॥
- 2तस्य विश्रममाणस्य शुनःशेपो महायशाः ।पुष्करक्षेत्रमागम्य ददर्श ह ॥
- 3तप्यन्तमृषिभिः सार्धं परमातुरः । दीनस्तृष्णया च श्रमेण च ॥
- 4पपाताङ्के मुनौ राम वाक्यं चेदमुवाच ह ।न मेऽस्ति माता न पिता ज्ञातयो कुतः ॥
- 5त्रातुमर्हसि मां सौम्य मुनिपुङ्गवः ।त्राता त्वं हि मुनिश्रेष्ठ सर्वेषां त्वं हि ॥
- 6राजा च स्यादहं दीर्घायुरव्ययः ।स्वर्गलोकमुपाश्नीयां तपस्तप्त्वा ह्यनुत्तमम् ॥
- 7त्वं मे नाथो ह्यनाथस्य भव भव्येन चेतसा ।पितेव पुत्रं धर्मात्मंस्त्रातुमर्हसि ॥
- 8तस्य तद्वचनं श्रुत्वा विश्वामित्रो । बहुविधं पुत्रानिदमुवाच ह ॥
- 9यत्कृते पितरः पुत्राञ्जनयन्ति । तस्य कालोऽयमागतः ॥
- 10अयं बालो मत्तः शरणमिच्छति ।अस्य प्रियं कुरुत पुत्रकाः ॥
- 11सर्वे सर्वे धर्मपरायणाः । नरेन्द्रस्य तृप्तिमग्नेः प्रयच्छत ॥
- 12शुनःशेपो यज्ञश्चाविघ्नितो भवेत् ।देवतास्तर्पिताश्च स्युर्मम चापि कृतं वचः ॥
- 13मुनेस्तु वचनं श्रुत्वा सुताः ।साभिमानं नरश्रेष्ठ सलीलमिदमब्रुवन् ॥
- 14कथमात्मसुतान्हित्वा त्रायसेऽन्यसुतं विभो ।अकार्यमिव पश्यामः भोजने ॥
- 15तेषां तद्वचनं श्रुत्वा पुत्राणां मुनिपुङ्गवः । व्याहर्तुमुपचक्रमे ॥
- 16निःसाध्वसमिदं प्रोक्तं धर्मादपि विगर्हितम् ।अतिक्रम्य तु मद्वाक्यं दारुणं ॥
- 17सर्वे इव जातिषु ।पूर्णं वर्षसहस्रं तु पृथिव्यामनुवत्स्यथ ॥
- 18कृत्वा शापसमायुक्तान्पुत्रान्मुनिवरस्तदा ।शुनःशेपमुवाचार्तं कृत्वा निरामयाम् ॥
- 19पवित्रपाशैरासक्तो रक्तमाल्यानुलेपनः । यूपमासाद्य वाग्भिरग्निमुदाहर ॥
- 20इमे तु गाथे द्वे दिव्ये गायेथा मुनिपुत्रक ।अम्बरीषस्य यज्ञेऽस्मिंस्ततः ॥
- 21शुनःशेपो गृहीत्वा ते द्वे गाथे ।त्वरया तमम्बरीषमुवाच ह ॥
- 22राजसिंह महासत्त्व शीघ्रं गच्छावहे ।निर्वर्तयस्व राजेन्द्र च समुपाविश ॥
- 23तद्वाक्यमृषिपुत्रस्य श्रुत्वा ।जगाम नृपतिः शीघ्रं यज्ञवाटमतन्द्रितः ॥
- 24सदस्यानुमते राजा पवित्रकृतलक्षणम् ।पशुं रक्ताम्बरं कृत्वा तं समबन्धयत् ॥
- 25स बद्धो वाग्भिरग्र्याभिरभितुष्टाव वै सुरौ । चैव यथावन्मुनिपुत्रकः ॥
- 26ततः प्रीतः रहस्यस्तुतितर्पितः ।दीर्घमायुस्तदा प्रादाच्छुनःशेपाय राघव ॥
- 27स च राजा नरश्रेष्ठ यज्ञस्यान्तमवाप्तवान् ।फलं बहुगुणं राम ॥
- 28विश्वामित्रोऽपि भूय महातपाः । नरश्रेष्ठ च ॥