Vālmīki Rāmāyaṇa · Sītā's Resolve and Rāma's Consent
Tap a verse for its meaning
- 1तु रामेण मैथिली ।वनवासनिमित्ताय भर्तारमिदमब्रवीत् ॥
- 2सा तमुत्तमसंविग्ना सीता विपुलवक्षसम् ।प्रणयाच्चाभिमानाच्च राघवम् ॥
- 3किं त्वाऽमन्यत वैदेहः पिता मे मिथिलाधिपः ।राम जामातरं प्राप्य स्त्रियं ॥
- 4अनृतं बत लोकोऽयमज्ञानाद्यद्धि वक्ष्यति ।तेजो नास्ति परं रामे तपतीव दिवाकरे ॥
- 5किं हि कृत्वा विषण्णस्त्वं कुतो वा भयमस्ति ते ।यत्परित्यक्तुकामस्त्वं मामनन्यपरायणाम् ॥
- 6द्युमत्सेनसुतं वीर सत्यवन्तमनुव्रताम् ।सावित्रीमिव मां विद्धि त्वमात्मवशवर्तिनीम् ॥
- 7न त्वहं मनसाऽप्यन्यं द्रष्टास्मि त्वदृतेऽनघ ।त्वया राघव गच्छेयं यथान्या ॥
- 8स्वयं तु भार्यां कौमारीं चिरमध्युषितां सतीम् ।शैलूष इव मां राम परेभ्यो दातुमिच्छसि ॥
- 9यस्य पथ्यं च रामात्थ यस्य चार्थेऽ ।त्वं तस्य भव वश्यश्च विधेयश्च सदाऽनघ ॥
- 10स मामनादाय वनं न त्वं प्रस्थातुमर्हसि ।तपो वा यदि वाऽरण्यं स्वर्गो वा स्यात्त्वया सह ॥
- 11न च मे भविता तत्र कश्चित्पथि ।पृष्ठतस्तव गच्छन्त्या विहारशयनेष्विव ॥
- 12ये च कण्टकिनो द्रुमाः । मार्गे मम सह त्वया ॥
- 13महावातसमुद्धूतं यन्मामवकरिष्यति ।रजो रमण तन्मन्ये परार्ध्यमिव चन्दनम् ॥
- 14यदा शिश्ये वनान्ते ।कुथास्तरणतल्पेषु किं स्यात्सुखतरं ततः ॥
- 15पत्रं मूलं फलं यत्त्वमल्पं वा यदि वा बहु ।दास्यसि स्वयमाहृत्य तन्मेऽमृतरसोपमम् ॥
- 16न मातुर्न पितुस्तत्र स्मरिष्यामि न वेश्मनः ।आर्तवान्युपभुञ्जाना पुष्पाणि च फलानि च ॥
- 17न च तत्र गतः किञ्चिद्द्रष्टुमर्हसि ।मत्कृते न च ते शोको न भविष्यति ॥
- 18यस्त्वया सह स स्वर्गो निरयो यस्त्वया विना ।इति जानन्परां प्रीतिं गच्छ राम मया सह ॥
- 19अथ मामेवमव्यग्रां वनं नैव नयिष्यसि ।विषमद्यैव पास्यामि मा विशं द्विषतां वशम् ॥
- 20पश्चादपि हि दुःखेन मम नैवास्ति जीवितम् ।उज्झितायास्त्वया तदैव मरणं वरम् ॥
- 21इमं हि सहितुं शोकं मुहूर्तमपि नोत्सहे ।किं पुनर्दश वर्षाणि त्रीणि चैकं च ॥
- 22इति सा विलप्य करुणं बहु ।चुक्रोश पतिमायस्ता भृशमालिङ्ग्य ॥
- 23सा विद्धा बहुभिर्वाक्यैर्दिग्धैरिव गजाङ्गना ।चिरसन्नियतं बाष्पं मुमोचाग्निमिवारणिः ॥
- 24तस्याः स्फटिकसङ्काशं वारि ।नेत्राभ्यां परिसुस्राव पङ्कजाभ्यामिवोदकम् ॥
- 25तच्चैवामलचन्द्राभं मुखमायतलोचनम् । बाष्पेण जलोद्धृतमिवाम्बुजम् ॥
- 26तां बाहुभ्यां विसञ्ज्ञामिव दुःखिताम् ।उवाच वचनं रामः परिविश्वासयंस्तदा ॥
- 27न देवि तव दुःखेन स्वर्गमप्यभिरोचये ।न हि मेऽस्ति भयं किञ्चित्स्वयम्भोरिव सर्वतः ॥
- 28तव सर्वमभिप्रायमविज्ञाय ।वासं न रोचयेऽरण्ये शक्तिमानपि रक्षणे ॥
- 29यत्सृष्टाऽसि मया सार्धं वनवासाय ।न विहातुं मया शक्या कीर्तिरात्मवता यथा ॥
- 30धर्मस्तु गजनासोरु सद्भिराचरितः पुरा ।तं चाहमनुवर्तेऽद्य यथा सूर्यं ॥
- 31न खल्वहं न गच्छेयं वनं जनकनन्दिनि ।वचनं तन्नयति मां पितुः ॥
- 32एष धर्मस्तु सुश्रोणि पितुर्मातुश्च ।आज्ञां चाहं नाहं जीवितुमुत्सहे ॥
- 33स्वाधीनं समतिक्रम्य मातरं पितरं गुरुम् ।अस्वाधीनं कथं दैवं प्रकारैरभिराध्यते ॥
- 34यत्त्रयं तत्त्रयो लोकाः पवित्रं तत्समं भुवि ।नान्यदस्ति शुभापाङ्गे तेनेदमभिराध्यते ॥
- 35न सत्यं वा न यज्ञाश्चाप्तदक्षिणाः ।तथा सीते यथा सेवा पितुर्हिता ॥
- 36स्वर्गो धनं वा धान्यं वा विद्याः पुत्राः सुखानि च । न किञ्चिदपि ॥
- 37देवगन्धर्वगोलोकान्ब्रह्मलोकांस्तथा नराः ।प्राप्नुवन्ति महात्मानो ॥
- 38स मां पिता यथा शास्ति स्थितः ।तथा वर्तितुमिच्छामि स हि धर्मः ॥
- 39मम मतिः सीते त्वां नेतुं दण्डकावनम् ।वसिष्यामीति सा त्वं मामनुयातुं ॥
- 40सा हि सृष्टाऽनवद्याङ्गी वनाय मदिरे क्षणे ।अनुगच्छस्व मां भीरु भव ॥
- 41सर्वथा सदृशं सीते मम स्वस्य कुलस्य च ।व्यवसायमतिक्रान्ता सीते त्वमतिशोभनम् ॥
- 42आरभस्व क्रियाः ।नेदानीं त्वदृते सीते स्वर्गोऽपि मम रोचते ॥
- 43ब्राह्मणेभ्यश्च भिक्षुकेभ्यश्च भोजनम् ।देहि चाशंसमानेभ्यः सन्त्वरस्व च मा चिरम् ॥
- 44भूषणानि वरवस्त्राणि यानि च ।रमणीयाश्च ये केचित्क्रीडार्थाश्चाप्युपस्कराः ॥
- 45यानानि मम चान्यानि यानि च ।देहि स्व ब्राह्मणानामनन्तरम् ॥
- 46अनुकूलं तु सा भर्तुर्ज्ञात्वा गमनमात्मनः ।क्षिप्रं देवी दातुमेवोपचक्रमे ॥
- 47ततः प्रहृष्टा यशस्विनी भर्तुरवेक्ष्य भाषितम् ।धनानि रत्नानि च दातुमङ्गनाप्रचक्रमे धर्मभृतां मनस्विनी ॥