Vālmīki Rāmāyaṇa · Daśaratha's Reproach and Rāma's Plea
Tap a verse for its meaning
- 1तस्यां चीरं वसानायां ।प्रचुक्रोश जनः सर्वो धिक्त्वां दशरथं त्विति ॥
- 2तेन तत्र प्रणादेन दुःखितः स । जीविते श्रद्धां धर्मे यशसि चात्मनः ॥
- 3स निश्श्वस्योष्णमैक्ष्वाकस्तां भार्यामिदमब्रवीत् ।कैकेयि न सीता गन्तुमर्हति ॥
- 4च बाला च सततं च ।नेयं वनस्य योग्येति सत्यमाह गुरुर्मम ॥
- 5इयं हि कस्यापकरोति किञ्चि-- राजवरस्य कन्या ।या चीरमासाद्य जनस्य मध्येस्थिता विसञ्ज्ञा काचित् ॥
- 6चीराण्यपास्यानेयं मम दत्तपूर्वा ।यथासुखं गच्छतु राजपुत्रीवनं समग्रा सह सर्वरत्नैः ॥
- 7मया नृशंसाकृता नियमेन तावत् ।त्वया हि तिपन्नमेतत्तन्मां दहेद्वेणुमिवात्मपुष्पम् ॥
- 8रामेण यदि ते किञ्चित्कृतमशोभनम् । क इह ते दर्शितोऽथ मे ॥
- 9तपस्विनी ।अपकारं कमिह ते करोति जनकात्मजा ॥
- 10ननु पर्याप्तमेतत्ते पापे ।किमेभिः कृपणैर्भूयः पातकैरपि ते कृतैः ॥
- 11प्रतिज्ञातं मया तावत्त्वयोक्तं शृण्वता ।रामं यदभिषेकाय त्वमिहागतमब्रवीः ॥
- 12तत्त्वेतत्समतिक्रम्य निरयं गन्तुमिच्छसि ।मैथिलीमपि या हि त्वमीक्षसे चीरवासिनीम् ॥
- 13इतीव राजा विलपशोकस्य नान्तं स ददर्श किञ्चित् ।भृशातुरत्वाच्च पपात भूमौतेनैव निमग्नः ॥
- 14एवं ब्रुवन्तं पितरं रामः सम्प्रस्थितो वनम् ।अवाक्छिरसमासीनमिदं वचनमब्रवीत् ॥
- 15इयं कौसल्या मम माता यशस्विनी ।वृद्धा चाक्षुद्रशीला च न च त्वां देव ॥
- 16मया विहीनां वरद प्रपन्नां शोकसागरम् ।अदृष्टपूर्वव्यसनां भूयः ॥
- 17पुत्रशोकं यथा नर्छेत्त्वया पूज्येन पूजिता ।मां हि सञ्चिन्तयन्तीयमपि जीवे ॥
- 18इमां जातगर्धिनींतथा विधातुं जननीं ममार्हसि ।यथा वनस्थे मयि शोककर्शितान जीवितं न्यस्य यमक्षयं व्रजेत् ॥