Vālmīki Rāmāyaṇa · The Walk to the Tamasā
Tap a verse for its meaning
- 1महात्मानं रामं सत्यपराक्रमम् ।अनुजग्मुः प्रयान्तं तं मानवाः ॥
- 2निवर्तितेऽपि च बला च राजनि ।नैव ते रामस्यानुगता रथम् ॥
- 3अयोध्यानिलयानां हि पुरुषाणां महायशाः ।बभूव इव प्रियः ॥
- 4स याच्यमानः स्वाभिः प्रकृतिभिस्तदा ।कुर्वाणः वनमेवान्वपद्यत ॥
- 5अवेक्षमाणः सस्नेहं चक्षुषा ।उवाच रामः स्नेहेन ताः प्रजा इव ॥
- 6या मय्ययोध्यानिवासिनाम् ।मत्प्रियार्थं विशेषेण भरते सा ॥
- 7स हि ।करिष्यति यथावद्वः प्रियाणि च हितानि च ॥
- 8वयोबालो मृदुर्वीर्यगुणान्वितः ।अनुरूपः स वो भर्ता भविष्यति ॥
- 9स हि राजगुणैर्युक्तो समीक्षितः ।अपि चापि मया शिष्टैः कार्यं वो ॥
- 10न च चासौ वनवासं गते मयि ।महाराजस्तथा कार्यो मम ॥
- 11यथायथा एव स्थितोऽभवत् ।तथातथा रामं पतिमकामयन् ॥
- 12बाष्पेण पिहितं दीनं रामः सह ।चकर्षेव जनं पुनरिवासिनम् ॥
- 13ते ज्ञानेन वयसौजसा ।वयः दूरादूचुरिदं वचः ॥
- 14वहन्तः जवना रामं भोभो जात्या ।निवर्तध्वं न गन्तव्यं हिता भवत भर्तरि ॥
- 15हि भूतानि विशेषेण तुरङ्गमाः ।यूयं तस्मान्निवर्तध्वं प्रतिवेदिताः ॥
- 16धर्मतः स वीरः शुभदृढव्रतः । वो भर्ता नापवाह्यः पुराद्वनम् ॥
- 17एवमार्तप्रलापांस्तान्वृद्धान्प्रलपतो द्विजान् ।अवेक्ष्य सहसा रामः ह ॥
- 18जगामाथ ससीतः ।सन्निकृष्टपदन्यासो रामः वनपरायणः ॥
- 19द्विजातींस्तु पदातींस्तान्राम ।न शशाक परिमोक्तुं रथेन सः ॥
- 20गच्छन्तमेव तं दृष्ट्वा रामं ।ऊचुः रामं वाक्यमिदं द्विजाः ॥
- 21ब्राह्मण्यं कृत्स्नमेतत्त्वां ब्रह्मण्यमनुगच्छति ।द्विजस्कन्धाधिरूढास्त्वाम् ॥
- 22छत्राण्येतानि पश्य नः ।पृष्ठतोनुप्रयातानि मेघानिव जलात्यये ॥
- 23अनवाप्तातपत्रस्य ते ।एभिश्छायां करिष्यामः स्वैश्छत्रै ॥
- 24या हि नः सततं बुद्धि ।त्वत्कृते सा कृता वत्स ॥
- 25हृदयेष्वेव तिष्ठन्ति वेदा ये नः ।वत्स्यन्त्यपि गृहेष्वेव दारा ॥
- 26न पुन कार्यस्त्वद्गतौ सुकृता मतिः ।त्वयि तु किं स्याद्धर्ममपेक्षितुम् ॥
- 27याचितो नो हंसशुक्लशिरोरुहैः ।शिरोभिर्निभृताचार ॥
- 28बहूनां द्विजानां य इहागताः ।तेषां तव वत्स निवर्तने ॥
- 29हि भूतानि जङ्गमाऽजङ्गमानि च ।याचमानेषु राम त्वं दर्शय ॥
- 30अनुगन्तुमशक्तास्त्वां ।उन्नता वायुवेगेन पादपाः ॥
- 31निश्चेष्टाहारसञ्चारा वृक्षैकस्थानविष्ठिताः । प्रयाचन्ते ॥
- 32एवं तेषां द्विजातीनां निवर्तने ।ददृशे तमसा तत्र वारयन्तीव राघवम् ॥
- 33ततः रथाद्विमुच्यम्परिवर्त्य श्रीघ्रम् ।पीतोदकांस्तोयपरिप्लुताङ्गान्अचारयद्वै तमसाविदूरे ॥