Vālmīki Rāmāyaṇa · The Night Watch
Tap a verse for its meaning
- 1तं जाग्रतमदम्भेन भ्रातुरर्थाय लक्ष्मणम् ।गुहः सन्तापसन्तप्तो राघवं वाक्यमब्रवीत् ॥
- 2इयं तात सुखा त्वदर्थमुपकल्पिता ।प्रत्याश्वसिहि साध्वस्यां यथासुखम् ॥
- 3उचितोऽयं जनः सर्वः क्लेशानां त्वं ।गुप्त्यर्थं जागरिष्यामः काकुत्स्थस्य वयं निशाम् ॥
- 4न हि रामात्प्रियतरो ममास्ति भुवि कश्चन ।ब्रवीम्येतदहं सत्यं सत्येनैव च ते ॥
- 5अस्य प्रसादादाशंसे लोकेऽस्मिन्सुमहद्यशः ।धर्मावाप्तिं च विपुलामर्थावाप्तिं च केवलाम् ॥
- 6सोऽहं प्रियतमं रामं शयानं सह सीतया ।रक्षिष्यामि सर्वतः सह ॥
- 7न हि मेऽविदितं किञ्चिद्वनेऽस्मिंश्चरतः सदा ।चतुरङ्गं ह्यपि बलं सुमहत्प्रसहेमहि ॥
- 8लक्ष्मणस्तं तदोवाच रक्ष्यमाणास्त्वयाऽनघ ।नात्र भीता वयं सर्वे ॥
- 9कथं भूमौ शयाने सह सीतया ।शक्या मया लब्धुं जीवितं वा सुखानि वा ॥
- 10यो न देवासुरैः सर्वैः शक्यः प्रसहितुं युधि ।तं पश्य सुखसंविष्टं सह सीतया ॥
- 11यो लब्धो विविधैश्च परिश्रमैः ।एको दशरथस्येष्टः पुत्रः ॥
- 12अस्मि राजा न चिरं वर्तयिष्यति । मेदिनी नूनं क्षिप्रमेव भविष्यति ॥
- 13विनद्य सुमहानादं श्रमेणोपरताः स्त्रियः ।निर्घोषोपरतं चातः मन्ये ॥
- 14कौसल्या चैव राजा च तथैव जननी मम ।नाशंसे यदि जीवन्ति सर्वे ते ॥
- 15जीवेदपि हि मे माता शत्रुघ्नस्यान्ववेक्षया ।तद्दुःखं यत्तु कौसल्या वीरसू ॥
- 16अनुरक्तजनाकीर्णा सुखालोकप्रियावहा । सा पुरी ॥
- 17कथं पुत्रं महात्मानं ज्येष्ठं प्रियमपस्यतः ।शरीरं धारयिष्यन्ति प्राणा राज्ञो महात्मनः ॥
- 18विनष्टे पश्चात्कौसल्या विनशिष्यति ।अनन्तरं च माताऽपि मम नाशमुपैष्यति ॥
- 19अतिक्रान्तमतिक्रान्तमनवाप्य ।राज्ये राममनिक्षिप्य पिता मे विनशिष्यति ॥
- 20पितरं वृत्तं तस्मिन्कालेऽप्युपस्थिते । सर्वेषु संस्करिष्यन्ति भूमिपम् ॥
- 21रम्यचत्वरसंस्थानां सुविभक्तमहापथाम् । ॥
- 22रथाश्वगजसम्बाधां ।सर्वकल्याणसम्पूर्णां ॥
- 23आरामोद्यानसम्पन्नां ।सुखिता विचरिष्यन्ति राजधानीं पितुर्मम ॥
- 24अपि जीवेद्धशरथो नर्वयम् ।प्रत्यागम्य महात्मानमपि पश्येम ॥
- 25अपि सार्धङ्कुशलिना वयम् ।योध्यां प्रविशेमहि ॥
- 26दुःखार्तस्य महात्मनः ।तिष्ठतः राजपुत्रस्य साऽत्यवर्तत ॥
- 27तथाहि सत्यं ब्रुवति प्रजाहितेनरेन्द्रपुत्रे गुरुसौहृदाद्गुहः ।मुमोच बाष्पं व्यसनाभिपीडितोज्वरातुरो नाग इव व्यथाऽऽतुरः ॥