The King’s Supplication · Vālmīki Rāmāyaṇa

एवं तु क्रुद्धया राजा सशोकया ।श्रावितः परुषं वाक्यं चिन्तयामास दुःखितः ॥

चिन्तयित्वा स च नृपो व्याकुलेन्द्रियः ।अथ दीर्घेण कालेन सञ्ज्ञामाप ॥

स सञ्ज्ञामुपलभ्यैव दीर्घमुष्णं च ।कौसल्यां पार्श्वतो दृष्ट्वा पुनश्चिन्तामुपागमत् ॥

तस्य चिन्तयमानस्य प्रत्यभात् ।यदनेन कृतं पूर्वमज्ञानाच्छब्द वेधिना ॥

अमनास्तेन शोकेन च प्रभुः ।द्वाभ्यामपि महाराजः शोकाब्यामन्वतप्यत ॥

दह्यमानः सशोकाभ्यां कौसल्यामाह भूपतिः ।वेपमानोऽञ्जलिं कृत्वा प्रसादर्थमवाङ्मुखः ॥

प्रसादये त्वां कौसल्ये रचितोऽयं मयाऽञ्जलिः । चानृशंसा च त्वं हि नित्यं परेष्वपि ॥

तु खलु नारीणां गुणवान्निर्गुणोऽपि वा ।धर्मं विमृशमानानां प्रत्यक्षं देवि ॥

सा त्वं नित्यं दृष्ट लोक परावर ।नार्हसे विप्रियं वक्तुं दुःखिताऽपि ॥

तद्वाक्यं करुणं राज्ञः श्रुत्वा दीनस्य भाषितम् ।कौसल्या व्यसृजद्बाष्पं नवोदकम् ॥

स मूर्ध्नि बद्ध्वा रुदती राज्ञः पद्ममिवाञ्जलिम् ।सम्भ्रमादब्रवीत् त्वरमाणाक्षरं वचः ॥

याचे भूमौ निततिताऽस्मि ते ।याचिताऽस्मि हता देव हन्तव्याऽहं न हि त्वया ॥

नैषा हि सा स्त्री भवति धीमता । वीर पत्याया सम्प्रसाद्यते ॥

जानामि धर्मं त्वां जाने सत्यवादिनम् । तत्तु मया किमपि भाषितम् ॥

शोको नाशयते धैर्यं शोको नाशयते श्रुतम् ।शोको नाशयते सर्वं नास्ति ॥

शक्यमापतितः सोढुं प्रहरः ।सोढुमापतितः शोकः सुसूक्ष्मोऽपि न शक्यते ॥

रामस्य पञ्चरात्रोऽद्य गण्यते ।यः शोकहतहर्षायाः मम ॥

तं हि चिन्तयमानायाः शोकोऽयं वर्धते ।नदीनामिव वेगेन ॥

एवं हि कथयन्त्यास्तु कौसल्यायाः शुभं वचः ।मन्दरश्मिरभूत्सूर्यो चाभ्यवर्तत ॥

तथ वाक्यैर्देव्या कौसल्यया नृपः ।शोकेन च समाक्रान्तर्निद्राया वशमेयिवान् ॥