Vālmīki Rāmāyaṇa · The Messengers Arrive in Rājagṛha
Tap a verse for its meaning
- 1भरते ब्रुवति दूतास्ते ।प्रविश्यासह्य परिखं रम्यं राज गृहं पुरम् ॥
- 2समागम्य तु राज्ञा च राजपुत्रेण चार्चिताः ।राज्ञः गृहीत्वा तु तमूचु वचः ॥
- 3कुशलं प्राह सर्वे च मन्त्रिणः ।त्वरमाणश्च निर्याहि कृत्यमात्ययिकं त्वया ॥
- 4इमानि च वस्त्राण्याभरणानि च ।प्रतिगृह्य मातुलस्य च दापय ॥
- 5अत्र विंशतिकोट्यस्तु नृपते ते ।दशकोट्यस्तु सम्पूर्णास्तथैव च ॥
- 6प्रतिगृह्य च तत्सर्वं ।दूतानुवाच भरतः कामैः सम्प्रतिपूज्य तान् ॥
- 7कच्चित् राजा पिता दशरथो मम ।कच्चिच्चारोगता रामे लक्ष्मणे च महात्मनि ॥
- 8आर्या च धर्मज्ञा ।अरोगा चापि कौसल्या माता रामस्य धीमतः ॥
- 9कच्चित् धर्मज्ञा जननी लक्ष्मणस्य या ।शत्रुघ्नस्य च वीरस्य साऽरोगा चापि ॥
- 10सदा क्रोधना प्राज्ञ मानिनी ।अरोगा चापि मे माता कैकेयी किमुवाच ह ॥
- 11एवमुक्तास्तु ते दूताः भरतेन महात्मना ।ऊचुः वाक्यमिदं तं भरतं तदा ॥
- 12कुशलास्ते येषां कुशलमिच्छसि । त्वां वृणुते पद्मा युज्यतां चापि ते रथः ॥
- 13भरतश्चापि तान् दूतान् एवमुक्तोऽभ्यभाषत ।ऽहं महाराजं दूताः माम् ॥
- 14एवमुक्त्वा तु तान् दूतान् भरतः ।दूतैः सञ्चोदितः वाक्यं मातामहमुवाच ह ॥
- 15राजन् पितुर्गमिष्यामि दूतचोदितः ।पुनरप्यहमेष्यामि यदा मे त्वं ॥
- 16भरतेनैवमुक्तस्तु नृपो ।तमुवाच शुभं वाक्यं राघवम् ॥
- 17गच्छ तातानुजाने त्वां कैकेयीसुप्रजास्त्वया ।मातरं कुशलं ब्रूयाः पितरं च ॥
- 18पुरोहितं च कुशलं ये चान्ये द्विज सत्तमाः ।तौ च तात भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ ॥
- 19तस्मै हस्त्युत्तमांश्चित्रान् कम्बलानजिनानि च ।अभिसत्कृत्य कैकेयो भरताय धनं ददौ ॥
- 20द्वे षोडशाश्वशतानि च ।सत्कृत्य कैकेयीपुत्रं धनमादिशत् ॥
- 21तथाऽमात्यानभिप्रेतान् विश्वास्यांश्च गुणान्वितान् ।ददावश्वपतिः क्षिप्रं भरतायानुयायिनः ॥
- 22ऐरावतानैन्द्रशिरान् नागान्वै प्रियदर्शनान् ।खरान् शीघ्रान् सुसम्युक्तान् ॥
- 23ऽति संवृद्धान् व्याघ्रवीर्यबलान्वितान् ।दंष्ट्राऽऽयुधान् महाकायान् शुनश्चोपायनं ददौ ॥
- 24स दतं केकयेन्द्रेण धनं तन्नाभ्यनन्दत ।भरतः गमनत्वरया तदा ॥
- 25बभूव ह्यस्य सुमहती तदा ।त्वरया चापि दूतानां स्वप्नस्यापि च दर्शनात् ॥
- 26स नरनागश्वसंवृतम् ।प्रपेदे सुमहच्छ्रीमान् ॥
- 27अभ्यतीत्य ततोऽपश्यदन्तः पुरमुदारधीः ।ततस्तद्भरतः श्रीमानाविवेशानिवारितः ॥
- 28स माता महमापृच्छ्य मातुलं च युधाजितम् । भरतः शत्रुघ्नसहितो ययौ ॥
- 29रथान् योजयित्वा परः शतम् ।उष्ट्र गोऽश्वखरैः भरतं यान्तमन्वयुः ॥
- 30बलेन गुप्तः भरतः महात्मासहार्यकस्याऽत्म समैरमात्यैः ।आदाय शत्रुघ्नमपेतशत्रुःगृहात् ययौ सिद्धैवेन्द्रलोकात् ॥