Vālmīki Rāmāyaṇa · The Funeral of Daśaratha
Tap a verse for its meaning
- 1तमेवं शोकसन्तप्तं भरतं कैकयीसुतम् ।उवाच वदतां श्रेष्ठो वसिष्ठः श्रेष्ठ ॥
- 2भद्रं ते राजपुत्र महायशः ।प्राप्तकालं नरपतेः कुरु सम्यानमुत्तमम् ॥
- 3वसिष्ठस्य वचः श्रुत्वा भरतो ।प्रेतकार्याणि सर्वाणि कारयामास ॥
- 4उद्धृतं स तु भूमौ निवेशितम् ।आपीतवर्णवदनं भूपतिम् ॥
- 5संवेश्य शयने चाग्र्ये नानारत्नपरिष्कृते ।ततो दशरथं पुत्रो विललाप ॥
- 6किं ते व्यवसितं राजन् मय्यनागते ।विवास्य रामं धर्मज्ञं लक्ष्मणं च महाबलम् ॥
- 7क्व यास्यसि महाराज हित्वेमं दुःखितं जनम् ।हीनं रामेणाक्लिष्ट कर्मणा ॥
- 8योगक्षेमं तु ते राजन् कोऽस्मिन् पुरे ।त्वयि प्रयाते स्वस्तात रामे च वनमाश्रिते ॥
- 9पृथिवी राजन् त्वया हीना न राजते । रजनी नगरी प्रतिभाति माम् ॥
- 10एवं विलपमानं तं भरतं ।अब्रवीद्वचनं भूयो वसिष्ठस्तु महामुनिः ॥
- 11यान्यस्य कर्तव्यानि ।तान्यव्यग्रं महाबाहो क्रियन्तामविचारितम् ॥
- 12तथेति भरतः वाक्यं वसिष्ठस्याभिपूज्य तत् ।ऋत्विक् पुरोहिताचार्यान् सर्वशः ॥
- 13ये त्वग्नयो नरेन्द्रस्य चाग्न्यगाराद्बहिष्कृताः ।ऋत्विग्भिर्याजकैश्चैव ते ह्रियन्ते ॥
- 14शिबिकायामथारोप्य राजानं गतचेतनम् ।बाष्पकण्ठा विमनसः तमूहुः परिचारकाः ॥
- 15हिरण्यं च सुवर्णं च विविधानि च । जना मार्गं नृपतेरग्रतः ययुः ॥
- 16सरलं पद्मकं तथा । चाहृत्य क्षेपयन्ति तथापरे ॥
- 17गन्धानुच्चावचांश्चान्यान् तत्र गत्त्वाऽथ भूमिपम् ।ततः संवेशयामासु तमृत्विजः ॥
- 18तथा हुताशनं दत्वा जेपुस्तस्य तदृत्विजः ।जगुश्च ते यथाशास्त्रं तत्र सामानि ॥
- 19शिबिकाभिश्च यानैश्च यथाऽर्हं तस्य ।नगरान्निर्ययुस्तत्र वृद्धैः परिवृतास्तदा ॥
- 20प्रसव्यं चापि तं चक्रुरृत्विजोऽग्निचितं नृपम् ।स्त्रियश्च शोकसन्तप्ताः ॥
- 21क्रौञ्चीनामिव नारीणां निनादस्तत्र शुश्रुवे ।आर्तानां करुणं काले क्रोशन्तीनां सहस्रशः ॥
- 22ततः रुदन्त्यो विलप्य च पुनः पुनः ।यानेभ्यः अवतेरुर्वराङ्गनाः ॥
- 23कृतोदकं ते भरतेन सार्धम्नृपाङ्गना मन्त्रिपुरोहिताश्च ।पुरं प्रविश्याश्रुपरीतनेत्राः ॥