Vālmīki Rāmāyaṇa · Bharata's Plea and Rāma's Resolve
Tap a verse for its meaning
- 1तं तु रामः समाज्ञाय भ्रातरं ।लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा प्रष्टुं ॥
- 2किमेतदिच्छेयमहं श्रोतुं प्रव्याहृतं त्वया ।यस्मात्त्वमागतो देशमिमं ॥
- 3किं निमित्तमिमं देशं ।हित्वा राज्यं प्रविष्टस्त्वं तत्सर्वं वक्तुमर्हसि ॥
- 4इत्युक्तः काकुत्स्थेन महात्मना ।प्रगृह्य बलवद्भूयः प्राञ्जलिर्वाक्यमब्रवीत् ॥
- 5आर्यं तातः परित्यज्य कृत्वा कर्म सुदुष्करम् ।गतः स्वर्गं महाबाहुः ॥
- 6स्त्रिया नियुक्तः कैकेय्या मम मात्रा परन्तप ।चकार सुमहत्पापमिदमात्मयशोहरम् ॥
- 7सा राज्यफलमप्राप्य विधवा ।पतिष्यति महाघोरे निरये जननी मम ॥
- 8तस्य मे प्रसादं कर्तुमर्हसि ।अभिषिञ्चस्व चाद्यैव राज्येन मघवानिव ॥
- 9इमाः सर्वा विधवा मातरश्च याः ।त्वत्सकाशमनुप्राप्ताः प्रसादं कर्तुमर्हसि ॥
- 10तदानुपूर्व्या युक्तं च युक्तं चात्मनि ।राज्यं प्राप्नुहि धर्मेण सकामान् सुहृदः कुरु ॥
- 11भवत्वविधवा भूमिः समग्रा पतिना त्वया ।शशिना विमलेनेव शारदी रजनी यथा ॥
- 12एभिश्च सचिवैः सार्धं याचितो मया ।भ्रातुः दासस्य प्रसादं कर्तुमर्हसि ॥
- 13तदिदं शाश्वतं पित्र्यं सर्वं ।पूजितं नातिक्रमितुमर्हसि ॥
- 14एवमुक्त्वा महाबाहुः कैकयीसुतः ।रामस्य शिरसा पादौ जग्राह विधिवत्पुनः ॥
- 15तं मत्तमिव मातङ्गं निःश्वसन्तं पुनःपुनः ।भ्रातरं भरतं रामः परिष्वज्येदमब्रवीत् ॥
- 16कुलीनः सत्त्वसम्पन्नस्तेजस्वी । कथं पापमाचरेत्त्वद्विधो जनः ॥
- 17न दोषं त्वयि पश्यामि सूक्ष्ममप्यरिसूदन ।न चापि जननीं विगर्हितुमर्हसि ॥
- 18कामकारो महाप्राज्ञ गुरूणां सर्वदाऽनघ । दारेषु पुत्रेषु च विधीयते ॥
- 19वयमस्य यथा लोके सङ्ख्याताः साधुभिः ।भार्याः पुत्राश्च त्वमनु ज्ञातुमर्हसि ॥
- 20वने वा चीरवसनं सौम्य कृष्णाजिनाम्बरम् ।राज्ये वाऽपि महाराजो मां वासयितुमीश्वरः ॥
- 21यावत्पितरि धर्मज्ञे गौरवं लोकसत्कृतम् ।ताव जनन्यामपि ॥
- 22एताभ्यां धर्मशीलाभ्यां वनं गच्छेति ।मातापितृभ्यामुक्तोऽहं कथमन्यत् समाचरे ॥
- 23त्वया राज्यमयोध्यायां प्राप्तव्यं लोकसत्कृतम् ।वस्तव्यं दण्डकारण्ये मया ॥
- 24एवं कृत्वा महाराजो विभागं ।व्यादिश्य च महातेजाः दिवं दशरथो गतः ॥
- 25स च प्रमाणं राजा लोकगुरुस्तव ।पित्रा दत्तं यथाभागमुपभोक्तुं त्वमर्हसि ॥
- 26सौम्य दण्डकारण्यमाश्रितः ।उपभोक्ष्ये त्वहं दत्तं भागं पित्रा महात्मना ॥
- 27यदब्रवीन्मां नरलोकसत्कृतःपिता महात्मा ।तदेव मन्ये परमात्मनो हितम्न सर्वलोकेश्वरभावमप्यहम् ॥