Vālmīki Rāmāyaṇa · The Lineage of the Ikṣvākus
Tap a verse for its meaning
- 1क्रुद्धमाज्ञाय रामं तं प्रत्युवाच ह ।जाबालिरपि जानीते लोकस्यास्य गतागतिम् ॥
- 2निवर्तयितुकामस्तु त्वामेतद्वाक्यमुक्तवान् ।इमां लोकसमुत्पत्तिं निबोध मे ॥
- 3सर्वं सलिलमेवासीत् पृथिवी यत्र निर्मिता ।ततः समभवद्ब्रह्मा स्वयम्भूर्दैवतैः सह ।स वराहस्ततो भूत्वा प्रोज्जहार वसुन्धराम् ॥
- 4असृजच्च जगत् सर्वं सह पुत्रैः ।आकाशप्रभवो ब्रह्मा शाश्वतो नित्याव्ययः ॥
- 5तस्मा सञ्जज्ञे मरीचेः काश्यपः सुतः ॥
- 6विवस्वान् काश्यपाज्जज्ञे मनुर्वैवस्वतस्सुतः ।स तु पूर्वमिक्ष्वाकुस्तु मनोः सुतः ॥
- 7यस्येयं प्रथमं दत्ता समृद्धा मनुना ।तमिक्ष्वाकुमयोध्यायां राजानं विद्धि पूर्वकम् ॥
- 8इक्ष्वाकोऽस्तु सुतः श्रीमान् कुक्षिरेवेति विश्रुतः ।कुक्षेरथात्मजो वीरो विकुक्षिरुदपद्यत ॥
- 9विकुक्षेस्तु महातेजाः बाणः पुत्रः ।बाणस्य तु महाबाहुरनरण्यो महायशाः ॥
- 10नानावृष्टिर्बभूवास्मिन्न दुर्भिक्षं सतां वरे ।अनरण्ये महाराजे तस्करो नापि कश्चन ॥
- 11अनरण्यान्महाबाहुः पृथूराजा बभूव ह ।तस्मात् पृथोर्महाराज ॥
- 12स सत्यवचनाद्वीरः सशरीरो दिवङ्गतः ।त्रिशङ्कोरभवत्सूनुर्धुन्धुमारो महायशाः ॥
- 13धुन्धुमारो महातेजाः युवनाश्वो व्यजायत ।युवनाश्वसुतः श्रीमान् समपद्यत ॥
- 14मान्धातुस्तु महातेजाः सुसन्धिरुदपद्यत ।सुसन्धेरपि पुत्रौ द्वौ ध्रुवसन्धिः ॥
- 15यशस्वी ध्रुवसन्धेस्तु भरतो ।भरतात्तु महाबाहोरसितो नाम जायत ॥
- 16यस्यैते प्रतिराजानो उदपद्यन्त शत्रवः ।हैहयास्तालजङ्घाश्च शूराश्च शशिबिन्दवः ॥
- 17तांस्तु सर्वान् प्रतिव्यूह्य युद्धे राजा ।स च शैलवरे रम्ये बभूवाभिरतो ॥
- 18द्वे चास्य गर्भिण्यौ बभूवतुरिति श्रुतिः ।एका सपत्न्यै सगरं ददौ ॥
- 19भार्गवश्च्यवनो नाम हिमवन्तमुपाश्रितः ।तमृषिं समुपागम्य कालिन्दी त्वभ्यवादयत् ॥
- 20स तामभ्यवदद्विप्रो वरेप्सुं पुत्रजन्मनि ।पुत्रस्ते भविता देवि लोकविश्रुतः ॥
- 21धार्मिकश्च सुशीलश्च ऽरिसूदनः ।कृत्वा प्रदक्षिणं हृष्टा मुनिं तमनुमान्य च ॥
- 22पद्मपत्रसमानाक्षं पद्मगर्भसमप्रभम् ।ततः सा गृहमागम्य पुत्रं व्यजायत ॥
- 23सपत्न्या तु गरस्तस्यै दत्तो गर्भजिघांसया ।गरेण सह तेनैव जातः स सगरोऽभवत् ॥
- 24स राजा सगरो नाम यः समुद्रमखानयत् ।इष्ट्वा पर्वणि वेगेन त्रासयन्तमिमाः प्रजाः ॥
- 25असमञ्जस्तु पुत्रोभूत् सगरस्येति नः श्रुतम् ।जीवन्नेव स पित्रा तु निरस्तः ॥
- 26अंशुमानपि पुत्रोऽभूदसमञ्जस्य वीर्यवान् ।दिलीपोऽम्शुमतः पुत्रो दिलीपस्य भगीरथः ॥
- 27भगीरथात् ककुत्स्थस्तु काकुत्स्था येन विश्रुताः ।ककुत्स्थस्य च पुत्रोऽभूद्रघुर्येन तु राघवाः ॥
- 28रघोस्तु पुत्रस्तेजस्वी प्रवृद्धः ।कल्माषपादः सौदासः इत्येवं प्रथितो भुवि ॥
- 29कल्माषपादपुत्रोऽभूच्छङ्खणस्त्विति विश्रुतः ।यस्तु तद्वीर्यमासाद्य सहसैन्यो व्यनीनशत् ॥
- 30शङ्खणस्य च पुत्रोऽभूच्छूरः श्रीमान् ।सुदर्शनस्याग्निवर्णाग्निवर्णस्य शीघ्रगः ॥
- 31शीघ्रगस्य पुत्रो मरोः पुत्रः प्रशुश्रुकः ।प्रशुश्रुकस्य पुत्रोऽभूदम्बरीषो महाद्युतिः ॥
- 32अम्बरीषस्य पुत्रोऽभू सत्यविक्रमः ।नहुषस्य च नाभागः पुत्रः ॥
- 33अजश्च सुव्रतश्चैव नाभागस्य सुतावुभौ ।अजस्य चैव धर्मात्मा राजा सुतः ॥
- 34तस्य ज्येष्ठोऽसि दायादो राम इत्यभिविश्रुतः ।तद्गृहाण स्वकं राज्यमवेक्षस्व जनं नृप ॥
- 35इक्ष्वाकूणां हि सर्वेषां राजा भवति ।पूर्वजे नावरः पुत्रो ज्येष्ठो राज्येऽभिषिच्यते ॥
- 36स राघवाणां कुलधर्ममात्मनःसनातनं नाद्य विहन्तुमर्हसि ।प्रभूतरत्नामनुशाधि मेदिनीम्प्रभूतराष्ट्रां ॥