Vālmīki Rāmāyaṇa · The Hermitage of Atri and Anasūyā
Tap a verse for its meaning
- 1राघवस्त्वथ यातेषु विचिन्तयन् ।न तत्रारोचयद्वासं कारणैर्बहुभिस्तदा ॥
- 2इह मे दृष्टो मातरश्च सनागराः ।सा च मे स्मृतिरन्वेति तान्नित्यमनुशोचतः ॥
- 3स्कन्धावारनिवेशेन तेन तस्य महात्मनः ।हयहस्तिकरीषैश्चोपमर्दः कृतो भृशम् ॥
- 4तस्मादन्यत्र गच्छाम इति सञ्चिन्त्य राघवः ।प्रातिष्ठत स च सङ्गतः ॥
- 5सोऽत्रेराश्रममासाद्य तं ववन्दे महायशाः ।तं चापि भगवानत्रिः प्रत्यपद्यत ॥
- 6स्वयमातिथ्यमादिश्य सर्वमस्य सुसत्कृतम् ।सौमित्रिं च महाभागां सीतां च समसान्त्वयत् ॥
- 7पत्नीं च समनुप्राप्तां वृद्धामामन्त्र्य सत्कृताम् ।सान्त्वयामास ॥
- 8अनसूयां महाभागां तापसीं धर्मचारिणीम् ।प्रतिगृह्णीष्व वैदेहीमब्रवीदृषिसत्तमः ॥
- 9रामाय चाचचक्षे तां तापसीं धर्मचारिणीम् ।दशवर्षाण्यनावृष्ट्या दग्धे लोके निरन्तरम् ॥
- 10यया सृष्टे जाह्नवी च प्रवर्तिता ।उग्रेण युक्ता नियमैश्चाप्यलङ्कृता ॥
- 11दशवर्षसहस्राणि यया तप्तं महत्तपः ।अनसूया स्नाता प्रत्यूहाश्च निवर्तिताः ॥
- 12देवकार्यनिमित्तं च यया सन्त्वरमाणया ।दशरात्रं कृता रात्रिः सेयं मातेव तेऽनघ ॥
- 13तामिमां सर्वभूतानां नमस्कार्यां यशस्विनीम् ।अभिगच्छतु वैदेही वृद्धामक्रोधनां सदा ॥
- 14या लोके कर्मभिः ख्यातिमागता ।एवं ब्रुवाणं तमृषिं तथेत्युक्त्वा स ॥
- 15सीतामुवाच धर्मज्ञामिदं वचनमुत्तमम् । श्रुतं त्वेतन्मुनेरस्य समीरितम् ॥
- 16श्रेयोऽर्थमात्मनः श्रीघ्रमभिगच्छ तपस्विनीम् ।सीता त्वेतद्वचः श्रुत्वा राघवस्य ॥
- 17तामत्रिपत्नीं धर्मज्ञामभिचक्राम ।शिथिलां वलितां वृद्धां जरापाण्डरमूर्धजाम् ॥
- 18सततं वेपमानाङ्गीं प्रवाते यथा ।तां तु सीता महाभागामनसूयां ॥
- 19अभ्यवादयदव्यग्रा समुदाहरत् ।अभिवाद्य च वैदेही तापसीं तामनिन्दिताम् ॥
- 20हृष्टा पर्यपृच्छदनामयम् ।ततः सीतां महाभागां दृष्ट्वा तां धर्मचारिणीम् ॥
- 21सान्त्वयन्त्यब्रवीद्धृष्टा दिष्ट्या धर्ममवेक्षसे ।त्यक्त्वा ज्ञातिजनं सीते मानमृद्धिं च ॥
- 22अवरुद्धं रामं दिष्ट्या त्वमनुगच्छसि ।नगरस्थो वनस्थो वा पापो वा यदि वा शुभः ॥
- 23यासां स्त्रीणां प्रियो तासां लोका ।दुःशीलः कामवृत्तो वा धनैर्वा परिवर्जितः ॥
- 24स्त्रीणामार्यस्वभावानां परमं दैवतं पतिः ।नातो विशिष्टं पश्यामि बान्धवं विमृशन्त्यहम् ॥
- 25सर्वत्रयोग्यं तपःकृतमिवाव्ययम् ।न त्वेनमवगच्छन्ति गुणदोषमसत् स्त्रियः ॥
- 26कामवक्तव्यहृदया भर्तृनाथाश्चरन्ति याः ।प्राप्नुवन्त्ययशश्चैव धर्मभ्रंशं च ॥
- 27स्त्रियो याः खलु तद्विधाः ।त्वद्विधास्तु गुणैर्युक्ताः दृष्टलोकपरावराः ।स्त्रियः चरिष्यन्ति यथा धर्मकृतस्तथा ॥
- 28तदेवमेनं त्वमनुव्रता सतीपतिव्रतानां समयानुवर्तिनी ।भवस्व भर्तुः यशश्च धर्मं च ततः समाप्स्यसि ॥