Vālmīki Rāmāyaṇa · The Meeting with Jaṭāyus
Tap a verse for its meaning
- 1अथ पञ्चवटीं गच्छन्नन्तरा रघुनन्दनः ।आससाद महाकायं गृध्रं भीमपराक्रमम् ॥
- 2तं दृष्ट्वा तौ महाभागौ वटस्थं रामलक्ष्मणौ ।मेनाते राक्षसं पक्षिं ब्रुवाणौ को भवानिति ॥
- 3स तौ सौम्यया प्रीणयन्निव ।उवाच वत्स मां विद्धि वयस्यं पितुरात्मनः ॥
- 4स तं पितृसखं बुद्ध्वा पूजयामास राघवः ।स तस्य कुलमव्यग्रमथ पप्रच्छ नाम च ॥
- 5रामस्य वचनं श्रुत्वा ।आचचक्षे द्विजस्तस्मै कुलमात्मानमेव च ॥
- 6। ॥
- 7प्रथमस्तेषां विश्रुतस्तदनन्तरः ।शेषश्च संश्रयश्चैव बहुपुत्रश्च ॥
- 8स्थाणुर्मरीचिरत्रिश्च क्रतुश्चैव महाबलः ।पुलस्त्यश्चाङ्गिराश्चैव प्रचेताः पुलहस्तथा ॥
- 9। ॥
- 10प्रजापतेस्तु बभूवुरिति विश्रुतम् ।षष्टिर्दुहितरो राम यशस्विन्यो महायशः ॥
- 11कश्यपः प्रतिजग्राह तासामष्टौ ।अदितिं च दितिं चैव दनुमप्यथ कालिकाम् ॥
- 12ताम्रां क्रोधवशां चैव मनुं चाप्यनलामपि ।तास्तु कन्यास्ततः प्रीतः पुनरब्रवीत् ॥
- 13पुत्रांस्रैलोक्यभर्तॄन्वै जनयिष्यथ मत्समान् ।अदितिस्तन्मना राम दितिश्च ॥
- 14कालिका च महाबाहो शेषास्त्वमनसोऽभवन् ।अदित्यां जज्ञिरे देवास्त्रयस्त्रिंशदरिन्दम ॥
- 15आदित्या वसवो रुद्रा ह्यश्विनौ च ।दितिस्त्वजनयत्पुत्रान्दैत्यांस्तात यशस्विनः ॥
- 16तेषामियं पुरासीत्सवनार्णवा ।दनुस्त्वजनयत्पुत्रमश्वग्रीवमरिन्दम ॥
- 17नरकं कालकं चैव कालिकापि व्यजायत ।क्रौञ्चीं भासीं तथा श्येनीं धृतराष्ट्रीं तथा शुकीम् ॥
- 18ताम्रापि सुषुवे कन्याः पञ्चैता । जनयत्क्रौञ्ची भासी भासान्व्यजायत ॥
- 19श्येनी श्येनांश्च गृध्रांश्च व्यजायत ।धृतराष्ट्री तु हंसांश्च कलहंसांश्च सर्वशः ॥
- 20। ॥
- 21दश राम विजज्ञे ह्यात्मसम्भवाः ।मृगीं च मृगमन्दां च हरिं भद्रमदामपि ॥
- 22मातङ्गीमपि शार्दूलीं श्वेतां च सुरभिं तथा ।सर्वलक्षणसम्पन्नां सुरसां ॥
- 23। ॥
- 24हर्याश्च हरयोऽपत्यं वानराश्च तरस्विनः ।ततस्त्विरावतीं नाम जज्ञे भद्रमदा सुताम् ॥
- 25तस्यास्त्वैरावतः पुत्रो लोकनाथो ।मातङ्गास्त्वथ मातङ्ग्या अपत्यं मनुजर्षभ ॥
- 26गोलाङ्गूलांश्च शार्दूली व्याघ्रांश्चाजनयत्सुतान् ।दिशागजांश्च काकुत्स्थ श्वेताप्यजनयत्सुतान् ॥
- 27ततो दुहितरौ राम सुरभिर्द्वे व्यजायत ।रोहिणीं नाम भद्रं ते गन्धर्वीं च यशस्विनीम् ॥
- 28रोहिण्यजनयद्गा वै गन्धर्वी सुतान् ।सुरसाजनयन्नागान्राम कद्रूस्तु पन्नगान् ॥
- 29मनुर्मनुष्याञ्जनयद्राम पुत्रान्यशस्विनः ।त्त्रियान्वैश्यान् शूद्रांश्च मनजर्षभ ॥
- 30सर्वाक्षाननलापि व्याजायत ।विनता च शुकी कद्रूश्च सुरसा स्वसा ॥
- 31कद्रूर्नागं सहस्रस्यं विजज्ञे ।द्वौ पुत्रौ विनतायास्तु गरुडोऽरुण एव च ॥
- 32तस्माज्जातोऽहमरुणा ममाग्रजः । मां विद्धि श्येनीपुत्रमरिन्दम ॥
- 33सोऽहं वाससहायस्ते भविष्यामि यदीच्छसि ।इदं दुर्गं हि कान्तारं मृगराक्षससेवितम् ।सीतां च तात रक्षिष्ये त्वयि याते सलक्ष्मणे ॥
- 34जटायुषं तं प्रतिपूज्य राघवोमुदा च सन्नतोऽभवत् ।पितुर्हि शुश्राव सखित्वमात्मवान्जटायुषा सङ्कथितं पुनः पुनः ॥
- 35स तत्र सीतां परिदाय मैथिलींसहैव तेनातिबलेन पक्षिणा ।जगाम तां पञ्चवटीं सलक्ष्मणोरिपून्दिधक्षन् शलभानिवानलः ॥