Vālmīki Rāmāyaṇa · The Search in the Empty Forest
Tap a verse for its meaning
- 1भृशमाव्रजमानस्य तस्याधो ।प्रास्फुरच्चास्खलद्रामो वेपथुश्चाप्यजायत ॥
- 2उपालक्ष्य सोऽशुभानि मुहुर्मुहुः ।अपि क्षेमं नु सीताया इति वै व्याजहार च ॥
- 3। ॥
- 4उद्भ्रमन्निव वेगेन विक्षिपन् ।तत्र तत्रोटजस्थानमभिवीक्ष्य समन्ततः ॥
- 5ददर्श पर्णशालां च रहितां सीतया तदा ।श्रिया विरहितां ध्वस्तां पद्मिनीमीव ॥
- 6रुदन्तमिव वृक्षैश्च पुष्पमृगद्विजम् ।श्रिया विहीनं विध्वस्तं सन्त्यक्तवनदेवतम् ॥
- 7विप्रकीर्णाजिनकुशं विप्रविद्धबृसीकटम् ।दृष्ट्वा शून्यं निजस्थानं पुनः पुनः ॥
- 8। ॥
- 9। ॥
- 10। ॥
- 11वृक्षाद्वृक्षं स गिरेश्चाद्रिं नदान्नदीम् ।बभूव विलपन् रामः ॥
- 12अपि कच्चित्त्वया दृष्टा सा प्रिया प्रिया ।कदम्ब यदि जानीषे शंस सीतां ॥
- 13स्निग्धपल्लवसङ्काशा ।शंसस्व यदि वा दृष्टा बिल्वोपमस्तनी ॥
- 14अथवाऽर्जुन शंस त्वं प्रियां तामर्जुनप्रियाम् । भीरुर्यदि जीवति वा न वा ॥
- 15ककुभोरूं तां व्यक्तं जानाति ।यथा पल्लवपुष्पाढ्यो भाति ह्येष वनस्पतिः ॥
- 16भ्रमरैरुपगीतश्च यथा द्रुमवरो ह्ययम् ।एष व्यक्तं विजानाति तिलकस्तिलकप्रियाम् ॥
- 17शोकापनुद शोकोपहतचेतसम् ।त्वन्नामानं कुरु क्षिप्रं प्रियासन्दर्शनेन माम् ॥
- 18। ॥
- 19यदि दृष्टा त्वया सीता जम्बु ।प्रियां यदि विजानीषे निःशङ्कं कथयस्व मे ॥
- 20अहो त्वं द्य सुपुष्पैः शोभसे भृशम् ।कर्णिकारप्रिया शंस दृष्टा प्रिया यदि ॥
- 21चूतनीपमहा पनसान् कुरवान् धवान् ।दाडिमानसनान् गत्वा दृष्ट्वा रामो ॥
- 22मल्लिका माधवीश्चैव चम्पकान् केतकीस्तथा ।पृच्छन् रामो वने इव लक्ष्यते ॥
- 23अथवा मृगशाबाक्षीं मृग जानासि मैथिलीम् ।मृगविप्रेक्षणी कान्ता सहिता भवेत् ॥
- 24गज सा गजनासोरूर्यदि दृष्टा त्वया भवेत् ।तां मन्ये विदितां तुभ्यमाख्याहि ॥
- 25यदि सा दृष्टा प्रिया ।मैथिली मम विस्रब्धं कथयस्व न ते भयम् ॥
- 26किं धावसि प्रिये दूरं दृष्टाऽसि ।वृक्षैराच्छाद्य चात्मानं किं मां न ॥
- 27। ॥
- 28पीतकौशेयकेनासि सूचिता ।धावन्त्यपि मया दृष्टा तिष्ठ यद्यस्ति ॥
- 29नैव सा नूनमथवा चारुहासिनी । प्राप्तं न मां नूनं यथोपेक्षितुमर्हति ॥
- 30। ॥
- 31नूनं तच्छुभदन्तोष्ठं सुनासं चारुकुण्डलम् ।पूर्णचन्द्रमिव ग्रस्तं मुखं निष्प्रभतां गतम् ॥
- 32। ॥
- 33। ॥
- 34मया विरहिता बाला भक्षणाय वै ।सार्थेनेव परित्यक्ता भक्षिता ॥
- 35। ॥
- 36इत्येवं विलपन्रामः नाद्वनम् ।क्वचिदुद्भ्रमते वेगात् क्वचि बलात् ॥
- 37क्वचिन्मत्त इवाभाति ।स वनानि नदीः शैलान् गिरिप्रस्रवणानि च ।काननानि च वेगेन भ्रमत्यपरिसंस्थितः ॥
- 38तथा स गत्वा विपुलं महद्वनंपरीत्य सर्वं त्वथ मैथिलीं प्रति । स चकार मार्गणेपुनः प्रियायाः ॥