Vālmīki Rāmāyaṇa · The Search in the Wilderness
Tap a verse for its meaning
- 1दृष्ट्वाऽऽश्रमपदं शून्यं रामो दशरथात्मजः ।रहितां पर्णशालां च विध्वस्तान्यासनानि च ॥
- 2अदृष्ट्वा तत्र वैदेहीं सन्निरीक्ष्य च सर्वशः ।उवाच रामः प्रगृह्य रुचिरौ भुजौ ॥
- 3। ॥
- 4। ॥
- 5यैः सह क्रीडसे सीते विश्वस्तै ।एते हीनास्त्वया सौम्ये ध्यायन्त्यास्राविलेक्षणाः ॥
- 6सीतया रहितोऽहं वै न हि जीवामि लक्ष्मण ।मृतं महता माम् ॥
- 7महाराजो नूनं द्रक्ष्यति मे पिता ।कथं प्रतिज्ञां संश्रुत्य मया त्वमभियोजितः ॥
- 8। ॥
- 9धिक्त्वामिति परे लोके व्यक्तं वक्ष्यति मे पिता ।विवशं शोकसन्तप्तं दीनं ॥
- 10मामिहोत्सृज्य करुणं कीर्तिर्नरमिवानृजुम् ।क्व गच्छसि मां नोत्सृज सुमध्यमे ॥
- 11त्वया विरहितश्चाहं जीवितमात्मनः ।इतीव विलपन् रामः ॥
- 12न ददर्श सुदुःखार्तो राघवो ।अनासादयमानं तं सीतां शोकपरायणम् ॥
- 13। ॥
- 14मा विषादं महाबाहो कुरु यत्नं मया सह ।इदं च हि वनं शूर ॥
- 15प्रियकाननसञ्चारा वनोन्मत्ता च ।सा वनं वा प्रविष्टा स्यान्नलिनीं वा सुपुष्पिताम् ॥
- 16सरितं वाऽपि सम्प्राप्ताः मीनवञ्जुलसेविताम् । निलीना स्याद्धासकामा वने क्वचित् ॥
- 17। ॥
- 18तस्या ह्यन्वेषणे श्रीमन् क्षिप्रमेव यतावहै ।वनं सर्वं विचिनुवो यत्र सा जनकात्मजा ॥
- 19। ॥
- 20। ॥
- 21निखिलेन विचिन्वानौ सीतां दशरथात्मजौ ।तस्य शैलस्य गुहाश्च शिखराणि च ॥
- 22निखिलेन नैव तामभिजग्मतुः ।विचित्य सर्वतः शैलं रामो लक्ष्मणमब्रवीत् ॥
- 23नेह पश्यामि सौमित्रे वैदेहीं पर्वते शुभाम् ।ततो दुःखाभिसन्तप्तो लक्ष्मणो वाक्यमब्रवीत् ॥
- 24। ॥
- 25यथा विष्णुर्महाबाहुर्बलिं बध्वा महीमिमाम् ।एवमुक्तस्तु सौहार्दाल्लक्ष्मणेन स राघवः ॥
- 26। ॥
- 27। ॥
- 28एवं स विलपन् रामः ।दीनः शोकसमाविष्टो मुहूर्तं विह्वलोऽभवत् ॥
- 29सन्तप्तो ह्यवसन्नाङ्गो गतबुद्धिर्विचेतनः ।तुरो दीनो निःश्वस्यायतमायतम् ॥
- 30बहुलं स तु निःश्वस्य रामो ।हा प्रियेति विचुक्रोश बहुलो ॥
- 31। ॥
- 32अनादृत्य तु तद्वाक्यं ।अपश्यंस्तां प्रियां सीतां स पुनः पुनः ॥