Vālmīki Rāmāyaṇa · The Origin of the Feud
Tap a verse for its meaning
- 1श्रूयतां राम यद्वृत्तमादितः प्रभृति त्वया ।यथा वैरं समुद्भूतं यथा चाहं ॥
- 2नाम मम भ्राता ज्येष्ठः ।पितुर्बहुमतो नित्यं ममापि च तथा पुरा ॥
- 3पितर्युपरतेऽस्माकं ज्येष्ठोऽयमिति मन्त्रिभिः ।कपीनामीश्वरो राज्ये कृतः परमसम्मतः ॥
- 4राज्यं प्रशासतस्तस्य पितृपैतामहं महत् ।अहं सर्वेषु कालेषु स्थितः ॥
- 5नाम तेजस्वी पूर्वजो दुन्दुभेः सुतः ।तेन तस्य महद्वैरं स्त्रीकृतं विश्रुतं पुरा ॥
- 6स तु सुप्तजने रात्रौ किष्किन्धाद्वारमागतः ।नर्दति स्म सुसंरब्धो वालिनं चाह्वयद्रणे ॥
- 7प्रसुप्तस्तु मम भ्राता नर्दितं ।श्रुत्वा न ममृषे वाली जवात्तदा ॥
- 8स तु वै निःसृतः क्रोधात्तं हन्तुम ।वार्यमाणस्ततः स्त्रीभिर्मया च ॥
- 9स तु निर्धूय सर्वान्नो निर्जगाम ।ततोऽहमपि सौहार्दान्निःसृतो वालिना सह ॥
- 10स तु मे भ्रातरं दृष्ट्वा मां च दूरादवस्थितम् ।असुरो ततो भृशम् ॥
- 11तस्मिन् द्रवति ह्यावां द्रुततरं गतौ ।प्रकाशश्च कृतो मार्ग तदा ॥
- 12स तृणैरावृतं दुर्गं धरण्या विवरं महत् ।प्रविवेशासुरो वेगादावामासाद्य ॥
- 13तं प्रविष्टं रिपुं दृष्ट्वा बिलं ।मामुवाच तदा वाली वचनं ॥
- 14इह त्वं तिष्ठ सुग्रीव ।यावदत्र प्रविश्याहं निहन्मि सहसा रिपुम् ॥
- 15मया त्वेतद्वचः श्रुत्वा याचितः स । च मां पद्भ्यां प्रविवेश बिलं महत् ॥
- 16तस्य प्रविष्टस्य बिलं साग्रः संवत्सरो गतः ।स्थितस्य च मम द्वारि स कालोऽप्यत्यवर्तत ॥
- 17अहं तु नष्टं तं ज्ञात्वा स्नेहादागतसम्भ्रमः ।भ्रातरं तु न पश्यामि च मे मनः ॥
- 18अथ दीर्घस्य कालस्य बिलात्तस्माद्विनिःसृतम् ।सफेनं रुधिरं रक्तमहं दृष्ट्वा ॥
- 19नर्दतामसुराणां च ध्वनिर्मे श्रोत्रमागतः ।निरस्तस्य च सङ्ग्रामे क्रोशतो ॥
- 20अहं त्ववगतो बुद्ध्या चिह्नैस्तै ।पिधाय च बिलद्वारं शिलया ॥
- 21शोकार्तश्चोदकं कृत्वा किष्किन्धामागतः सखे ।गूहमानस्य मे तत्त्वं यत्नतो मन्त्रिभिः श्रुतम् ॥
- 22ततोऽहं तैः समागम्य सम्मतैरभिषेचितः ।राज्यं प्रशासतस्तस्य न्यायतो मम ॥
- 23आजगाम वाली तमसुरोत्तमम् ।अभिषिक्तं तु मां दृष्ट्वा वाली ॥
- 24मदीयान् मन्त्रिणो बद्ध्वा परुषं वाक्यमब्रवीत् ।निग्रहेऽपि समर्थस्य तं पापं प्रति राघव ॥
- 25न प्रावर्तत मे बुद्धिर्भ्रातुर्गौरवयन्त्रिता ।हत्वा शत्रुं स मे भ्राता पुरं तदा ॥
- 26मानयंस्तं महात्मानं यथावच्चाभ्यवादयम् ।उक्ताश्च नाशिषस्तेन सन्तुष्टेनान्तरात्मना ॥
- 27नत्वा पादावहं तस्य मुकुटेनास्पृशं प्रभो ।कृताञ्जलिरुपागम्य स्थितोऽहं तस्य पार्श्वतः ।अपि वाली मम क्रोधान्न प्रसादं चकार सः ॥