Vālmīki Rāmāyaṇa · Tārā’s Lament
Tap a verse for its meaning
- 1ततः समुपजिघ्रन्ती तन्मुखम् ।पतिं लोकाच्च्युतं मृतं वचनमब्रवीत् ॥
- 2शेषे त्वं विषमे दुःखमनुक्त्वा वचनं मम ।उपलोपचिते सुदुःखे ॥
- 3मत्तः प्रियतरा नूनं मही तव ।शेषे हि तां परिष्वज्य मां च न प्रतिभाषसे ॥
- 4वशं प्राप्तो विधिरेष भवत्यहो ।सुग्रीव एव विक्रान्तो वीर ॥
- 5ऋक्षवानरमुख्यास्त्वां बलिनः पर्युपासते ।एषां विलपितं कृच्छ्रमङ्गदस्य च शोचतः ॥
- 6मम चेमां गिरं श्रुत्वा किं त्वं न प्रतिबुध्यसे ।इदं तद्वीरशयनं यत्र शेषे हतो युधि ॥
- 7शायिता निहता यत्र त्वयैव रिपवः पुरा । प्रिययुद्ध मम प्रिय ॥
- 8मामनाथां विहायैकां गतस्त्वमसि ।शूराय न प्रदातव्या कन्या खलु ॥
- 9शूरभार्यां हतां पश्य सद्यो मां विधवां कृताम् ।अवभग्नश्च मे मानो भग्ना मे शाश्वती गतिः ॥
- 10अगाधे च निमग्नाऽस्मि विपुले ।अश्मसारमयं नूनमिदं मे हृदयं दृढम् ॥
- 11भर्तारं निहतं दृष्ट्वा यन्नाद्य शतधा गतम् ।सुहृच्चैव हि भर्ता च प्रकृत्या मम च प्रियः ॥
- 12आहवे च पराक्रान्तः शूरः पञ्चत्वमागतः । तु या नारी कामं भवतु पुत्रिणी ॥
- 13धनधान्यैः सुपूर्णापि विधवेत्युच्यते जनैः ।स्वगात्रप्रभवे वीर शेषे ॥
- 14कृमिरागपरिस्तोमे त्वमात्मशयने यथा ।रेणुशोणितसंवीतं गात्रं तव समन्ततः ॥
- 15परिरब्धुं न शक्नोमि भुजाभ्यां ।कृतकृत्योऽद्य सुग्रीवो वैरेऽस्मिन्नतिदारुणे ॥
- 16यस्य रामविमुक्तेन हृतमेकेषुणा भयम् ।शरेण हृदि लग्नेन गात्रसंस्पर्शने तव ॥
- 17वार्यामि त्वां निरीक्षन्ती त्वयि पञ्चत्वमागते ।उद्बबर्ह शरं नीलस्तस्य गात्रगतं तदा ॥
- 18गिरिगह्वरसंलीनं दीप्तमाशीविषं यथा ।तस्य निष्कृष्यमाणस्य बाणस्य च बभौ द्युतिः ॥
- 19अस्तमस्तकसंरुद्धो रश्मिर्दिनकरादिव ।पेतुः क्षतजधारास्तु व्रणेभ्यस्तस्य सर्वशः ॥
- 20ताम्रगैरिकसम्पृक्ता धारा इव ।अवकीर्णं विमार्जन्ती भर्तारं ॥
- 21आस्रैर्नयनजैः शूरं सिषेचास्त्रसमाहतम् ।रुधिरोक्षितसर्वाङ्गं दृष्ट्वा विनिहतं पतिम् ॥
- 22उवाच तारा पिङ्गाक्षं पुत्रमङ्गदमङ्गना ।अवस्थां पश्चिमां पश्य पितुः पुत्र सुदारुणाम् ॥
- 23सम्प्रसक्तस्य वैरस्य गतोऽन्तः पापकर्मणा ।बालसूर्योदयतनुं प्रयान्तं ॥
- 24अभिवादय राजानं पितरं पुत्र मानदम् ।एवमुक्तः समुत्थाय जग्राह चरणौ पितुः ॥
- 25भुजाभ्यां पीनवृत्ताभ्यामङ्गदोऽहमिति ब्रुवन् ।अभिवादयमानं त्वामङ्गदं त्वं यथा पुरा ॥
- 26पुत्रेति किमर्थं नाभिभाषसे ।अहं पुत्रसहाया त्वामुपासे ॥
- 27सिंहेन निहतं सद्यो गौः सवत्सेव गोवृषम् ।इष्ट्वा रामप्रहरणाम्भसि ॥
- 28अस्मिन्नवभृथे स्नातः कथं पत्न्या मया विना ।या दत्ता तव तुष्टेन सम्युगे ॥
- 29शातकुम्भमयीं मालां तां ते पश्यामि नेह किम् ।राजश्रीर्न जहाति त्वां गतासुमपि मानद ।सूर्यस्यावर्तमानस्य शैलराजमिव प्रभा ॥
- 30न मे वचः पथ्यमिदं त्वया कृतंन चास्मि शक्ता विनिवारणे तव ।हता सपुत्राऽस्मि हतेन सम्युगेसह त्वया श्रीर्विजहाति मामिह ॥