Vālmīki Rāmāyaṇa · Hanumān’s Counsel to Sugrīva
Tap a verse for its meaning
- 1अङ्गदस्य वचः श्रुत्वा सुग्रीवः सह ।लक्ष्मणं कुपितं श्रुत्वा मुमोचासनमात्मवान् ॥
- 2सचिवानब्रवीद्वाक्यं निश्चित्य ।मन्त्रज्ञा मन्त्रेषु परिनिष्ठितान् ॥
- 3न मे दुर्व्याहृतं किञ्चिन्नापि मे ।लक्ष्मणो राघवभ्राता क्रुद्धः किमिति चिन्तये ॥
- 4असुहृद्भिर्ममामित्रैर्नित्यमन्तरदर्शिभिः ।मम दोषानसम्भूतान् श्रावितो राघवानुजः ॥
- 5अत्र ताव सर्वैरेव यथाविधि । निश्चयस्तावद्विज्ञेयो निपुणं शनैः ॥
- 6न खल्वस्ति मम त्रासो लक्ष्मणान्नापि राघवात् ।मित्रं त्वस्थानकुपितं जनयत्येव ॥
- 7सर्वथा सुकरं मित्रं दुष्करं ।अनित्यत्वाच्च चित्तानां प्रीतिरल्पेऽपि भिद्यते ॥
- 8अतो निमित्तं त्रस्तोऽहं रामेण तु ।यन्ममोपकृतं शक्यं प्रतिकर्तुं न तन्मया ॥
- 9सुग्रीवेणैवमुक्तस्तु हनुमान् ।उवाच स्वेन मध्ये वानरमन्त्रिणाम् ॥
- 10सर्वथा नैतदाश्चर्यं यस्त्वं ।न विस्मरसि सुस्निग्धमुपकारकृतं शुभम् ॥
- 11राघवेण तु वीरेण भयमुत्सृज्य दूरतः ।त्वत्प्रियार्थं हतो वाली ॥
- 12सर्वथा क्रुद्धो राघवो नात्र संशयः ।भ्रातरं सम्प्रहितवान् लक्ष्मणं ॥
- 13त्वं प्रमत्तो न जानीषे कालं कालविदां वर ।फुल्लसप्तच्छदश्यामा प्रवृत्ता तु ॥
- 14निर्मलग्रहनक्षत्रा द्यौः ।प्रसन्नाश्च दिशः सर्वाः सरितश्च सरांसि च ॥
- 15प्राप्तमुद्योगकालं तु नावैषि ।त्वं प्रमत्त इति व्यक्तं लक्ष्मणोऽयमिहागतः ॥
- 16हृतदारस्य परुषं पुरुषान्तरात् ।वचनं ते राघवस्य महात्मनः ॥
- 17हि ते नान्यत् पश्याम्यहं क्षमम् ।अन्तरेणाञ्जलिं बद्ध्वा लक्ष्मणस्य प्रसादनात् ॥
- 18नियुक्तैर्मन्त्रिभिर्वाच्यो ह्यवश्यं पार्थिवो हितम् ।अत एव भयं त्यक्त्वा ब्रवीम्यवधृतं वचः ॥
- 19समर्थो हि राघवः ।सदेवासुरगन्धर्वं वशे स्थापयितुं जगत् ॥
- 20न स क्षमः कोपयितुं यः प्रसाद्यः पुनर्भवेत् ।पूर्वोपकारं स्मरता विशेषतः ॥
- 21तस्य प्रणम्य त्वं सपुत्रः ससुहृज्जनः ।राजंस्तिष्ठ भर्तुर्भार्येव तद्वशे ॥
- 22न रामरामानुजशासनं त्वया युक्तं मनसाप्यपोहितुम् ।मनो हि ते ज्ञास्यति मानुषं बलंसराघवस्यास्य ॥