Vālmīki Rāmāyaṇa · Lakṣmaṇa's Reproach
Tap a verse for its meaning
- 1तमप्रतिहतं क्रुद्धं प्रविष्टं ।सुग्रीवो लक्ष्मणं दृष्ट्वा बभूव ॥
- 2क्रुद्धं निःश्वसमानं तं प्रदीप्तमिव तेजसा ।भ्रातुर्व्यसनसन्तप्तं दृष्ट्वा ॥
- 3उत्पपात हरिश्रेष्ठो हित्वा ।महान्महेन्द्रस्य यथा स्वलङ्कृत इव ध्वजः ॥
- 4उत्पतन्तमनूत्पेतू स्त्रियः ।सुग्रीवं गगने पूर्णचन्द्रं तारागणा इव ॥
- 5श्रीमान् विचचाल कृताञ्जलिः ।बभूवावस्थितस्तत्र कल्पवृक्षो महानिव ॥
- 6रुमाद्वितीयं सुग्रीवं नारीमध्यगतं स्थितम् ।अब्रवील्लक्ष्मणः क्रुद्धः सतारं शशिनं यथा ॥
- 7सत्त्वाभिजनसम्पन्नः सानुक्रोशो जितेन्द्रियः । सत्यवादी च राजा लोके महीयते ॥
- 8यस्तु राजा स्थितेऽधर्मे मित्राणामुपकारिणाम् ।मिथ्या प्रतिज्ञां कुरुते को नृशंसतरस्ततः ॥
- 9शतमश्वानृते हन्ति सहस्रं तु गवानृते ।आत्मानं स्वजनं हन्ति पुरुषः ॥
- 10पूर्वं कृतार्थो मित्राणां न तत्प्रतिकरोति यः । सर्वभूतानां स प्लवगेश्वर ॥
- 11गीतोऽयं श्लोकः सर्वलोकनमस्कृतः ।दृष्ट्वा कृतघ्नं क्रुद्धेन तं निबोध प्लवङ्गम ॥
- 12ब्रह्मघ्ने च सुरापे च चोरे भग्नव्रते तथा ।निष्कृतिर्विहिता सद्भिः कृतघ्ने नास्ति ॥
- 13अनार्यस्त्वं कृतघ्नश्च च वानर ।पूर्वं कृतार्थो रामस्य न तत्प्रतिकरोषि यत् ॥
- 14ननु नाम कृतार्थेन त्वया रामस्य वानर ।सीताया यत्नः कर्तव्यः ॥
- 15स त्वं सक्तो मिथ्याप्रतिश्रवः ।न त्वां रामो विजानीते सर्पं ॥
- 16महाभागेन रामेण पापः ।हरीणां प्रापितो राज्यं त्वं महात्मना ॥
- 17कृतं चेन्नाभिजानीषे रामस्याक्लिष्टकर्मणः ।सद्यस्त्वं निशितैर्बाणैर्हतो द्रक्ष्यसि ॥
- 18न च येन वाली हतो गतः । सुग्रीव मा वालिपथमन्वगाः ॥
- 19न नूनमिक्ष्वाकुवरस्य कार्मुक--च्युतान् शरान् पश्यसि ।ततः सुखं नाम निषेवसे सुखीन रामकार्यं मनसाऽप्यवेक्षसे ॥