Vālmīki Rāmāyaṇa · The Gathering of the Monkey Host
Tap a verse for its meaning
- 1इति ब्रुवाणं सुग्रीवं रामो वरः ।बाहुभ्यां सम्परिष्वज्य प्रत्युवाच ॥
- 2यदिन्द्रो वर्षं न तच्चित्रं भवेत्क्वचित् ।आदित्यो वा सहस्रांशुः कुर्याद्वितिमिरं नभः ॥
- 3चन्द्रमा रश्मिभिः कुर्यात्पृथिवीं निर्मलाम् ।त्वद्विधो वाऽपि मित्राणां प्रतिकुर्या ॥
- 4एवं त्वयि न तच्चित्रं भवेद्यत्सौम्य ।जानाम्यहं त्वां सुग्रीव सततं ॥
- 5सखे सङ्ख्ये जेतास्मि सकलानरीन् ।त्वमेव मे सुहृन्मित्रं साहाय्यं कर्तुमर्हसि ॥
- 6जहारात्मविनाशाय वैदेहीं ।वञ्चयित्वा तु पौलोमीमनुह्रादो यथा शचीम् ॥
- 7न चिरात्तं हनिष्यामि रावणं ।पौलोम्याः पितरं दृप्तं शतक्रतुरिवाहवे ॥
- 8एतस्मिन्नन्तरे चैव रजः ।उष्णां तीव्रां सहस्रांशोश्छादयद्गगने प्रभाम् ॥
- 9दिशः पर्याकुलाश्चासन् रजसा तेन मूर्छता । च मही सर्वा सशैलवनकानना ॥
- 10ततो नगेन्द्रसङ्काशैस्तीक्ष्णदंष्ट्रैर्महाबलैः ।कृत्स्ना सञ्छादिता भूमिरसङ्ख्येयैः ॥
- 11ततस्तैर्हरियूथपैः ।कोटीशतपरीवारैः कामरूपिभिरावृता ॥
- 12पार्वतीयैश्च सामुद्रैश्च महाबलैः ।हरिभिर्मेघनिर्ह्रादैरन्यैश्च वनचारिभिः ॥
- 13तरुणादित्यवर्णैश्च शशिगौरैश्च वानरैः ।पद्मकेसरवर्णैश्च श्वेतै ॥
- 14कोटीसहस्रैर्दशभिः श्रीमान् परिवृतस्तदा ।वीरः शतवलिर्नाम वानरः ॥
- 15ततः काञ्चनशैलाभस्ताराया वीर्यवान् पिता ।अनेकैर्दशसाहस्रैः कोटिभिः प्रत्यदृश्यत ॥
- 16तथाऽपरेण कोटीनां सहस्रेण समन्वितः ।पिता रुमायाः सम्प्राप्तः सुग्रीवश्वशुरो विभुः ॥
- 17पद्मकेसरसङ्काशस्तरुणार्कनिभाननः । सर्ववानरसत्तमः ॥
- 18अनीकैर्बहुसाहस्रैर्वानराणां समन्वितः ।पिता हनुमतः श्रीमान् प्रत्यदृश्यत ॥
- 19गोलाङ्गूलमहाराजो गवाक्षो भीमविक्रमः ।वृतः कोटिसहस्रेण वानराणामदृश्यत ॥
- 20ऋक्षाणां भीमवेगानां धूम्रः ।वृतः कोटिसहस्राभ्यां द्वाभ्यां समभिवर्तत ॥
- 21महाचलनिभैर्घोरैः पनसो नाम ।आजगाम महावीर्यस्तिसृभिः कोटिभिर्वृतः ॥
- 22नीलाञ्जनचयाकारो नीलो नामाथ यूथपः ।अदृश्यत महाकायः कोटिभिर्दशभिर्वृतः ॥
- 23ततः काञ्चनशैलाभो गवयो नाम यूथपः ।आजगाम कोटिभिः पञ्चभिर्वृतः ॥
- 24दरीमुखश्च बलवान् यूथपोऽभ्याययौ तदा ।वृतः कोटिसहस्रेण सुग्रीवं ॥
- 25भावश्विपुत्रौ महाबलौ ।कोटिकोटिसहस्रेण वानराणामदृश्यताम् ॥
- 26गजश्च बलवान् वीरः कोटिभिस्तिसृभिर्वृतः ।आजगाम सुग्रीवस्य समीपतः ॥
- 27ऋक्षराजो महातेजा म नामतः ।कोटिभिर्दशभिः प्राप्तः सुग्रीवस्य वशे स्थितः ॥
- 28म विक्रान्तो वानरो ।आययौ बलवांस्तूर्णं कोटीशतसमावृतः ॥
- 29ततः कोटिसहस्राणां सहस्रेण शतेन च ।पृष्ठतोऽनुगतः प्राप्तो हरिभि ॥
- 30ततः पद्मसहस्रेण वृतः शङ्कुशतेन च ।युवराजोऽङ्गदः प्राप्तः ॥
- 31ततस्ताराद्युतिस्तारो हरि ।पञ्चभिर्हरिकोटिभिर्दूरतः प्रत्यदृश्यत ॥
- 32कपिर्वीरो यूथपः प्रत्यदृश्यत ।एकादशानां कोटीनामीश्वरस्तैश्च संवृतः ॥
- 33ततो रम्भस्त्वनुप्राप्त । सहस्रेण शतेन च ॥
- 34ततो यूथपतिर्वीरो दुर्मुखो नाम वानरः ।प्रत्यदृश्यत कोटिभ्यां द्वाभ्यां परिवृतो बली ॥
- 35कैलासशिखराकारैर्वानरैर्भीमविक्रमैः ।वृतः कोटिसहस्रेण प्रत्यदृश्यत ॥
- 36नलश्चापि महावीर्यः संवृतो ।कोटीशतेन सम्प्राप्तः सहस्रेण शतेन च ॥
- 37ततो श्रीमान् कोटिभिर्दशभिर्वृतः ।सम्प्राप्तोऽभिमतस्तस्य सुग्रीवस्य महात्मनः ॥
- 38शरभः कुमुदो वह्निर्वानरो रंह एव च ।एते चान्ये च बहवो वानराः ॥
- 39आवृत्य पृथिवीं सर्वां पर्वतांश्च वनानि च ।यूथपाः समनुप्राप्तास्तेषां ॥
- 40आगताश्च विशिष्टाश्च पृथिव्यां सर्ववानराः ।आप्लवन्तः प्लवन्तश्च गर्जन्तश्च प्लवङ्गमाः ॥
- 41सुग्रीवं सूर्यमभ्रगणा इव ।कुर्वाणा बहुशब्दांश्च प्रहृष्टा ॥
- 42शिरोभि सुग्रीवस्य न्यवेदयन् ।अपरे वानरश्रेष्ठाः सम्यम्य च यथोचितम् ॥
- 43सुग्रीवेण समागम्य स्थिताः प्राञ्जलयस्तदा ।सुग्रीवस्त्वरितो रामे सर्वांस्तान् वानरर्षभान् ।निवेदयित्वा स्थितः प्राञ्जलिरब्रवीत् ॥
- 44यथासुखं वनेषु सर्वेषु च वानरेन्द्राः ।निवेशयित्वा विधिवद्बलानिबलं प्रतिपत्तुमीष्टे ॥