Vālmīki Rāmāyaṇa · The Far Sight of Sampāti
Tap a verse for its meaning
- 1इत्युक्तः करुणं वाक्यं वानरै ।सबाष्पो वानरान् गृध्रः प्रत्युवाच महास्वनः ॥
- 2मम स भ्राता जटायुर्नाम वानराः ।यमाख्यात हतं युद्धे रावणेन ॥
- 3वृद्धभावादपक्षत्वाच्छृण्वंस्तदपि मर्षये ।न हि मे शक्तिरस्त्यद्य भ्रातु ॥
- 4पुरा वृत्ते परस्परजयैषिणौ ।आदित्यमुपयातौ स्वो ज्वलन्तं ॥
- 5आवृत्त्याऽऽकाशमार्गे तु जवेन स्म गतौ भृशम् ।मध्यं प्राप्ते जटायुरवसीदति ॥
- 6तमहं भ्रातरं दृष्ट्वा सूर्यरश्मिभिरर्दितम् ।पक्षाभ्यां छादयामास स्नेहात्परम ॥
- 7पतितो विन्ध्येऽहं वानरर्षभाः ।अहमस्मिन्वसन्भ्रातुः प्रवृत्तिं नोपलक्षये ॥
- 8जटायुषस्त्वेवमुक्तो भ्राता सम्पातिना तदा ।युवराजो प्रत्युवाचाङ्गदस्तदा ॥
- 9जटायुषो यदि भ्राता श्रुतं ते गदितं मया ।आख्याहि यदि जानासि निलयं तस्य ॥
- 10अदीर्घदर्शनं तं वै रावणं राक्षसाधिपम् ।अन्तिके यदि वा दूरे यदि जानासि नः ॥
- 11ततोऽब्रवीन्महातेजा ज्येष्ठो भ्राता जटायुषः ।आत्मानुरूपं वचनं वानरान् ॥
- 12निर्दग्धपक्षो गृध्रोऽहं हीनवीर्यः । तु रामस्य करिष्ये साह्यमुत्तमम् ॥
- 13जानामि वारुणान् लोकान् विष्णोस्त्रैविक्रमानपि ।महासुरविमर्दान्वाऽप्यमृतस्य च ॥
- 14रामस्य यदिदं कार्यं कर्तव्यं प्रथमं मया । च हृतं तेजः प्राणाश्च शिथिला मम ॥
- 15रूपसम्पन्ना सर्वाभरणभूषिता ।ह्रियमाणा मया दृष्टा रावणेन ॥
- 16राम रामेति लक्ष्मणेति च भामिनी ।भूषणान्यपविध्यन्ती गात्राणि च विधून्वती ॥
- 17सूर्यप्रभेव शैलाग्रे तस्याः ।असिते राक्षसे भाति यथा वा ॥
- 18तां तु सीतामहं मन्ये रामस्य ।श्रूयतां मे कथयतो निलयं तस्य रक्षसः ॥
- 19पुत्रो विश्रवसः साक्षाद्भ्राता च ।अध्यास्ते नगरीं लङ्कां रावणो नाम राक्षसः ॥
- 20इतो द्वीपे समुद्रस्य सम्पूर्णे ।तस्मिन् लङ्कापुरी रम्या निर्मिता ॥
- 21जाम्बूनदमयैर्द्वारैश्चित्रैः । महता सुसमावृता ॥
- 22तस्यां वसति दीना कौशेयवासिनी ।रावणान्तःपुरे रुद्धा राक्षसीभिः समावृता ॥
- 23जनकस्यात्मजां राज्ञस्तत्र द्रक्ष्यथ ।लङ्कायामथ गुप्तायां समन्ततः ॥
- 24सम्प्राप्य सागरस्यान्तं सम्पूर्णं ।आसाद्य दक्षिणं तीरं ततो द्रक्ष्यथ रावणम् ॥
- 25तत्रैव त्वरिताः क्षिप्रं विक्रमध्वं प्लवङ्गमाः । खलु पश्यामि दृष्ट्वा प्रत्यागमिष्यथ ॥
- 26आद्यः पन्थाः कुलिङ्गानां ये चान्ये धान्यजीविनः ।द्वितीयो बलिभोजानां ये च वृक्षफलाशिनः ॥
- 27भासास्तृतीयं गच्छन्ति क्रौञ्चाश्च कुररैः सह ।श्येनाश्चतुर्थं गच्छन्ति गृध्रा गच्छन्ति पञ्चमम् ॥
- 28बलवीर्योपपन्नानां रूपयौवनशालिनाम् ।षष्ठस्तु पन्था हंसानां परा ॥
- 29वैनतेयाच्च नो जन्म सर्वेषां वानरर्षभाः ।इहस्थोऽहं प्रपश्यामि रावणं जानकीं तथा ॥
- 30अस्माकमपि सौपर्णं दिव्यं चक्षुर्बलं तथा ।तस्मादाहारवीर्येण च वानराः ॥
- 31साग्राद्वयं पश्याम नित्यशः ।अस्माकं विहिता वृत्तिर्निसर्गेण च दूरतः ॥
- 32विहिता पादमूले तु वृत्ति ।गर्हितं तु कृतं कर्म येन स्म ॥
- 33प्रतीकार्यं च मे तस्य वैरं भ्रातुः कृतं भवेत् ।उपायो दृश्यतां कश्चिल्लङ्घने ॥
- 34अभिगम्य तु वैदेहीं समृद्धार्था गमिष्यथ ।समुद्रं नेतुमिच्छामि भवद्भि ॥
- 35प्रदास्याम्युदकं भ्रातुः महात्मनः ।ततो नीत्वा तु तं देशं तीरं नदनदीपतेः ॥
- 36निर्दग्धपक्षं सम्पातिं वानराः ।पुनः प्रत्यानयित्वा च तं देशं ।बभूवुर्वानरा हृष्टाः प्रवृत्तिमुपलभ्य ते ॥