Vālmīki Rāmāyaṇa · The Awakening of Hanumān
Tap a verse for its meaning
- 1अनेकशतसाहस्रीं विषण्णां ।जाम्बवान् समुदीक्ष्यैवं हनुमन्तमथाब्रवीत् ॥
- 2वीर वानरलोकस्य ।तूष्णीमेकान्तमाश्रित्य हनुमान् किं न जल्पसि ॥
- 3हनुमन् हरिराजस्य सुग्रीवस्य समो ह्यसि ।रामलक्ष्मणयोश्चापि च च ॥
- 4अरिष्टनेमिनः पुत्रो वैनतेयो महाबलः ।गरुत्मानिति विख्यात ॥
- 5बहुशो हि मया दृष्टः सागरे स महाबलः ।भुजगानुद्धरन् पक्षी महावेगो महायशाः ॥
- 6पक्षयोर्यद्बलं तस्य तावद्भुजबलं तव ।विक्रमश्चापि वेगश्च न ते तेनावहीयते ॥
- 7बलं बुद्धिश्च तेजश्च सत्त्वं च हरिपुङ्गव ।विशिष्टं सर्वभूतेषु किमात्मानं न बुध्यसे ॥
- 8विख्याता पुञ्जिकस्थला ।अञ्जनेति परिख्याता पत्नी ॥
- 9विख्याता त्रिषु लोकेषु रूपेणाप्रतिमा भुवि ।अभिशापादभूत्तात वानरी ॥
- 10दुहिता कुञ्जरस्य महात्मनः ।कपित्वे कदाचित् कामरूपिणी ॥
- 11रूपयौवनशालिनी ।विचित्रमाल्याभरणा ॥
- 12अचरत् पर्वतस्याग्रे ।तस्या वस्त्रं पीतं रक्तदशं शुभम् ॥
- 13स्थितायाः पर्वतस्याग्रे मारुतोऽपहरच्छनैः ।स ददर्श ततस्तस्या वृत्तावूरू ॥
- 14सहितौ सुजातं चारु चाननम् ।तां विशालायतश्रोणीं तनुमध्यां यशस्विनीम् ॥
- 15दृष्ट्वैव शुभसर्वाङ्गीं पवनः ।स तां भुजाभ्यां दीर्घाभ्यां मारुतः ॥
- 16मन्मथाविष्टसर्वाङ्गो गतात्मा तामनिन्दिताम् ।सा तु तत्रैव सम्भ्रान्ता सुवृत्ता वाक्यमब्रवीत् ॥
- 17एकपत्नीव्रतमिदं को नाशयितुमिच्छति ।अञ्जनाया वचः श्रुत्वा मारुतः ॥
- 18सुश्रोणि माऽभूत्ते सुभगे भयम् । गतो यत्त्वां परिष्वज्य यशस्विनीम् ॥
- 19वीर्यवान् बुद्धिसम्पन्नस्तव पुत्रो भविष्यति ।महासत्त्वो महातेजा ॥
- 20लङ्घने प्लवने चैव भविष्यति मया समः ।एवमुक्ता ततस्तुष्टा महाकपे ॥
- 21गुहायां त्वां महाबाहो प्रजज्ञे प्लवगर्षभम् ।अभ्युत्थितं ततः सूर्यं बालो दृष्ट्वा महावने ॥
- 22फलं चेति जिघृक्षुस्त्वमुत्प्लुत्याभ्युद्गतो दिवम् ।शतनि त्रीणि गत्वाऽथ योजनानां महाकपे ॥
- 23तेजसा तस्य निर्धूतो न विषादं गतस्ततः ।तावदापततस्तूर्णमन्तरिक्षं महाकपे ॥
- 24क्षिप्तमिन्द्रेण ते वज्रं क्रोधाविष्टेन धीमता ।तदा शैलाग्रशिखरे ॥
- 25ततो हि नामधेयं ते ।ततस्त्वां निहतं दृष्ट्वा स्वयम् ॥
- 26त्रैलोक्ये भृशसङ्क्रुद्धो वै प्रभञ्जनः ।सम्भ्रान्ताश्च सुराः सर्वे त्रैलोक्ये क्षोभिते सति ॥
- 27सङ्क्रुद्धं मारुतं भुवनेश्वराः ।प्रसादिते च पवने ब्रह्मा तुभ्यं वरं ददौ ॥
- 28अशस्त्रवध्यतां तात समरे ।वज्रस्य च निपातेन विरुजं त्वां समीक्ष्य च ॥
- 29प्रीतात्मा ददौ ते वरमुत्तमम् ।स्वच्छन्दतश्च मरणं ते भूयादिति वै प्रभो ॥
- 30स त्वं केसरिणः पुत्रः क्षेत्रजो भीमविक्रमः ।मारुतस्यौरसः पुत्रस्तेजसा चापि तत्समः ॥
- 31भवान् जीवातवेऽस्माकमञ्जनागर्भसम्भवः ।त्वं हि वायुसुतो वत्स प्लवने चापि तत्समः ॥
- 32वयमद्य गतप्राणा भवान्नस्त्रातु साम्प्रतम् ।दक्षो विक्रमसम्पन्नः ॥
- 33मया तात सशैलवनकानना । पृथिवी परिक्रान्ता प्रदक्षिणम् ॥
- 34तथा चौषधयोऽस्माभिः सञ्चिता देवशासनात् ।निष्पन्नममृतं याभिस्तदासीन्नो महद्बलम् ॥
- 35स इदानीमहं वृद्धः ।साम्प्रतं कालमस्माकं भवान् ॥
- 36त विक्रान्तः प्लवतामुत्तमो ह्यसि ।त्वद्वीर्यं द्रष्टुकामेयं सर्ववानरवाहिनी ॥
- 37उत्तिष्ठ लङ्घयस्व महार्णवम् ।परा हि सर्वभूतानां हनुमन् या गतिस्तव ॥
- 38विषण्णा हरयः सर्वे हनूमन् किमुपेक्षसे ।विक्रमस्व महावेगो ॥
- 39ततस्तु वै जाम्बवता प्रतीतवेगः पवनात्मजः कपिः ।प्रहर्षयंस्तां हरिवीरवाहिनींचकार रूपं पवनात्मजस्तदा ॥