Vālmīki Rāmāyaṇa · The Sleeping King and the Inner Palace
Tap a verse for its meaning
- 1। ॥
- 2दान्तकाञ्चनचित्राङ्गैर्वैडूर्यैश्च वरासनैः ।महार्हास्तरणोपेतैरुपपन्नं ॥
- 3तस्य चैकतमे देशे सोऽग्र्यमालाविभूषितम् ।ददर्श पाण्डुरं छत्रं ॥
- 4जातरूपपरिक्षिप्तं चित्रभानुसमप्रभम् ।अशोकमालाविततं ददर्श ॥
- 5वालव्यजनहस्ताभिर्वीज्यमानं समन्ततः ।गन्धैश्च विविधैर्जुष्टं धूपितम् ॥
- 6परमास्तरणास्तीर्णमाविकाजिनसंवृतम् ।दामभिर्वरमाल्यानां समन्तादुपशोभितम् ॥
- 7तस्मिन् जीमूतसङ्काशं प्रदीप्तोत्तमकुण्डलम् ।लोहिताक्षं महाबाहुं महारजतवाससम् ॥
- 8लोहितेनानुलिप्ताङ्गं सुगन्धिना ।सन्ध्यारक्तमिवाकाशे तोयदं सतटिद्गणम् ॥
- 9वृतमाभरणैर्दिव्यैः सुरूपं ।सवृक्षवनगुल्माढ्यं प्रसुप्तमिव ॥
- 10क्रीडित्वोपरतं रात्रौ वराभरणभूषितम् ।प्रियं राक्षसकन्यानां राक्षसानां ॥
- 11पीत्वाप्युपरतं चापि ददर्श स महाकपिः ।भास्वरे शयने वीरं प्रसुप्तं ॥
- 12निःश्वसन्तं यथा नागं रावणं ।आसाद्य परमोद्विग्नः सोऽपासर्प ॥
- 13अथारोहणमासाद्य वेदिकान्तरमाश्रितः ।सुप्तं राक्षसशार्दूलं महाकपिः ॥
- 14। ॥
- 15काञ्चनाङ्गदनद्धौ च ददर्श स ।विक्षिप्तौ राक्षसेन्द्रस्य भुजाविन्द्रध्वजोपमौ ॥
- 16ऐरावतविषाणाग्रैरापीडनकृतव्रणौ ।वज्रोल्लिखितपीनांसौ ॥
- 17पीनौ समसुजातांसौ सङ्गतौ ।सुलक्षणनखाङ्गुष्ठौ स्वङ्गुलीयकलक्षितौ ॥
- 18संहतौ वृत्तौ करिकरोपमौ ।विक्षिप्तौ शयने शुभ्रे ॥
- 19सुशीतेन सुगन्धिना ।चन्दनेन परार्ध्येन स्वनुलिप्तौ स्वलङ्कृतौ ॥
- 20।यक्षपन्नगगन्धर्वदेवदानवराविणौ ॥
- 21ददर्श स कपिस्तस्य बाहू शयनसंस्थितौ ।मन्दरस्यान्तरे सुप्तौ ॥
- 22ताभ्यां स भुजाभ्यां राक्षसेश्वरः ।शुशुभेऽचलसङ्काशः शृङ्गाभ्यामिव मन्दरः ॥
- 23चूतपुन्नागसुरभिर्वकुलोत्तमसम्युतः ।मृष्टान्नरससम्युक्तः ॥
- 24तस्य निश्चक्राम महामुखात् ।शयानस्य पूरयन्निव तद्गृहम् ॥
- 25मुक्तामणिविचित्रेण काञ्चनेन विराजितम् । ॥
- 26तथा हारेण शोभिना । वक्षसाभिविराजितम् ॥
- 27पाण्डरेणापविद्धेन क्षौमेण ।महार्हेण सुसंवीतं पीतेनोत्तमवाससा ॥
- 28माषराशिप्रतीकाशं निःश्वसन्तं भुजङ्गवत् ।गाङ्गे महति तोयान्ते प्रसुप्तमिव ॥
- 29चतुर्भिः काञ्चनैर्दीपैर्दीप्यमानचतुर्दिशम् ।प्रकाशीकृतसर्वाङ्गं मेघं विद्युद्गणैरिव ॥
- 30पादमूलगताश्चापि ददर्श सुमहात्मनः ।पत्नीः स तस्य रक्षःपतेर्गृहे ॥
- 31शशिप्रकाशवदनाश्चारुकुण्डलभूषिताः ।अम्लानमाल्याभरणा ददर्श ॥
- 32नृत्तवादित्रकुशला ।वराभरणधारिण्यो निषण्णा ददृशे हरिः ॥
- 33वज्रवैडूर्यगर्भाणि श्रवणान्तेषु योषिताम् ।ददर्श कुण्डलान्यङ्गदानि च ॥
- 34तासां चन्द्रोपमैर्वक्त्रैः शुभैर्ललितकुण्डलैः ।विरराज विमानं तन्नभस्तारागणैरिव ॥
- 35मदव्यायामखिन्नास्ता राक्षसेन्द्रस्य योषितः ।तेषु तेष्ववकाशेषु प्रसुप्ता ॥
- 36अङ्गहारैस्तथैवान्या कोमलै ।विन्यस्तशुभसर्वाङ्गी प्रसुप्ता ॥
- 37काचिद्वीणां परिष्वज्य प्रसुप्ता सम्प्रकाशते ।प्रकीर्णेव नलिनी पोतमाश्रिता ॥
- 38अन्या कक्षगतेनैव सितेक्षणा ।प्रसुप्ता भामिनी भाति बालपुत्रेव ॥
- 39पटहं चारुसर्वाङ्गी पीड्य शेते शुभस्तनी ।चिरस्य रमणं लब्ध्वा परिष्वज्येव भामिनी ॥
- 40काचिद्वंशं परिष्वज्य सुप्ता ।रहः प्रियतमं गृह्य सकामेव च कामिनी ॥
- 41विपञ्चीं परिगृह्यान्या नियता नृत्तशालिनी ।निद्रावशमनुप्राप्ता सहकान्तेव भामिनी ॥
- 42अन्या कनकसङ्काशैर्मृदुपीनैर्मनोरमैः ।मृदङ्गं परिपीड्याङ्गैः प्रसुप्ता ॥
- 43भुजपार्श्वान्तरस्थेन कक्षगेन । सहानिन्द्या सुप्ता मदकृतश्रमा ॥
- 44डिण्डिमं परिगृह्यान्या तथैवासक्तडिण्डिमा ।प्रसुप्ता तरुणं वत्समुपगूह्येव भामिनी ॥
- 45काचिदाडम्बरं नारी भुजसम्योगपीडितम् ।कृत्वा कमलपत्राक्षी प्रसुप्ता ॥
- 46कलशीमपविद्ध्यान्या प्रसुप्ता भाति भामिनी ।वसन्ते मालेव परिमार्जिता ॥
- 47पाणिभ्यां च कुचौ काचि ।उपगूह्याबला सुप्ता ॥
- 48अन्या कमलपत्राक्षी ।अन्यामालिङ्ग्य सुश्रोणीं प्रसुप्ता ॥
- 49विचित्राणि परिष्वज्यापराः स्त्रियः ।निपीड्य च कुचैः सुप्ताः कामिन्यः ॥
- 50तासामेकान्तविन्यस्ते शयानां शुभे ।ददर्श रूपसम्पन्नामपरां स कपिः स्त्रियम् ॥
- 51मुक्तामणिसमायुक्तै सुविभूषिताम् ।विभूषयन्तीमिव त भवनोत्तमम् ॥
- 52गौरीं कनकवर्णाङ्गीमिष्टामन्तःपुरेश्वरीम् ।कपिर्मन्दोदरीं तत्र शयानां चारुरूपिणीम् ॥
- 53स तां दृष्ट्वा महाबाहुर्भूषितां ।तर्कयामास सीतेति रूपयौवनसम्पदा ।हर्षेण महता युक्तो ननन्द ॥
- 54चुचुम्ब पुच्छंननन्द चिक्रीड जगौ जगाम ।स्तम्भानरोहन्निपपात भूमौनिदर्शयन्स्वां प्रकृतिं कपीनाम् ॥