Vālmīki Rāmāyaṇa · The Drinking Hall and the Scruple of Dharma
Tap a verse for its meaning
- 1च तां बुद्धिं बभूवावस्थितस्तदा ।जगाम चापरां चिन्तां सीतां प्रति ॥
- 2न रामेण वियुक्ता सा स्वप्तुमर्हति ।न भोक्तुं नाप्यलङ्कर्तुं न पानमुपसेवितुम् ॥
- 3नान्यं नरमुपस्थातुं सुराणामपि चेश्वरम् ।न हि कश्चिद्विद्यते ॥
- 4अन्येयमिति निश्चित्य चचार सः ।क्रीडितेनापराः गीतेन च तथापराः ॥
- 5नृत्तेन चापराः क्लान्ताः पानविप्रहतास्तथा ।मुरजेषु पीठिकासु च संस्थिताः ॥
- 6तथास्तरणमुख्येषु संविष्टाश्चापराः स्त्रियः ।अङ्गनानां सहस्रेण भूषितेन ॥
- 7रूप युक्तगीतार्थभाषिणा । युक्तवाक्याभिधायिना ॥
- 8रताभिरतसंसुप्तं ददर्श ।तासां मध्ये महाबाहुः शुशुभे ॥
- 9महति मुख्यानां गवां मध्ये यथा ।स राक्षसेन्द्रः शुशुभे ताभिः परिवृतः स्वयम् ॥
- 10करेणुभिर्यथारण्ये परिकीर्णो ।सर्वकामैरुपेतां च पानभूमिं महात्मनः ॥
- 11ददर्श हरिशार्दूलस्तस्य रक्षःपतेर्गृहे ।मृगाणां महिषाणां च वराहाणां च भागशः ॥
- 12तत्र न्यस्तानि पानभूमौ ददर्श सः । च विशालेषु भाजनेष्वर्धभक्षितान् ॥
- 13ददर्श हरिशार्दूलो ।वराह वार्ध्राणसकान्दधिसौवर्चलायुतान् ॥
- 14शल्यान्मृगमयूरांश्च हनुमानन्ववैक्षत ।क्रकरान्विविधान्सिद्धांश्चकोरानर्धभक्षितान् ॥
- 15महिषानेकशल्यांश्च छागांश्च कृतनिष्ठितान् ।लेह्यानुच्चावचान्पेया विविधानि च ॥
- 16तथाम्ललवणोत्तंसैर्विविधैरागषाडवैः ।हारनूपुरकेयूरैरपविद्धैर्महाधनैः ॥
- 17पानभाजनविक्षिप्तैः फलैश्च विविधैरपि ।कृतपुष्पोपहारा भूरधिकं पुष्यति ॥
- 18तत्र तत्र च विन्यस्तैः सुश्लिष्टैः ।पानभूमिर्विना वह्निं पलक्ष्यते ॥
- 19बहुप्रकारैर्विविधै ।मांसैः कुशलसम्युक्तैः पृथक् ॥
- 20दिव्याः प्रसन्ना विविधाः कृतसुरा अपि ।शर्करासव ॥
- 21वासचूर्णैश्च विविधैर्दृष्टास्तैस्तैः पृथक् पृथक् ।सन्तता शुशुभे भूमिर्माल्यैश्च बहुसंस्थितैः ॥
- 22हिरण्मयैश्च विविधैर्भाजनैः स्फाटिकैरपि ।जाम्बूनदमयैश्चान्यैः करकैरभिसंवृता ॥
- 23राजतेषु च कुम्भेषु जाम्बूनदमयेषु च । तदा भूरि ददर्श ह ॥
- 24सोऽपश्यच्छातकुम्भानि शीधोर्मणिमयानि च ।राजतानि च पूर्णानि भाजनानि महाकपिः ॥
- 25क्वचिदर्धावशेषाणि क्वचित्पीतानि सर्वशः ।क्वचिन्नैव स ददर्श ह ॥
- 26क्वचिद्भक्ष्यांश्च विविधान्क्वचित्पानानि भागशः ।क्वचिदन्नावशेषाणि पश्यन्वै विचचार ह ॥
- 27क्वचित्प्रभिन्नैः क्वचिदालोलितैर्घटैः ।क्वचित्सम्पृक्तमाल्यानि ॥
- 28शयनान्यत्र नारीणां शुभ्राणि बहुधा पुनः ।परस्परं समाश्लिष्य काश्चित्सुप्ता ॥
- 29काश्चिच्च वस्त्रमन्यस्याः स्वपन्त्याः परिधाय च ।आहृत्य चाबलाः सुप्ताः ॥
- 30तासामुच्छ्वासवातेन वस्त्रं माल्यं च गात्रजम् ।नात्यर्थं चित्रं प्राप्यमन्दमिवानिलम् ॥
- 31च शीतस्य शीधोर्मधुरसस्य च ।विविधस्य च माल्यस्य धूपस्य विविधस्य च ॥
- 32बहुधा मारुतस्तत्र गन्धं विविधमुद्वहन् ।रसानां चन्दनानां च धूपानां चैव मूर्छितः ॥
- 33प्रववौ विमाने पुष्पके तदा ।श्यामावदातास्तत्रान्याः काश्चित्कृष्णा ॥
- 34काश्चि प्रमदा राक्षसालये ।तासां निद्रावशत्वाच्च च मूर्छितम् ॥
- 35पद्मिनीनां प्रसुप्तानां रूपमासीद्यथैव हि ।एवं सर्वमशेषेण रावणान्तःपुरं कपिः ॥
- 36ददर्श सुमहातेजा न ददर्श च ।निरीक्षमाणश्च तदा ताः स्त्रियः स महाकपिः ॥
- 37जगाम महतीं चिन्तां । प्रसुप्तस्य निरीक्षणम् ॥
- 38इदं खलु ममात्यर्थं धर्मलोपं करिष्यति ।न हि मे परदाराणां दृष्टिर्विषयवर्तिनी ॥
- 39अयं चात्र मया दृष्टः ।तस्य प्रादुरभूच्चिन्ता पुनरन्या ॥
- 40कार्यनिश्चयदर्शिनी ।कामं दृष्टा मया सर्वा विश्वस्ता रावणस्त्रियः ॥
- 41न हि मे मनसः किञ्चिद्वैकृत्यमुपपद्यते । सर्वेषामिन्द्रियाणां प्रवर्तने ॥
- 42शुभाशुभास्ववस्थासु तच्च मे ।नान्यत्र हि मया शक्या परिमार्गितुम् ॥
- 43स्त्रियो हि स्त्रीषु दृश्यन्ते सर्वथा ।यस्य सत्त्वस्य या योनिस्तस्यां तत्परिमार्ग्यते ॥
- 44न शक्या प्रमदा नष्टा परिमार्गितुम् ।तदिदं मार्गितं तावच्छुद्धेन मनसा मया ॥
- 45रावणान्तःपुरं सर्वं दृश्यते न च जानकी ।देवगन्धर्वकन्याश्च नागकन्याश्च ॥
- 46अवेक्षमाणो हनुमान्नैवापश्यत जानकीम् ।तामपश्यन्कपिस्तत्र पश्यंश्चान्या ॥
- 47अपक्रम्य तदा वीरः प्रध्यातुमुपचक्रमे ।स भूयस्तु परं श्रीमान् मारुतिर्यत्नमास्थितः ।आपानभूमिमुत्सृज्य तद्विचेतुं प्रचक्रमे ॥