Vālmīki Rāmāyaṇa · The Messenger and the Princess
Tap a verse for its meaning
- 1तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा हनुमा ।दुःखाद्दुःखाभिभूतायाः सान्त्वमुत्तरमब्रवीत् ॥
- 2अहं रामस्य सन्देशाद्देवि दूतस्तवागतः ।वैदेहि रामस्त्वां च कौशलमब्रवीत् ॥
- 3यो ब्राह्ममस्त्रं वेदांश्च वेद वेदविदां वरः ।स त्वां रामो देवि कौशलमब्रवीत् ॥
- 4लक्ष्मणश्च भर्तुस्तेऽनुचरः प्रियः ।कृतवान् शोकसन्तप्तः तेऽभिवादनम् ॥
- 5सा तयोः कुशलं देवी निशम्य । हनुमन्तमथाब्रवीत् ॥
- 6कल्याणी बत गाथेयं प्रतिभाति मा ।एति जीवन्तमानन्दो नरं ॥
- 7तया समागते तस्मिन्प्रीतिरुत्पादिताऽद्भुता ।परस्परेण चालापं तौ ॥
- 8तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा हनुमान्हरियूथपः ।सीतायाः समीपमुपचक्रमे ॥
- 9यथा यथा समीपं स हनुमानुपसर्पति ।तथा तथा रावणं सा तं सीता ॥
- 10अहो धिग्दुष्कृतमिदं कथितं हि यदस्य मे ।रूपान्तरमुपागम्य स एवायं हि रावणः ॥
- 11तामशोकस्य शाखां सा विमुक्त्वा ।तस्यामेवानवद्याङ्गी धरण्यां समुपाविशत् ॥
- 12हनुमानपि दुःखार्तां तां दृष्ट्वा ।अवन्दत महाबाहुस्ततस्तां ॥
- 13सा चैनं भूयो नैवाभ्युदैक्षत ।तं दृष्ट्वा वन्दमानं तु सीता ॥
- 14अब्रवीद्दीर्घमुच्छ्वस्य वानरं ।मायां प्रविष्टो यदि त्वं रावणः स्वयम् ॥
- 15उत्पादयसि मे भूयः सन्तापं तन्न शोभनम् ।स्वं परित्यज्य रूपं यः ॥
- 16मया दृष्टस्त्वं स एवासि रावणः ।उपवासकृशां दीनां कामरूप ॥
- 17सन्तापयसि मां भूयः सन्तप्तां तन्न शोभनम् ।अथवा नैतदेवं हि यन्मया ॥
- 18मनसो हि मम प्रीतिरुत्पन्ना तव ।यदि रामस्य दूतस्त्वमागतो ते ॥
- 19पृच्छामि त्वां हि मे ।गुणान्रामस्य कथय प्रियस्य मम वानर ॥
- 20चित्तं हरसि मे सौम्य नदीकूलं यथा रयः ।अहो याहमेवं चिराहृता ॥
- 21प्रेषितं नाम पश्यामि राघवेण ।स्वप्नेऽपि यद्यहं वीरं ॥
- 22पश्येयं नावसीदेयं स्वप्नोऽपि मम ।नाहं स्वप्नमिमं मन्ये स्वप्ने दृष्ट्वा हि वानरम् ॥
- 23न शक्योऽभ्युदयः प्राप्तुं प्राप्तश्चाभ्युदयो मम ।किं नु स्याच्चित्तमोहोऽयं भवेद्वातगतिस्त्वियम् ॥
- 24उन्मादजो विकारो वा स्यादियं ।अथवा नायमुन्मादो मोहोऽप्युन्मादलक्षणः ॥
- 25चाहमात्मानमिमं चापि वनौकसम् ।इत्येवं बहुधा सीता सम्प्रधार्य ॥
- 26रक्षसां कामरूपत्वान्मेने तं ।एतां बुद्धिं तदा कृत्वा सीता सा तनुमध्यमा ॥
- 27न वानरं जनकात्मजा ।सीतायाश्चिन्तितं बुद्ध्वा हनुमा ॥
- 28श्रोत्रानुकूलैर्वचनैस्तदा तां सम्प्रहर्षयत् ।आदित्य इव तेजस्वी शशी यथा ॥
- 29राजा सर्वस्य लोकस्य देवो वैश्रवणो यथा ।विक्रमेणोपपन्नश्च यथा ॥
- 30मधुरवाग्देवो वाचस्पतिर्यथा ।रूपवान्सुभगः श्रीमा ॥
- 31स्थानक्रोधः प्रहर्ता च श्रेष्ठो लोके ।बाहुच्छायामवष्टब्धो यस्य लोको महात्मनः ॥
- 32अपकृष्याश्रमपदा राघवम् ।शून्ये येनापनीतासि तस्य द्रक्ष्यसि ॥
- 33न चिराद्रावणं सङ्ख्ये यो वधिष्यति ।रोषप्रमुक्तैरिषुभिर्ज्वलद्भिरिव पावकैः ॥
- 34तेनाहं प्रेषितो दूतस्त्वत्सकाशमिहागतः । स त्वां कौशलमब्रवीत् ॥
- 35लक्ष्मणश्च महातेजाः । महाबाहुः स त्वां कौशलमब्रवीत् ॥
- 36रामस्य च देवि ।राजा वानरमुख्यानां स त्वां कौशलमब्रवीत् ॥
- 37नित्यं स्मरति रामस्त्वां ससुग्रीवः ।दिष्ट्या जीवसि वैदेहि ॥
- 38न चिराद्द्रक्ष्यसे रामं लक्ष्मणं च महाबलम् ।मध्ये वानरकोटीनां सुग्रीवं चामितौजसम् ॥
- 39अहं सुग्रीवसचिवो हनुमान्नाम ।प्रविष्टो नगरीं लङ्कां लङ्घयित्वा महोदधिम् ॥
- 40कृत्वा मूर्ध्नि पदन्यासं रावणस्य ।त्वां द्रष्टुमुपयातोऽहं समाश्रित्य पराक्रमम् ॥
- 41नाहमस्मि तथा देवि यथा मामवगच्छसि । त्यज्यतामेषा वदतो मम ॥