Vālmīki Rāmāyaṇa · The Token of Rāma
Tap a verse for its meaning
- 1भूय एव हनुमा ।अब्रवीत्प्रश्रितं वाक्यं सीताप्रत्ययकारणात् ॥
- 2वानरोऽहं दूतो रामस्य धीमतः ।रामनामाङ्कितं चेदं पश्य देव्यङ्गुलीयकम् ॥
- 3प्रत्ययार्थं तवानीतं तेन दत्तं महात्मना । भद्रं ते ह्यसि ॥
- 4गृहीत्वा प्रेक्षमाणा सा भर्तुः ।भर्तारमिव सम्प्राप्ता ऽभवत् ॥
- 5चारु तद्वदनं तस्यास्ताम्रशुक्लायतेक्षणम् ।अशोभत राहुमुक्त इवोडुराट् ॥
- 6ततः सा बाला ।परितुष्टा प्रियं कृत्वा प्रशशंस ॥
- 7विक्रान्तस्त्वं समर्थस्त्वं प्राज्ञस्त्वं वानरोत्तम ।येनेदं राक्षसपदं त्वयैकेन प्रधर्षितम् ॥
- 8सागरो ।विक्रमश्लाघनीयेन क्रमता ॥
- 9न हि त्वां प्राकृतं मन्ये वानरं वानरर्षभ ।यस्य ते नास्ति रावणान्नापि ॥
- 10अर्हसे च मया ।यद्यसि प्रेषितस्तेन रामेण ॥
- 11प्रेषयिष्यति दुर्धर्षो रामो न ह्यपरीक्षितम् ।पराक्रममविज्ञाय मत्सकाशं विशेषतः ॥
- 12दिष्ट्या स कुशली रामो ।लक्ष्मणश्च महातेजाः सुमित्रानन्दवर्धनः ॥
- 13कुशली यदि किं नु ।महीं दहति कोपेन युगान्ताग्निरिवोत्थितः ॥
- 14अथवा तौ सुराणामपि ।ममैव तु न दुःखानामस्ति मन्ये ॥
- 15कच्चिन्न व्यथितो रामः कच्चिन्न ।उत्तराणि च कार्याणि कुरुते ॥
- 16कच्चिन्न कार्येषु च न मुह्यति ।कच्चि कुरुते नृपतेः सुतः ॥
- 17द्विविधं त्रिविधोपायमुपायमपि सेवते ।विजिगीषुः सुहृत्कच्चिन्मित्रेषु च ॥
- 18कच्चि लभते ।कच्चित्कल्याणमित्रश्च मित्रैश्चापि पुरस्कृतः ॥
- 19कच्चिदाशास्ति देवानां प्रसादं ।कच्चित्पुरुषकारं च दैवं च प्रतिपद्यते ॥
- 20कच्चिन्न विगतस्नेहः विवासान्मयि राघवः ।कच्चिन्मां क्षयिष्यति वानर ॥
- 21सुखानामुचितो नित्यमसुखानामनूचितः ।दुःखमुत्तरमासाद्य कच्चिद्रामो न ॥
- 22कौसल्यायास्तथा कच्चित्सुमित्रायास्तथैव च ।अभीक्ष्णं श्रूयते कच्चित्कुशलं च ॥
- 23मन्निमित्तेन कच्चिच्छोकेन राघवः ।कच्चिन्नान्यमना रामः कच्चिन्मां ॥
- 24कच्चिदक्षौहिणीं भीमां भरतो ।ध्वजिनीं मन्त्रिभिर्गुप्तां प्रेषयिष्यति मत्कृते ॥
- 25श्रीमा कच्चिदेष्यति ।मत्कृते हरिभिर्वीरैर्वृतो ॥
- 26कच्चिच्च लक्ष्मणः सुमित्रानन्दवर्धनः ।अस्त्रविच्छरजालेन राक्षसान्विधमिष्यति ॥
- 27रौद्रेण कच्चिदस्त्रेण ज्वलता निहतं रणे ।द्रक्ष्याम्यल्पेन कालेन रावणं ससुहृज्जनम् ॥
- 28कच्चिन्न तद्धेमसमानवर्णंतस्याननं पद्मसमानगन्धि ।मया विना शोकदीनंजलक्षये पद्ममिवातपेन ॥
- 29जतश्च राज्यंमां चाप्यरण्यं नयतः पदातिम् ।नासी यस्य न भीर्न शोकःकच्चिच्च धैर्यं हृदये करोति ॥
- 30न चास्य माता न पिता च नान्यःस्नेहाद्विशिष्टोऽस्ति मया समो वा ।तावत्त्वहं दूत यावत्प्रवृत्तिं शृणुयां प्रियस्य ॥
- 31इतीव वचनं महार्थंतं मधुरार्थमुक्त्वा ।श्रोतुं पुनस्तस्य वचोऽभिरामंरामार्थयुक्तं विरराम रामा ॥
- 32सीताया वचनं श्रुत्वा मारुति ।शिरस्यञ्जलिमाधाय वाक्यमुत्तरमब्रवीत् ॥
- 33न त्वामिहस्थां जानीते रामः ।तेन त्वां नानयत्याशु शचीमिव ॥
- 34श्रुत्वैव तु वचो मह्यं क्षिप्रमेष्यति राघवः ।चमूं प्रकर्षन्महतीं ॥
- 35बाणौघैरक्षोभ्यं ।करिष्यति पुरीं लङ्कां काकुत्स्थः ॥
- 36तत्र यद्यन्तरा मृत्युर्यदि ।स्थास्यन्ति पथि रामस्य स तानपि ॥
- 37तवादर्शनजेनार्ये शोकेन स ।न शर्म लभते रामः सिंहार्दित इव ॥
- 38च विन्ध्येन मन्दरेण च ।दर्दुरेण च ते देवि मूलफलेन च ॥
- 39यथा सुनयनं वल्गु बिम्बोष्ठं चारुकुण्डलम् ।मुखं द्रक्ष्यसि रामस्य पूर्णचन्द्रमिवोदितम् ॥
- 40क्षिप्रं द्रक्ष्यसि रामं ।शतक्रतुमिवासीनं नाकपृष्ठस्य मूर्धनि ॥
- 41न मांसं राघवो भुङ्क्ते न चापि सेवते ।वन्यं सुविहितं नित्यं भक्तमश्नाति ॥
- 42नैव मशकान्न कीटान्न ।राघवोऽपनयेद्गात्रात्त्वद्गतेनान्तरात्मना ॥
- 43नित्यं ध्यानपरो रामो नित्यं ।नान्यच्चिन्तयते किञ्चित्स तु ॥
- 44सततं रामः च नरोत्तमः ।सीतेति मधुरां वाणीं तिबुध्यते ॥
- 45दृष्ट्वा फलं वा पुष्पं वा यद्वान्य ।बहुशो हा प्रियेत्येवं ॥
- 46स देवि नित्यं परितप्यमान--स्त्वामेव सीतेत्यभिभाषमाणः ।धृतव्रतो राजसुतो महात्मातवैव लाभाय कृतप्रयत्नः ॥
- 47सा रामस्य शोकेन समानशोका । साम्बुदशेषचन्द्रानिशेव बभूव ॥