Vālmīki Rāmāyaṇa · The Tidings Brought to Rāma
Tap a verse for its meaning
- 1दधिमुखः कपिः ।राघवं लक्ष्मणं चैव सुग्रीवं चाभ्यवादयत् ॥
- 2स च सुग्रीवं राघवौ च महाबलौ ।वानरैः सह तैः शूरैर्दिवमेवोत्पपात ह ॥
- 3स यथैवागतः पूर्वं तथैव गतः ।निपत्य गगनाद्भूमौ तद्वनं ह ॥
- 4स प्रविष्टो ददर्श ।विमदानुत्थितान्सर्वान्मेहमानान्मधूदकम् ॥
- 5स तानुपागमद्वीरो बद्ध्वा ।उवाच वचनं श्लक्ष्णमिदं हृष्टवदङ्गदम् ॥
- 6न कर्तव्यो यदेभिरभिवारितः ।अज्ञानाद्रक्षिभिः क्रोधाद्भवन्तः प्रतिषेधिताः ॥
- 7युवराजस्त्वमीशश्च वनस्यास्य महाबल ।र्वं कृतो दोषस्तं भवान् क्षन्तुमर्हति ॥
- 8आख्यातं हि मया गत्वा तवानघ ।इहोपयातं सर्वेषामेतेषां वनचारिणाम् ॥
- 9स त्वदागमनं श्रुत्वा सहैभिर्हरियूथपैः । न तु रुष्टोऽसौ वनं श्रुत्वा ॥
- 10प्रहृष्टो मां पितृव्यस्ते सुग्रीवो ।शीघ्रं प्रेषय सर्वांस्तानिति होवाच ॥
- 11श्रुत्वा दधिमुखस्तैतद्वचनं श्लक्ष्णमङ्गदः ।अब्रवीत्तान्हरिश्रेष्ठो वाक्यं ॥
- 12शङ्के श्रुतोऽयं रामेण हरियूथपाः ।तत्क्षमं नेह नः स्थातुं कृते कार्ये ॥
- 13। ॥
- 14सर्वे यथा मां वक्ष्यन्ति समेत्य ।तथाऽस्मि कर्ता कर्तव्ये भवद्भिः ॥
- 15नाज्ञापयितुमीशोऽहं यद्यपि ।अयुक्तं यूयं धर्षयितुं मया ॥
- 16ब्रुवतश्चाङ्गदस्यैवं श्रुत्वा वचनमव्ययम् । वाक्यमिदमूचु ॥
- 17एवं वक्ष्यति को राजन्प्रभुः स । हि सर्वोऽहमिति मन्यते ॥
- 18तव चेदं वाक्यं नान्यस्य कस्यचित् । तवाख्याति भविष्यच्छुभयोग्यताम् ॥
- 19सर्वे वयमपि प्राप्तास्तत्र गन्तुं ।स यत्र हरिवीराणां सुग्रीवः ॥
- 20त्वया ह्यनुक्तैर्हरिभिर्नैव शक्यं ।क्वचिद्गन्तुं ब्रूमः सत्यमिदं तु ते ॥
- 21एवं तु वदतां तेषामङ्गदः प्रत्यभाषत । गच्छाम इत्युक्त्वा महीतलात् ॥
- 22उत्पतन्तमनूत्पेतुः सर्वे ते ।कृत्वाकाशं निराकाशं यन्त्रोत्क्षिप्ता ॥
- 23अङ्गदं पुरतः कृत्वा हनूमन्तं च वानरम् ।तेम्बरं सहसोत्पत्य वेगवन्तः प्लवङ्गमाः ।विनदन्तो घना वातेरिता यथा ॥
- 24अङ्गदे समनुप्राप्ते सुग्रीवो ।उवाच शोकोपहतं रामं ॥
- 25भद्रं ते न संशयः ।नागन्तुमिह शक्यं तैरतीते समये हि नः ॥
- 26न मत्सकाशमागच्छेत्कृत्ये हि । महाबाहुः प्लवतां प्रवरोङ्गदः ॥
- 27यद्यप्यकृतकृत्यानामीदृशः स्यादुपक्रमः ।भवेत्स भ्रान्तविप्लुतमानसः ॥
- 28पितृपैतामहं चैतत्पूर्वकैरभिरक्षितम् ।न मे हन्यादहृष्टः ॥
- 29राम समाश्वसिहि ।दृष्टा देवी न सन्देहो न चान्येन हनूमता ॥
- 30न ह्यन्यः कर्मणो हेतुः साधनेऽस्य हनूमतः । हि सिद्धिश्च मतिश्च ॥
- 31सूर्ये तेज इव ध्रुवम् ।जाम्बवान्यत्र नेता स्यादङ्गदश्च बलेश्वरः ॥
- 32हनुमांश्चाप्यधिष्ठाता न तस्य गतिरन्यथा ।मा भूश्चिन्तासमायुक्तः सम्प्रत्यमितविक्रम ॥
- 33ततः शुश्रावासन्नमम्बरे ।हनुमत्कर्मदृप्तानां नर्दतां ॥
- 34सिद्धिं कथयतामिव ।ततः श्रुत्वा निनादं तं कपीनां ॥
- 35सोऽभवद्धृष्टमानसः ।आजग्मुस्तेऽपि हरयो ॥
- 36अङ्गदं पुरतः कृत्वा हनूमन्तं च वानरम् ।तेऽङ्गदप्रमुखा वीराः प्रहृष्टाश्च ॥
- 37निपेतु समीपे राघवस्य च ।हनुमांश्च महाबहुः शिरसा ततः ॥
- 38नियतामक्षतां देवीं राघवाय न्यवेदयत् ॥
- 39निश्चितार्थस्ततस्तस्मिन्सुग्रीवः ।लक्ष्मणः प्रीतिमान्प्रीतं बहुमानादवैक्षत ॥
- 40प्रीत्या च रममाणोऽथ राघवः । महता हनूमन्तमवैक्षत ॥