Vālmīki Rāmāyaṇa · The Vow of Refuge
Tap a verse for its meaning
- 1। ॥
- 2ममापि तु ऽस्ति काचित्प्रति विभीषणम् ।श्रोतुमिच्छामि तत्सर्वं भवद्भिः स्थितैः ॥
- 3सम्प्राप्तं न त्यजेयं कथञ्चन ।दोषो यद्यपि तस्य स्यात्सतामेतदगर्हितम् ॥
- 4सुग्रीवस्त्वथ तद्वाक्यमाभाष्य च च ।ततः शुभतरं वाक्यमुवाच ॥
- 5सुदुष्टो वाऽप्यदुष्टो वा किमेष ।ईदृशं व्यसनं प्राप्तं भ्रातरं यः परित्यजेत् ॥
- 6को नाम स भवेत्तस्य यमेष न परित्यजेत् ।वानराधिपतेर्वाक्यं श्रुत्वा सर्वानुदीक्ष्य च ॥
- 7ईषदुत्स्मयमानस्तु लक्ष्मणं ।इति होवाच काकुत्स्थो वाक्यं ॥
- 8अनधीत्य च वृद्धाननुपसेव्य च ।न शक्यमीदृशं वक्तुं यदुवाच हरीश्वरः ॥
- 9अस्ति सूक्ष्मतरं किञ्चिद्यदत्र प्रतिभाति मे ।प्रत्यक्षं लौकिकं वाऽपि विद्यते ॥
- 10अमित्रास्तत्कुलीनाश्च प्रातिदेश्याश्च कीर्तिताः । प्रहर्तारस्तस्मादयमिहागतः ॥
- 11अपापास्तत्कुलीनाश्च मानयन्ति स्वकान्हितान् ।एष प्रायो नरेन्द्राणां शङ्कनीयस्तु शोभनः ॥
- 12यस्तु दोषस्त्वया प्रोक्तो ह्यादानेऽरिबलस्य च ।तत्र ते कीर्तयिष्यामि यथाशास्त्रमिदं शृणु ॥
- 13न वयं तत्कुलीनाश्च च राक्षसः ।पण्डिता हि भविष्यन्ति तस्माद्ग्राह्यो विभीषणः ॥
- 14अव्यग्राश्च प्रहृष्टाश्च न भविष्यन्ति सङ्गताः ।प्रणादश्च महानेष ततोऽस्य भयमागतम् ॥
- 15इति भेदं गमिष्यन्ति तस्माद्ग्राह्यो विभीषणः ।न सर्वे भ्रातरस्तात भवन्ति ॥
- 16मद्विधा वा पितुः पुत्राः सुहृदो वा भवद्विधाः ।एवमुक्तस्तु रामेण सुग्रीवः ॥
- 17उत्थायेदं प्रणतो वाक्यमब्रवीत् ।रावणेन प्रणिहितं तमवेहि विभीषणम् ॥
- 18तस्याहं निग्रहं मन्ये क्षमं क्षमवतां वर ।राक्षसो बुद्ध्या सन्दिष्टोऽयमिहागतः ॥
- 19प्रहर्तुं त्वयि प्रच्छन्नो मयि वाऽनघ ।लक्ष्मणे वा महाबाहो स वध्यः सचिवैः सह ॥
- 20रावणस्य भ्राता ह्येष विभीषणः ।एवमुक्त्वा रघुश्रेष्ठं सुग्रीवो ॥
- 21वाक्यज्ञो वाक्यकुशलं ततो मौनमुपागमत् ।सुग्रीवस्य तु तद्वाक्यं श्रुत्वा रामो विमृश्य च ॥
- 22ततः शुभतरं वाक्यमुवाच हरिपुङ्गवम् ।सुदुष्टो वाप्यदुष्टो वा किमेष ॥
- 23सूक्ष्ममप्यहितं कर्तुं ममाशक्तः कथञ्चन ।नवान्यक्षान्पृथिव्यां चैव राक्षसान् ॥
- 24तान्हन्यामिच्छन्हरिगणेश्वर ।श्रूयते हि कपोतेन शत्रुः ॥
- 25अर्चितश्च यथान्यायं स्वैश्च मांसैर्निमन्त्रितः ।स हि तं प्रतिजग्राह भार्याहर्तारमागतम् ॥
- 26कपोतो वानरश्रेष्ठ किं पुनर्मद्विधो जनः ।ऋषेः कण्वस्य पुत्रेण कण्डुना ॥
- 27शृणु गाथां पुरा गीतां धर्मिष्ठां सत्यवादिना ।बद्धाञ्जलिपुटं दीनं याचन्तं शरणागतम् ॥
- 28न हन्यादानृशंस्यार्थमपि शत्रुं ।आर्तो वा यदि वा दृप्तः परेषां शरणागतः ॥
- 29अरिः प्राणान्परित्यज्य रक्षितव्यः ।स चेद्भयाद्वा मोहाद्वा कामाद्वाऽपि न रक्षति ॥
- 30स्वया शक्त्या यथासत्त्वं तत्पापं ।विनष्टः पश्यतस्तस्यारक्षिणः ॥
- 31आदाय सुकृतं तस्य सर्वं गच्छेदरक्षितः ।एवं दोषो महानत्र प्रपन्नानामरक्षणे ॥
- 32। ॥
- 33धर्मिष्ठं च यशस्यं च स्वर्ग्यं स्यात्तु फलोदये ।सकृदेव प्रपन्नाय च ॥
- 34अभयं सर्वभूतेभ्यो ददाम्येतद्व्रतं मम ।आनयैनं हरिश्रेष्ठ दत्तमस्याभयं मया ॥
- 35विभीषणो वा सुग्रीव यदि वा रावणः स्वयम् ।रामस्य तु वचः श्रुत्वा सुग्रीवः ॥
- 36प्रत्यभाषत काकुत्स्थं सौहार्देनाभिचोदितः ।किमत्र चित्रं सुखावह ॥
- 37। ॥
- 38। । ॥
- 39ततस्तु सुग्रीववचो निशम्यतद्धरीश्वरेणाभिहितं ।विभीषणेनाशु जगाम सङ्गमंपतत्त्रिराजेन यथा ॥