Vālmīki Rāmāyaṇa · The Consecration of Vibhīṣaṇa
Tap a verse for its meaning
- 1राघवेणाभये दत्ते सन्नतो रावणानुजः ।विभीषणो महाप्राज्ञो भूमिं समवलोकयन् ॥
- 2खात्पपातावनीं हृष्टो भक्तैरनुचरैः सह ।स तु रामस्य धर्मात्मा विभीषणः ॥
- 3। ॥
- 4धर्मयुक्तं च युक्तं च साम्प्रतं सम्प्रहर्षणम् ।अनुजो रावणस्याहं तेन चास्म्यवमानितः ॥
- 5। ॥
- 6भवद्गतं मे राज्यं च च सुखानि च ।तस्य तद्वचनं श्रुत्वा रामो वचनमब्रवीत् ॥
- 7वचसा सान्त्वयित्वैनं लोचनाभ्यां पिबन्निव ।आख्याहि मम तत्त्वेन राक्षसानां ॥
- 8एवमुक्तं तदा रक्षो रामेणाक्लिष्टकर्मणा ।रावणस्य बलं सर्वमाख्यातुमुपचक्रमे ॥
- 9सर्वभूतानां देवदानवरक्षसाम् ।राजपुत्र दशग्रीवो यम्भुवः ॥
- 10रावणानन्तरो भ्राता मम ज्येष्ठश्च ।कुम्भकर्णो महातेजाः शक्रप्रतिबलो युधि ॥
- 11राम सेनापतिस्तस्य प्रहस्तो यदि वा श्रुतः ।कैलासे येन सङ्ग्रामे मणिभद्रः ॥
- 12बद्धगोधाङ्गुलित्राणस्त्ववध्यकवचो युधि ।धनुरादाय यस्तिष्ठन्नदृश्यो भवतीन्द्रजित् ॥
- 13सङ्ग्रामसमयव्यूहे तर्पयित्वा । शत्रूनिन्द्रजिद्धन्ति राघव ॥
- 14महोदरमहापार्श्वौ राक्षसश्चाप्यकम्पनः ।अनीकस्थास्तु तस्यैते लोकपालसमा युधि ॥
- 15दशकोटिसहस्राणि रक्षसां ।मांसशोणितभक्षाणां लङ्कापुरनिवासिनाम् ॥
- 16स तैः परिवृतो राजा लोकपालानयोधयत् ।सह देवैस्तु ते भग्ना रावणेन महात्मना ॥
- 17विभीषणवचः श्रुत्वा रामो । मनसा सर्वमिदं वचनमब्रवीत् ॥
- 18यानि रावणस्य विभीषण ।आख्यातानि च तत्त्वेन ह्यवगच्छामि तान्यहम् ॥
- 19अहं हत्वा दशग्रीवं सप्रहस्तं सबान्धवम् ।राजानं त्वां करिष्यामि सत्यमेतद्ब्रवीमि ते ॥
- 20रसातलं वा प्रविशेत्पातालं वाऽपि रावणः ।पितामहसकाशं वा न मे जीवन्विमोक्ष्यते ॥
- 21अहत्वा रावणं सपुत्रबलबान्धवम् ।अयोध्यां न प्रवेक्ष्यामि त्रिभिस्तैर्भ्रातृभिः ॥
- 22श्रुत्वा तु वचनं तस्य रामस्याक्लिष्टकर्मणः ।ऽऽवन्द्य धर्मात्मा वक्तुमेवोपचक्रमे ॥
- 23राक्षसानां वधे साह्यं लङ्कायाश्च प्रधर्षणे ।करिष्यामि यथाप्राणं प्रवेक्ष्यामि च वाहिनीम् ॥
- 24इति ब्रुवाणं रामस्तु विभीषणम् ।अब्रवील्लक्ष्मणं प्रीतः समुद्रा ॥
- 25। ॥
- 26। ॥
- 27तं प्रसादं तु रामस्य दृष्ट्वा सद्यः ।प्रचुक्रुशुर्महात्मानं साधु साध्विति चाब्रुवन् ॥
- 28अब्रवीच्च हनूमांश्च सुग्रीवश्च विभीषणम् ।कथं सागरमक्षोभ्यं तराम ॥
- 29सैन्यैः परिवृताः सर्वे वानराणां ।उपायं नाधिगच्छामो यथा ॥
- 30तराम सर्वे ससैन्या वरुणालयम् ।एवमुक्तस्तु प्रत्युवाच विभीषणः ॥
- 31समुद्रं राघवो राजा शरणं गन्तुमर्हति ।खानितः सागरेणायमप्रमेयो ॥
- 32कर्तुमर्हति रामस्य कार्यं महोदधिः ।एवं विभीषणेनोक्तो राक्षसेन ॥
- 33आजगामाथ सुग्रीवो यत्र रामः ।ततश्चाख्यातुमारेभे विभीषणवचः ॥
- 34सुग्रीवो सागरस्योपवेशनम् । धर्मशीलस्य राघवस्याप्यरोचत ॥
- 35। ॥
- 36विभीषणस्य मन्त्रोऽयं मम लक्ष्मण रोच ।ब्रूहि त्वं सहसुग्रीवस्तवापि यदि रोचते ॥
- 37सुग्रीवः पण्डितो नित्यं भवा ।उभाभ्यां सम्प्रधार्यार्थं रोचते यत्तदुच्यताम् ॥
- 38एवमुक्तौ तु तौ वीरावुभौ सुग्रीवलक्ष्मणौ ।समुदाचारसम्युक्तमिदं वचनमूचतुः ॥
- 39किमर्थं नौ न रोचिष्यति राघव ।विभीषणेन यच्चोक्तमस्मिन्काले ॥
- 40। ॥
- 41। ॥
- 42यथा सैन्येन गच्छामः पुरीं रावणपालिताम् ।एवमुक्तः तीरे नदनदीपतेः ।संविवेश तदा रामो वेद्यामिव ॥