Vālmīki Rāmāyaṇa · The Illusion of Rāma’s Head
Tap a verse for its meaning
- 1ततस्तमक्षोभ्यबलं लङ्काधिपतये चराः । राघवं शैले निविष्टं प्रत्यवेदयन् ॥
- 2चाराणां रावणः श्रुत्वा प्राप्तं रामं महाबलम् ।जातोद्वेगोऽभवत्किञ्चित्सचिवानिदमब्रवीत् ॥
- 3मन्त्रिणः शीघ्रमायान्तु सर्वे वै ।अयं नो मन्त्रकालो हि सम्प्राप्त इति राक्षसाः ॥
- 4तस्य तच्छासनं श्रुत्वा मन्त्रिणोऽभ्यागमन् द्रुतम् ।ततः स सचिवैः राक्षसैः सह ॥
- 5मन्त्रयित्वा स क्षमं यत्समनन्तरम् ।विसर्जयित्वा सचिवान्प्रविवेश ॥
- 6। ॥
- 7विद्युज्जिह्वं च मायाज्ञमब्रवी ।मोहयिष्यावहे सीतां मायया ॥
- 8शिरो मायामयं गृह्य राघवस्य ।त्वं मां समुपतिष्ठस्व महच्च सशरं धनुः ॥
- 9एवमुक्तस्तथेत्याह विद्युज्जिह्वो निशाचरः ।दर्शयामास तां मायां सुप्रयुक्तां स रावणे ।तस्य तुष्टोऽभवद्राजा प्रददौ च ॥
- 10अशोकवनिकायां तु सीतादर्शनलालसः । संविवेश महाबलः ॥
- 11ततो दीनामदैन्यार्हां ददर्श ।अधोमुखीं शोकपरामुपविष्टां महीतले ॥
- 12भर्तारमेव ध्यायन्तीमशोकवनिकां गताम् ।उपास्यमानां घोराभी राक्षसीभिरितस्ततः ॥
- 13उपसृत्य ततः सीतां प्रहर्षं नाम कीर्तयन् ।इदं च वचनं धृष्टमुवाच जनकात्मजाम् ॥
- 14सान्त्वमाना मया भद्रे यमुपाश्रित्य । स ते भर्ता राघवः समरे हतः ॥
- 15छिन्नं ते सर्वतो मूलं दर्पस्ते विहतो मया ।व्यसनेनात्मनः सीते मम भार्या भविष्यसि ॥
- 16विसृजेमां मतिं किं मृतेन करिष्यसि ।भवस्व भद्रे भार्याणां सर्वासामीश्वरी मम ॥
- 17निवृत्तार्थे मूढे पण्डितमानिनि ।शृणु भर्तृवधं सीते घोरं वृत्रवधं यथा ॥
- 18समायातः समुद्रान्तं मां हन्तुं किल राघवः । बलेन महता वृतः ॥
- 19समुद्रस्य पीड्य तीरमथोत्तरम् ।बलेन महता रामो व्रजत्यस्तं ॥
- 20अथाध्वनि परिश्रान्तमर्धरात्रे स्थितं बलम् ।सुखसुप्तं समासाद्य चारितं प्रथमं चरैः ॥
- 21त बलेन महता मम ।बलमस्य हतं रात्रौ यत्र रामः ॥
- 22पट्टिशान्परिघांश्चक्रान् दण्डान्खड्गान्महायसान् ।बाणजालानि शूलानि भास्वरान्कूटमुद्गरान् ॥
- 23यष्टीश्च शक्तीश्चक्राणि च ।उद्यम्योद्यम्य रक्षोभिर्वानरेषु निपातिताः ॥
- 24। ॥
- 25समुत्पत्य निगृहीतो यदृच्छया ।दिशः सर्वेर्लक्ष्मणः प्लवगैः सह ॥
- 26सुग्रीवो ग्रीवया शेते भग्नया प्लवगाधिपः । शेते हनुमान्राक्षसैर्हतः ॥
- 27जाम्बवानथ जानुभ्यामुत्पतन्निहतो युधि ।पट्टिशैर्बहुभिश्छिन्नो ॥
- 28भौ निहतौ वानरर्षभौ ।निश्वसन्तौ रुदन्तौ च ॥
- 29असिना व्यायतौ छिन्नौ मध्ये ह्यरिनिषूदनौ ।अनुतिष्ठति मेदिन्यां पनसो यथा ॥
- 30नाराचैर्बहुभिश्छिन्नः शेते दर्यां ।कुमुदस्तु महातेजा सायकैः कृतः ॥
- 31अङ्गदो बहुभिश्छिन्नः शरैरासाद्य राक्षसैः ।पतितो क्षितौ निपतिताङ्गदः ॥
- 32हरयो मथिता नागैरथजातैस्तथाऽपरे ।शायिता मृदिताश्चाश्वै ॥
- 33प्रहृताश्चापरे त्रस्ता ।अभिद्रुतास्तु रक्षोभिः सिंहैरिव महाद्विपाः ॥
- 34केचित्केचिद्गगनमाश्रिताः ।ऋक्षा वृक्षानुपारूढा वानरीं वृत्तिमाश्रिताः ॥
- 35सागरस्य च तीरेषु शैलेषु च वनेषु च ।पिङ्गलास्ते विरूपाक्षैर्बहुभिर्बहवो हताः ॥
- 36। ॥
- 37ततः परमदुर्धर्षो रावणो राक्षसाधिपः ।सीतायामुपशृण्वन्त्यां राक्षसीमिदमब्रवीत् ॥
- 38राक्षसं क्रूरकर्माणं विद्युज्जिह्वं त्वमानय ।येन तद्राघवशिरः यमाहृतम् ॥
- 39। ॥
- 40। ॥
- 41। ॥
- 42एवमुक्तं तु तद्रक्षः शिरस्त ।उप निक्षिप्य सीतायाः क्षिप्रमन्तरधीयत ॥
- 43रावणश्चापि चिक्षेप भास्वरं कार्मुकं महत् ।त्रिषु लोकेषु विख्यातं सीतामिदमुवाच च ॥
- 44इदं तत्तव रामस्य कार्मुकं ।इह प्रहस्तेनानीतं हत्वा तं निशि ॥
- 45स विद्युज्जिह्वेन सहैव तच्छिरोधनुश्च भूमौ विनिकीर्य रावणः ।विदेहराजस्य सुतां यशस्विनींततोऽब्रवीत्तां भव मे ॥