Vālmīki Rāmāyaṇa · The Assault on Laṅkā
Tap a verse for its meaning
- 1। ॥
- 2रुद्धां तु नगरीं श्रुत्वा जातक्रोधो ।विधानं द्विगुणं कृत्वा प्रासादं सोऽध्यरोहत ॥
- 3स ददर्शावृतां लङ्कां सशैलवनकाननाम् ।असङ्ख्येयै सर्वतो युद्धकाङ्क्षिभिः ॥
- 4स दृष्ट्वा वानरैः सर्वां वसुधां कवलीकृताम् ।कथं क्षपयितव्याः स्युरिति ॥
- 5। ॥
- 6राघवः सह सैन्येन मुदितो नाम ।लङ्कां ददर्श गुप्तां वै सर्वतो राक्षसैर्वृताम् ॥
- 7दृष्ट्वा दाशरथिर्लङ्कां चित्रध्वजपताकिनीम् ।जगाम सहसा सीतां चेतसा ॥
- 8अत्र सा मृगशाबाक्षी मत्कृते ।पीड्यते शोकसन्तप्ता कृशा ॥
- 9पीड्यमानां स वैदेहीमनुचिन्तयन् ।क्षिप्रमाज्ञापयामास वानरान्द्विषतां वधे ॥
- 10एवमुक्ते तु वचने रामेणाक्लिष्टकर्मणा ।सङ्घर्षमाणः सिंहनादैरनादयन् ॥
- 11शिखरैर्विकिरामैनां लङ्कां मुष्टिभिरेव वा ।इति स्म दधिरे सर्वे मनांसि ॥
- 12गिरिशृङ्गाणि शिखराणि महान्ति च ।तरूंश्चोत्पाट्य विविधांस्तिष्ठन्ति हरियूथपाः ॥
- 13प्रेक्षतो तान्यनीकानि भागशः ।राघवप्रियकामार्थं लङ्कामारुरुहुस्तदा ॥
- 14ते ताम्रवक्त्रा हेमाभा रामार्थे ।लङ्कामेवाभ्यवर्तन्त सालतालशिलायुधाः ॥
- 15ते द्रुमैः पर्वताग्रैश्च मुष्टिभिश्च ।प्राकाराग्राण्यरण्यानि ममन्थुस्तोरणानि च ॥
- 16स्म प्रसन्नसलिलायुताः ।पांसुभिः पर्वताग्रैश्च तृणैः काष्ठैश्च वानराः ॥
- 17ततः सहस्रयूथाश्च कोटियूथाश्च वानराः ।कोटीशतयुताश्चान्ये लङ्कामारुरुहुस्तदा ॥
- 18प्रमृद्नन्तस्तोरणानि प्लवङ्गमाः ।कैलासशिखराभाणि प्रमथ्य च ॥
- 19आप्लवन्तः प्लवन्तश्च गर्जन्तश्च प्लवङ्गमाः ।लङ्कां तामभिधावन्ति ॥
- 20जयत्यतिबलो रामो लक्ष्मणश्च महाबलः ।राजा जयति सुग्रीवो राघवेणाभिपालितः ॥
- 21इत्येवं घोषयन्तश्च गर्जन्तश्च प्लवङ्गमाः ।अभ्यधावन्त लङ्कायाः प्राकारं ॥
- 22सुबाहुश्च नलश्च ।निपीड्योपनिविष्टास्ते प्राकारं हरियूथपाः ॥
- 23एतस्मिन्नन्तरे चक्रुः ।पूर्वद्वारं तु कुमुदः कोटीभिर्दशभिर्वृतः ॥
- 24आवृत्य बलवांस्तस्थौ हरिभिर्जितकाशिभिः ।साहाय्यार्थं तु तस्यैव निविष्टः प्रघसो ॥
- 25पनसश्च महाबाहुर्वानरैर्बहुभिर्वृतः ।दक्षिणं द्वारमागम्य वीरः शतवलिः कपिः ॥
- 26। ॥
- 27आवृत्य बलवांस्तस्थौ षष्टिकोटिभिरावृतः ।उत्तरं द्वारमासाद्य रामः सह ॥
- 28। ॥
- 29। ॥
- 30वृतः कोट्या महावीर्यस्तस्थौ रामस्य पार्श्वतः ।सन्नद्धस्तु महावीर्यो गदापाणि ॥
- 31वृतो यत्तैस्तु सचिवैस्तस्थौ तत्र महाबलः ।गजो गवाक्षो गवयः शरभो ॥
- 32। ॥
- 33द्रुतमाज्ञापयत्तदा ।एतच्छ्रुत्वा ततो वाक्यं रावणस्य मुखोद्गतम् ॥
- 34सहसा भीमनिर्घोषमुद्घुष्टं ।ततः प्रचोदिता भेर्यश्चन्द्रपाण्डुरपुष्कराः ॥
- 35हेमकोणाहता भीमा राक्षसानां समन्ततः ।विनेदुश्च महाघोषाः शतसहस्रशः ॥
- 36राक्षसानां सुघोराणां मुखमारुतपूरिताः ।ते बभुः सशङ्खा रजनीचराः ॥
- 37विद्युन्मण्डलसन्नद्धाः सबलाका इवाम्बुदाः ।निष्पतन्ति ततः सैन्या हृष्टा ॥
- 38समये पूर्यमाणस्य वेगा इव ।ततो मुक्तो नादः समन्ततः ॥
- 39मलयः पूरितो येन ससानुप्रस्थकन्दरः ।शङ्खदुन्दुभिसङ्घुष्टः सिंहनादस्तरस्विनाम् ॥
- 40पृथिवीं चान्तरिक्षं च सागरं चैव नादयन् ।गजानां सार्धं हयानां हेषितैरपि ॥
- 41रथानां नेमिघोषैश्च रक्षसां वदनस्वनः ।एतस्मिन्नन्तरे घोरः समवर्तत ॥
- 42। ॥
- 43निजघ्नुर्वानरान्घोराः कथयन्तः ।वानराश्च महावीर्याः राक्षसान् जघ्नुराहवे ॥
- 44जयत्यतिबलो रामः लक्ष्मणश्च ।राजा जयति सुग्रीव इति शब्दो महानभूत् ॥
- 45त्युक्त्वा स्वस्वनामकथान्ततः ।तथा वृक्षै पर्वताग्रैश्च वानराः ॥
- 46निजघ्नुस्तानि रक्षांसि नखैर्दन्तैश्च वेगिताः ।राक्षसास्त्वपरे भीमाः प्राकारस्था महीगतान् ॥
- 47भिन्दिपालैश्च खड्गैश्च शूलैश्चैव व्यदारयन् ।वानराश्चापि सङ्क्रुद्धाः प्राकारस्थान्महीगताः ॥
- 48राक्षसान्पातयामासुः समाप्लुत्य प्लवङ्गमाः ।स सम्प्रहारस्तुमुलो ।रक्षसां वानराणां च सम्बभूवाद्भुतोपमः ॥