Vālmīki Rāmāyaṇa · The Coming of Garuḍa
Tap a verse for its meaning
- 1अथोवाच महातेजा हरिराजो महाबलः ।किमियं व्यथिता मूढवातेव नौर्जले ॥
- 2सुग्रीवस्य वचः श्रुत्वा वालिपुत्रोङ्गदोऽब्रवीत् ॥
- 3। ॥
- 4। ॥
- 5विषण्णवदना ह्येते त्यक्तप्रहरणा दिशः ।प्रपलायन्ति हरयस्त्रासादुत्फुल्ललोचनाः ॥
- 6। ॥
- 7एतस्मिन्नन्तरे वीरो गदापाणि ।सुग्रीवं वर्धयामास राघवं च जयाशिषा ॥
- 8। ॥
- 9। ॥
- 10शीघ्रमेतान् बहुधा विप्रधावितान् ।पर्यवस्थापयाख्याहि विभीषणमुपस्थितम् ॥
- 11सुग्रीवेणैवमुक्तस्तु जाम्बवानृक्षपार्थिवः ।वानरा सन्निरुध्य प्रधावतः ॥
- 12ते निवृत्ताः पुनः सर्वे वानरा ।ऋक्षराजवचः श्रुत्वा तं च दृष्ट्वा विभीषणम् ॥
- 13विभीषणस्तु रामस्य दृष्ट्वा गात्रं शरैश्चितम् ।लक्ष्मणस्य च धर्मात्मा बभूव ॥
- 14हस्तेन तयोर्नेत्रे प्रमृज्य च ।शोकसम्पीडितमना विललाप च ॥
- 15इमौ तौ विक्रान्तौ प्रियसम्युगौ ।इमामवस्थां गमितौ राक्षसैः ॥
- 16भ्रातुः पुत्रेण मे तेन दुरात्मना ।राक्षस्या जिह्मया बुद्ध्या वञ्चितावृजुविक्रमौ ॥
- 17शरैरिमावलं विद्धौ रुधिरेण समुक्षितौ ।वसुधायामिमौ सुप्तौ दृश्येते ॥
- 18ययोर्वीर्यमुपाश्रित्य प्रतिष्ठा काङ्क्षिता मया ।तावुभौ देहनाशाय प्रसुप्तौ ॥
- 19जीवन्नद्य विपन्नोऽस्मि ।प्राप्तप्रतिज्ञश्च रिपुः सकामो कृतः ॥
- 20एवं विलपमानं तं विभीषणम् ।सुग्रीवः सत्त्वसम्पन्नो हरिराजोऽब्रवीदिदम् ॥
- 21राज्यं प्राप्स्यसि धर्मज्ञ नात्र संशयः ।रावणः सह पुत्रेण स कामं नेह लप्स्यते ॥
- 22न रुजा पीडितावेतावुभौ ।त्यक्त्वा मोहं वधिष्येते सगणं रावणं ॥
- 23तमेनं सान्त्वयित्वा तु समाश्वास्य च राक्षसम् ।सुषेणं श्वशुरं पार्श्वे सुग्रीवस्तमुवाच ह ॥
- 24सह शूरैर्हरिगणैर्लब्धसञ्ज्ञावरिन्दमौ ।गच्छ त्वं भ्रातरौ गृह्य किष्किन्धां रामलक्ष्मणौ ॥
- 25। ॥
- 26श्रुत्वैत सुषेणो वाक्यमब्रवीत् ।दैवासुरं महद्युद्धमनुभूतं सुदारुणम् ॥
- 27तदा स्म दानवा देवान् शरसंस्पर्शकोविदाः ।निजघ्नुः शस्त्रविदुषश्छादयन्तो मुहुर्मुहुः ॥
- 28तानार्तान्नष्टसञ्ज्ञांश्च परासूंश्च ।विद्याभिर्मन्त्रयुक्ताभिरोषधीभिश्चिकित्सति ॥
- 29तान्यौषधान्यानयितुं क्षीरोदं यान्तु सागरम् ।जवेन वानराः शीघ्रं ॥
- 30हरयस्तु विजानन्ति पार्वतीस्ता ।सञ्जीवकरणीं दिव्यां विशल्यां देवनिर्मिताम् ॥
- 31चन्द्रश्च नाम द्रोणश्च सागरोत्तमे ।अमृतं यत्र मथितं तत्र ते परमौषधी ॥
- 32ते तत्र निहिते देवैः पर्वते परमौषधी ।अयं वायुसुतो राज गच्छतु ॥
- 33एतस्मिन्नन्तरे वायुर्मेघांश्चापि सविद्युतः ।पर्यस्यन् तोयं कम्पयन्निव मेदिनीम् ॥
- 34महता सर्वद्वीपमहाद्रुमाः ।निपेतुर्भग्नविटपाः समूला ॥
- 35अभवन्पन्नगास्त्रस्ता भोगिनस्तत्रवासिनः ।शीघ्रं सर्वाणि यादांसि जग्मुश्च ॥
- 36। ॥
- 37। ॥
- 38ततः दृष्ट्वा प्रत्यभिनन्दितः ।विममर्श च पाणिभ्यां मुखे चन्द्रसमप्रभे ॥
- 39संस्पृष्टास्तयोः संरुरुहु ।सुवर्णे च तनू स्निग्धे तयोराशु बभूवतुः ॥
- 40तेजो वीर्यं बलं चौज उत्साहश्च महागुणः ।प्रदर्शनं च बुद्धिश्च स्मृतिश्च द्विगुणं तयोः ॥
- 41तावुत्थाप्य महावीर्यौ गरुडो वासवोपमौ ।उभौ तौ सस्वजे हृष्टौ रामश्चैनमुवाच ह ॥
- 42भवत्प्रसादाद्व्यसनं रावणिप्रभवं महत् ।आवामिह व्यतिक्रान्तौ पूर्ववद्बलिनौ कृतौ ॥
- 43। ॥
- 44। ॥
- 45तामुवाच महातेजा वैनतेयो महाबलः । प्रीतात्मा हर्षपर्याकुलेक्षणः ॥
- 46अहं ते काकुत्स्थ प्रियः प्राणो बहिश्चरः ।गरुत्मानिह सम्प्राप्तो युवाभ्यां साह्यकारणात् ॥
- 47असुरा वा महावीर्या दानवा वा महाबलाः ।सुराश्चापि सगन्धर्वाः पुरस्कृत्य ॥
- 48नेमं मोक्षयितुं शक्ताः शरबन्धं सुदारुणम् ।मायाबलादिन्द्रजिता निर्मितं क्रूरकर्मणा ॥
- 49एते काद्रवेयास्तीक्ष्णदंष्ट्रा विषोल्बणाः ।रक्षोमायाप्रभावेन शरा भूत्वा त्वदाश्रिताः ॥
- 50सभाग्यश्चासि धर्मज्ञ राम ।लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा समरे रिपुघातिना ॥
- 51। ॥
- 52च महाघोरादस्मा ।अप्रमादश्च कर्तव्यो युवाभ्यां नित्यमेव हि ॥
- 53प्रकृत्या राक्षसाः सर्वे सङ्ग्रामे ।शूराणां शुद्धभावानां भवतामार्जवं बलम् ॥
- 54तन्न विश्वसितव्यं वो राक्षसानां ।एतेनैवोपमानेन नित्यं जिह्मा हि राक्षसाः ॥
- 55एवमुक्त्वा ततो रामं सुमहाबलः । सुहृत्स्निग्धमाप्रष्टुमुपचक्रमे ॥
- 56। ॥
- 57न च कौतूहलं कार्यं सखित्वं प्रति राघव । रणे वीर सखित्वमनुवेत्स्यसि ॥
- 58बालवृद्धावशेषां तु लङ्कां कृत्वा ।रावणं च रिपुं हत्वा सीतां ॥
- 59इत्येवमुक्त्वा वचनं सुपर्णः ।रामं च विरुजं कृत्वा मध्ये तेषां ॥
- 60प्रदक्षिणं ततः कृत्वा परिष्वज्य च ।जगामाकाशमाविश्य सुपर्णः पवनो यथा ॥
- 61राघवौ दृष्ट्वा ततो ।सिंहनादांस्तदा नेदुर्लाङ्गूलान्दुधुवुस्तदा ॥
- 62ततो समाजघ्नुर्मृदङ्गांश्चाप्यनादयन् ।दध्मुः शङ्खान् क्ष्वेलन्त्यपि यथापुरम् ॥
- 63। ॥
- 64विसृजन्तो महानादांस्त्रासयन्तो ।लङ्काद्वाराण्युपाजग्मु प्लवङ्गमाः ॥
- 65। ॥