Vālmīki Rāmāyaṇa · The Sinking Heart of Rāvaṇa
Tap a verse for its meaning
- 1। ॥
- 2स्निग्धगम्भीरनिर्घोषं श्रुत्वा स निनदं भृशम् ।सचिवानां ततस्तेषां मध्ये वचनमब्रवीत् ॥
- 3यथाऽसौ सम्प्रहृष्टानां वानराणां समुत्थितः ।बहूनां सुमहानादो मेघानामिव गर्जताम् ॥
- 4। ॥
- 5। ॥
- 6। ॥
- 7। ॥
- 8तथोक्तास्तेन सम्भ्रान्ताः प्राकारमधिरुह्य ते ।ददृशुः पालितां सेनां महात्मना ॥
- 9तौ च मुक्तौ सुघोरेण शरबन्धेन राघवौ ।समुत्थितौ महावेगौ प्रेक्ष्य राक्षसाः ॥
- 10सर्वे प्राकारादवरुह्य ते ।विषण्णवदना घोरा राक्षसेन्द्रमुपस्थिताः ॥
- 11तदप्रियं दीनमुखा रावणस्य ।कृत्स्नं निवेदयामासुर्यथाव ॥
- 12यौ ताविन्द्रजिता भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ ।निबद्धौ शरबन्धेन निष्प्रकम्पभुजौ कृतौ ॥
- 13विमुक्तौ शरबन्धेन तौ दृश्येते ।पाशानिव गजौ छित्त्वा ॥
- 14। ॥
- 15घोरैर्दत्तवरैर्बद्धौ शरैराशीविषोपमैः ।अमोघैः सूर्यसङ्काशैः प्रमथ्येन्द्रजिता युधि ॥
- 16तदस्त्रबन्धमासाद्य यदि मुक्तौ रिपू मम ।संशयस्थमिदं सर्वमनुपश्याम्यहं बलम् ॥
- 17खलु संवृत्ताः शराः ।आदत्तं यैस्तु सङ्ग्रामे रिपूणां मम जीवितम् ॥
- 18एवमुक्त्वा तु सङ्क्रुद्धो निःश्वसन्नुरगो यथा ।अब्रवीद्रक्षसां मध्ये धूम्राक्षं नाम राक्षसम् ॥
- 19बलेन महता युक्तो रक्षसां ।त्वं वधायाभिनिर्याहि रामस्य सह ॥
- 20। ॥
- 21। ॥
- 22धूम्राक्षवचनं श्रुत्वा बलाध्यक्षो ।बलमुद्योजयामास रावणस्याज्ञया द्रुतम् ॥
- 23ते बलिनो घोररूपा ।विगर्जमानाः संहृष्टा धूम्राक्षं पर्यवारयन् ॥
- 24विविधायुधहस्ताश्च ।गदाभिः पट्टिशैर्दण्डैरायसैर्मुसलैर्भृशम् ॥
- 25परिघैर्भिन्दिपालैश्च भल्लैः प्रासैः परश्वधैः ।निर्ययू राक्षसा दिग्भ्यो नर्दन्तो जलदा यथा ॥
- 26कवचिनस्त्वन्ये ध्वजैश्च समलङ्कृतैः ।सुवर्णजालविहितैः खरैश्च विविधाननैः ॥
- 27परमशीघ्रैश्च गजैन्द्रैश्च मदोत्कटैः ।निर्ययू राक्षसव्याघ्रा व्याघ्रा इव दुरासदाः ॥
- 28वृकसिंहमुखैर्युक्तं खरैः कनकभूषणैः ।आरुरोह रथं दिव्यं खरनिःस्वनः ॥
- 29। ॥
- 30रथप्रवरमास्थाय खरयुक्तं खरस्वनम् ।प्रयान्तं तु महाघोरं राक्षसं भीमविक्रमम् ॥
- 31अन्तरिक्षगता घोराः प्रत्यवारयन् ।रथशीर्षे महान्भीमो गृध्रश्च निपपात ह ॥
- 32। ॥
- 33विस्वरं चोत्सृजन्नादं समीपतः ।ववर्ष रुधिरं देवः सञ्चचाल च मेदिनी ॥
- 34प्रतिलोमं ववौ वायुर्निर्घातसमनिःस्वनः ।तिमिरौघावृतास्तत्र दिशश्च न चकाशिरे ॥
- 35स तूत्पातांस्तदा दृष्ट्वा राक्षसानां भयावहान् ।प्रादुर्भूतान् सुघोरांश्च धूम्राक्षो व्यथितोऽभवत् ।मुमुहू राक्षसाः सर्वे धूम्राक्षस्य पुरःसराः ॥
- 36ततः सुभीमो बहुभिर्निशाचरै--र्वृतोऽभिनिष्क्रम्य रणोत्सुको बली ।ददर्श तां राघवबाहुपालितांमहौघकल्पां बहु ॥