Vālmīki Rāmāyaṇa · The Slaying of Vajradaṃṣṭra
Tap a verse for its meaning
- 1च निघातेन अङ्गदस्य जयेन च ।राक्षसः क्रोधमाविष्टो ॥
- 2स धनुर्घोरं ।वानराणामनीकानि प्राकिरच्छरवृष्टिभिः ॥
- 3राक्षसाश्चापि रथेषु समवस्थिताः । शूराः प्रायुध्यन्त तदा रणे ॥
- 4वानराणां तु शूरा ये सर्वे ते ।आयुध्यन्त समवेताः समन्ततः ॥
- 5तत्रायुधसहस्राणि तस्मिन्नायोधने भृशम् ।राक्षसा कपिमुख्येषु तदा ॥
- 6वानराश्चापि रक्षस्सु गिरीन्वृक्षा ।प्रवीराः पातयामासु ॥
- 7शूराणां युध्यमानानां समरेष्वनिवर्तिनाम् ।तद्राक्षसगणानां च सुयुद्धं समवर्तत ॥
- 8केचिद्भिन्नैः पादैश्च बाहुभिः ।शस्त्रैरर्पितदेहास्तु समुक्षिताः ॥
- 9राक्षसाश्चैव शेरते गां समाश्रिताः । गोमायुगणसङ्कुलाः ॥
- 10समुत्पेतुर्भीरूणां वै ।भुजपाणिशिरश्छिन्नाश्छिन्नकायाश्च भूतले ॥
- 11वानरा राक्षसाश्चापि वै रणे ।ततो वानरसैन्येन हन्यमानं ॥
- 12बलं सर्वं वज्रदंष्ट्रस्य पश्यतः ।राक्षसान्यमानान् प्लवङ्गमैः ॥
- 13दृष्ट्वा स वज्रदंष्ट्रः प्रतापवान् ।प्रविवेश धनुष्पाणिस्त्रासयन्हरिवाहिनीम् ॥
- 14शरैर्विदारयामास कङ्कपत्रैरजिह्मगैः ।बिभेद वानरांस्तत्र सप्ताष्टौ नव पञ्च च ॥
- 15विव्याध वज्रदंष्ट्रः प्रतापवान् ।त्रस्ताः सर्वे हरिगणाः शरैः ॥
- 16अङ्गदं सम्प्रधावन्ति प्रजाः ।ततो हरिगणान्भग्नान्दृष्ट्वा दा ॥
- 17क्रोधेन वज्रदंष्ट्रं तमुदीक्षन्तमुदैक्षत । सङ्गतौ ॥
- 18चेरतुः परमक्रुद्धौ ।ततः शरसहस्रेण वालिपुत्रं महाबलः ॥
- 19जघान मातङ्गमिव ।रुधिरोक्षितसर्वाङ्गो वालिसूनुर्महाबलः ॥
- 20चिक्षेप वज्रदंष्ट्राय वृक्षं ।दृष्ट्वा पतन्तं तं वृक्षमसम्भ्रान्तश्च राक्षसः ॥
- 21बहुधा सोऽपि निकृत्तः पतितो भुवि ।तं दृष्ट्वा वज्रदंष्ट्रस्य विक्रमं ॥
- 22प्रगृह्य विपुलं शैलं चिक्षेप च ननाद च ।समापतन्तं तं दृष्ट्वा रथादाप्लुत्य वीर्यवान् ॥
- 23गदापाणिरसम्भ्रान्तः पृथिव्यां समतिष्ठत । गत्वा तु ॥
- 24रथं तदा ।ततोऽन्यं गिरिमाक्षिप्य विपुलं द्रुमभूषितम् ॥
- 25वज्रदंष्ट्रस्य पातयामास सोङ्गदः ।अभवच्छोणितोद्गारी वज्रदंष्ट्रः स मूर्छितः ॥
- 26गदामालिङ्ग्य निःश्वसन् ।स गदया वालिपुत्रमवस्थितम् ॥
- 27जघान परमक्रुद्धो निशाचरः ।गदां त्यक्त्वा ततस्तत्र मुष्टियुद्धमवर्तत ॥
- 28अन्योन्यं जघ्नतुस्तत्र तावुभौ हरिराक्षसौ । तौ तु ॥
- 29बभूवतुः सुविक्रान्तावङ्गारकबुधाविव ।ततः परमतेजस्वी अङ्गदः ॥
- 30उत्पाट्य वृक्षं स्थितवान्बहुपुष्पफलान्वितम् ।जग्राह चार्षभं चर्म खड्गं च विपुलं शुभम् ॥
- 31किङ्किणीजालसञ्छन्नं चर्मणा च परिष्कृतम् ।वज्रदंष्ट्रोऽथ जग्राह सोङ्गदोऽप्यसि चर्मणी ।विचित्रांश्चेरतुर्मार्गान्रुषितौ कपिराक्षसौ ॥
- 32जघ्नतुश्च तदाऽन्योन्यं निर्दयं ।व्रणैः सास्रैरशोभेतां पुष्पिताविव ॥
- 33युध्यमानौ परिश्रान्तौ । अङ्गदः कपिकुञ्जरः ॥
- 34उदतिष्ठत ।निर्मलेन सुधौतेन खड्गेनास्य महच्छिरः ॥
- 35जघान वज्रदंष्ट्रस्य वालिसूनुर्महाबलः ।रुधिरोक्षितगात्रस्य बभूव ॥
- 36स रोषपरिवृत्ताक्षं शुभं खड्गहतं शिरः ।वज्रदंष्ट्रं हतं दृष्ट्वा राक्षसा ॥
- 37त्रस्ताः प्रत्यपतँल्लङ्कां वध्यमानाः प्लवङ्गमैः । दीना ह्रिया किञ्चिदवाङ्मुखाः ॥
- 38निहत्य तं स वालिसूनुः कपिसैन्यमध्ये ।जगाम हर्षं महितो महाबलःसहस्रनेत्रस्त्रिदशैरिवावृतः ॥