Vālmīki Rāmāyaṇa · Mahodara's Stratagem
Tap a verse for its meaning
- 1। ॥
- 2। ॥
- 3। ॥
- 4स्थानं वृद्धिं च हानिं च देशकालविभागवित् ।आत्मनश्च परेषां च बुध्यते ॥
- 5यत्त्वशक्यं बलवता कर्तुं प्राकृतबुद्धिना । कः कुर्यात्तादृशं बुधः ॥
- 6यांस्तु धर्मार्थकामांस्त्वं ब्रवीषि पृथगाश्रयान् ।अनुबोद्धुं स्वभावे तान्नहि लक्षणमस्ति ते ॥
- 7चैव हि सर्वेषां कारणानां प्रयोजकम् ।श्रेयः पापीयसां चात्र फलं भवति कर्मणाम् ॥
- 8वेव धर्मार्थावितरावपि ।अधर्मानर्थयोः प्राप्तिः फलं च प्रत्यवायिकम् ॥
- 9ऐहलौकिकपारत्रं कर्म पुम्भिर्निषेव्यते ।कर्माण्यपि तु लभते काममास्थितः ॥
- 10तत्र क्लुप्तमिदं राज्ञा हृदि कार्यं मतं च नः ।शत्रौ हि साहसं यत्स्यात्किमिवात्रापनीयताम् ॥
- 11एकस्यैवाभियाने तु हेतुर्यः कथितस्त्वया ।तत्राप्यनुपपन्नं ते वक्ष्यामि यदसाधु च ॥
- 12येन पूर्वं जनस्थाने बहवोऽतिबला हताः ।राक्षसा तं त्वं कथमेको जयिष्यसि ॥
- 13। ॥
- 14तं सिंहमिव सङ्क्रुद्धं रामं ।सर्पं सुप्तमिवाबुध्य प्रबोधयितुमिच्छसि ॥
- 15। ॥
- 16संशयस्थमिदं सर्वं शत्रोः प्रतिसमासने ।एकस्य गमनं तत्र न हि मे रोचते भृशम् ॥
- 17हीनार्थः सुसमृद्धार्थं को रिपुं प्राकृतं यथा ।निश्चित्य वशमानेतुमिच्छति ॥
- 18यस्य नास्ति मनुष्येषु सदृशो ।कथमाशंससे योद्धुं तुल्येनेन्द्रविवस्वतोः ॥
- 19। ॥
- 20लब्ध्वा पुनस्त्वं किमर्थं सम्प्रजल्पसि ।यदीच्छसि तदा सीता वशगा ते भविष्यति ॥
- 21दृष्टः कश्चिदुपायो मे सीतोपस्थानकारकः ।रुचिरश्चेत्स्वया बुद्ध्या राक्षसेश्वर तं शृणु ॥
- 22अहं द्विजिह्वः संह्लादी कुम्भकर्णो वितर्दनः ।पञ्च निर्यान्त्वित्यवघोषय ॥
- 23ततो गत्वा वयं युद्धं दास्यामस्तस्य यत्नतः ।जेष्यामो यदि ते शत्रून्नोपायैः कृत्यमस्ति नः ॥
- 24अथ जीवति नः शत्रुर्वयं च ।ततस्तदभिपत्स्यामो मनसा यत्समीक्षितम् ॥
- 25वयं युद्धादिदेष्यामो रुधिरेण समुक्षिताः ।विदार्य स्वतनुं बाणै शितैः ॥
- 26। ॥
- 27ततोऽवघोषय पुरे गजस्कन्धेन ।हतो रामः सह भ्राता ससैन्य इति सर्वतः ॥
- 28प्रीतो नाम ततो भूत्वा भृत्यानां त्वमरिन्दम ।भोगांश्च परिवारांश्च कामांश्च वसु दापय ॥
- 29ततो वासांसि वीराणामनुलेपनम् ।पेयं च बहु योधेभ्यः स्वयं च मुदितः पिब ॥
- 30ततोऽस्मिन्बहुलीभूते सर्वतो गते ।भक्षितः ससुहृद्रामो राक्षसैरिति विश्रुते ॥
- 31प्रविश्याश्वास्य चापि त्वं सीतां रहसि ।धनधान्यैश्च कामैश्च रत्नैश्चैनां प्रलोभय ॥
- 32। ॥
- 33रञ्जनीयं हि भर्तारं विनष्टमवगम्य सा ।नैराश्यात् त्वद्वशं प्रतिपत्स्यते ॥
- 34सा पुरा सुखसंवृद्धा सुखार्हा ।त्वय्यधीनं सुखं ज्ञात्वा सर्वथोपगमिष्यति ॥
- 35एत मम दर्शनेनरामं हि दृष्ट्वैव भवेदनर्थः ।इहैव ते सेत्स्यति मोत्सुकोभूःमहानयुद्धेन सुखस्य लाभः ॥
- 36अनष्टसैन्यो ह्यनवाप्तसंशयोरिपूनयुद्धेन जयन्नराधिपः ।यशश्च पुण्यं च महन्महीपतेश्रियं च कीर्तिं च चिरं समश्नुते ॥