Vālmīki Rāmāyaṇa · The Rallying of the Vānaras
Tap a verse for its meaning
- 1स लङ्घयित्वा प्राकारं गिरिकूटोपमो महान् ।निर्ययौ नगरात्तूर्णं कुम्भकर्णो महाबलः ॥
- 2स महानादं समुद्रमभिनादयन् ।जनयन्निव निर्घातान्विधमन्निव पर्वतान् ॥
- 3तमवध्यं मघवता यमेन वरुणेन वा ।प्रेक्ष्य भीमाक्षमायान्तं वानरा विप्रदुद्रुवुः ॥
- 4तांस्तु विप्रद्रुतान्दृष्ट्वा वालिपुत्रोऽङ्गदोऽब्रवीत् ।नलं नीलं गवाक्षं च कुमुदं च महाबलम् ॥
- 5आत्मानमत्र विस्मृत्य वीर्याण्यभिजनानि च ।क्व गच्छत भयत्रस्ताः प्राकृता हरयो यथा ॥
- 6। ॥
- 7महतीमुत्थितामेनां राक्षसानां विभीषिकाम् ।विक्रमाद्विधमिष्यामो निवर्तध्वं ॥
- 8कृच्छ्रेण तु समाश्वस्य सङ्गम्य च ततस्ततः ।वृक्षाद्रिहस्ता हरयः सम्प्रतस्थू रणाजिरम् ॥
- 9ते निवृत्य तु सङ्क्रुद्धाः कुम्भकर्णं ।निजघ्नुः परमक्रुद्धाः समदा इव ॥
- 10प्रांशुभिर्गिरिशृङ्गैश्च शिलाभिश्च महाबलः ।पादपैः पुष्पिताग्रैश्च हन्यमानो ॥
- 11तस्य पतिता भिद्यन्ते शतशः शिलाः ।पादपाः पुष्पिताग्राश्च भग्नाः पेतु ॥
- 12सोऽपि सैन्यानि सङ्क्रुद्धो वानराणां ।ममन्थ परमायत्तो वनान्यग्निरिवोत्थितः ॥
- 13लोहितार्द्रास्तु बहवः शेरते ।निरस्ताः पतिता भूमौ ताम्रपुष्पा इव द्रुमाः ॥
- 14लङ्घयन्तः प्रधावन्तो वानरा नावलोकयन् ।केचि पतिताः केचिद्गगनमाश्रिताः ॥
- 15वध्यमानास्तु ते वीरा राक्षसेन ।सागरं येन ते तीर्णाः पथा तेन प्रदुद्रुवुः ॥
- 16ते स्थलानि तथा निम्नं विषण्णवदना भयात् ।ऋक्षा वृक्षान्समारूढाः केचित्पर्वतमाश्रिताः ॥
- 17ममज्जुरर्णवे केचि केचित्समाश्रिताः ।निषेदुः प्लवगाः केचित्केचिन्नैवावतस्थिरे ॥
- 18केचिद्भूमौ निपतिताः केचित्सुप्ता ।तान्समीक्ष्याङ्गदो भग्नान्वानरानिदमब्रवीत् ॥
- 19अवतिष्ठत युध्यामो निवर्तध्वं प्लवङ्गमाः ।भग्नानां वो न पश्यामि परिगम्य महीमिमाम् ॥
- 20स्थानं सर्वे निवर्तध्वं किं प्राणान्परिरक्षथ ।निरायुधानां द्रवतामसङ्गगति ॥
- 21दारा ह्यपहसिष्यन्ति स वै घातस्तु जीविनाम् । जाताः सर्वे स्म विस्तीर्णेषु महत्सु च ॥
- 22क्व गच्छथ भयत्रस्ता हरयः प्राकृता यथा । खलु यद्भीता वीर्यं प्रधावत ॥
- 23वो यानि तदा वै ।तानि वः क्व नु यातानि सोदग्राणि महान्ति च ॥
- 24श्रूयन्ते यस्तु जीविति धिक्कृतः ।मार्गः सत्पुरुषैर्जुष्टः सेव्यतां त्यज्यतां भयम् ॥
- 25शयामहेऽथ पृथिव्यामल्पजीविताः ।दुष्प्रापं ब्रह्मलोकं वा प्राप्नुमो युधि सूदिताः ॥
- 26सम्प्राप्नुयामः कीर्तिं वा निहत्वा शत्रुमाहवे ।जीवितं मोक्ष्यामो वसु वानराः ॥
- 27न कुम्भकर्णः काकुत्स्थं दृष्ट्वा जीवन्गमिष्यति ।दीप्यमानमिवासाद्य पतङ्गो ज्वलनं यथा ॥
- 28। ॥
- 29। ॥
- 30। ॥
- 31। ॥
- 32द्रवमाणास्तु ते वीरा अङ्गदेन ।सान्त्वैश्चैवानुमानैश्च ततः सर्वे निवर्तिताः ॥
- 33प्रहर्षमुपनीताश्च वालिपुत्रेण धीमता ।आज्ञाप्रतीक्षास्तस्थुश्च सर्वे वानरयूथपाः ॥
- 34ऋषभशरभमैन्दधूम्रनीलाःकुमुदसुषेणगवाक्षरम्भताराः ।द्विविदपनसमुख्याःत्वरिततराभिमुखं रणं प्रयाताः ॥