Vālmīki Rāmāyaṇa · The Slaying of Nikumbha
Tap a verse for its meaning
- 1निकुम्भो भ्रातरं दृष्ट्वा सुग्रीवेण निपातितम् ।प्रदहन्निव वानरेन्द्रमवैक्षत ॥
- 2ततः स्रग्दामसन्नद्धं दत्तपञ्चाङ्गुलं शुभम् ।आददे परिघं वीरो नगेन्द्रशिखरोपमम् ॥
- 3। ॥
- 4तमाविध्य शक्रध्वजसमं तदा ।विननाद विवृत्तास्यो निकुम्भो ॥
- 5उरोगतेन भुजस्थैरङ्गदैरपि ।कुण्डलाभ्यां च चित्राभ्यां मालया च विचित्रया ॥
- 6निकुम्भो भूषणैर्भाति तेन स्म परिघेण च ।यथेन्द्रधनुषा सविद्युत् स्तनयित्नुमान् ॥
- 7। ॥
- 8नगर्या विटपावत्या गन्धर्वभवनोत्तमैः ।सह चैवामरावत्या सर्वैश्च भवनैः सह ॥
- 9सतारग्रहनक्षत्रं सचन्द्रं समहाग्रहम् ।निकुम्भपरिघाघूर्णं भ्रमतीव ॥
- 10दुरासदश्च सञ्जज्ञे परिघाभरणप्रभः ।कपीनां स निकुम्भाग्निर्युगान्ताग्निरिवोत्थितः ॥
- 11राक्षसा वानराश्चापि न शेकुः स्पन्दितुं भयात् । विवृत्योरस्तस्थौ प्रमुखतो बली ॥
- 12। ॥
- 13स्थिरे तस्योरसि व्यूढे परिघः कृतः ।विशीर्यमाणः सहसा उल्काशतमिवाम्बरे ॥
- 14स तु तेन विचचाल महाकपिः ।परिघेण समाधूतो यथा भूमिचलेऽचलः ॥
- 15स तदाऽभिहतस्तेन हनुमान् प्लवगोत्तमः ।मुष्टिं संवर्तयामास बलेनातिमहाबलः ॥
- 16तमुद्यम्य महातेजा निकुम्भोरसि ।अभिचिक्षेप वेगेन वेगवान्वायुविक्रमः ॥
- 17ततः पुस्फोट चर्मास्य प्रसुस्राव च । तेन सञ्जज्ञे ज्वाला विद्युदिवोत्थिता ॥
- 18स तु तेन प्रहारेण निकुम्भो विचचाल ह ।स्वस्थश्चापि हनुमन्तं महाबलम् ॥
- 19विचुक्रुशुस्तदा भीमं ।निकुम्भेनोद्यतं दृष्ट्वा हनुमन्तं महाबलम् ॥
- 20स तदा ह्रियमाणोऽपि ह ।आजघानानिलसुतो वज्रकल्पेन मुष्टिना ॥
- 21आत्मानं ऽथ क्षितावभ्यवपद्यत ।हनुमानुन्ममाथाशु निकुम्भं ॥
- 22निक्षिप्य परमायत्तो निकुम्भं ह ।उत्पत्य चास्य वेगेन पपातोरसि वीर्यवान् ॥
- 23। ॥
- 24अथ विनदति सादिते निकुम्भेपवनसुतेन बभूव ।दशरथसुतराक्षसेन्द्रसून्वो--र्भृशतरमागतरोषयोः सुभीमम् ॥
- 25व्यपेते तु जीवे निकुम्भस्य हृष्टाविनेदुः प्लवङ्गा दिशः सस्वनुश्च ।चचालेव चोर्वी पफालेव च द्यौ--र्भयं राक्षसानां बलं चाविवेश ॥