The Slaying of Makarākṣa · Vālmīki Rāmāyaṇa

निर्गतं मकराक्षं ते दृष्ट्वा ।आप्लुत्य सहसा सर्वे योद्धुकामा व्यवस्थिताः ॥

ततः प्रवृत्तं सुमहत्तद्युद्धं ।निशाचरैः प्लवङ्गानां देवानां दानवैरिव ॥

। ॥

खड्गगदाकुन्तैस्तोमरैश्च निशाचराः ।पट्टिशैर्भिन्दिपालैश्च निर्घातैश्च समन्ततः ॥

पाशदण्डैश्च निखातैश्चापरे तदा ।कदनं कपिवीराणां चक्रुस्ते रजनीचराः ॥

बाणौघैरर्दिताश्चापि ण वानराः ।सम्भ्रान्तमनसः सर्वे दुद्रुवुर्भयपीडिताः ॥

तान् दृष्ट्वा राक्षसाः सर्वे द्रवमाणान्वलीमुखान् ।नेदुस्ते सिंहवद्धृष्टा राक्षसा जितकाशिनः ॥

विद्रवत्सु तदा तेषु वानरेषु समन्ततः ।रामस्तान्वारयामास ण राक्षसान् ॥

वारितान्राक्षसान्दृष्ट्वा मकराक्षो निशाचरः । वचनं चेदमब्रवीत् ॥

। ॥

यत्तदा पितरं हतवान्मम ।मदग्रतः स्वकर्मस्थं दृष्ट्वा रोषोऽभिवर्धते ॥

। ॥

अद्य मद्बाणवेगेन षयं गतः ।ये त्वया निहता वीराः सह तैश्च समेष्यसि ॥

बहुनाऽत्र किमुक्तेन शृणु राम वचो मम ।पश्यन्तु सकला लोकास्त्वां मां चैव ॥

अस्त्रैर्वा गदया वाऽपि बाहुभ्यां वा ।अभ्यस्तं येन वा राम तेनैव युधि वर्तताम् ॥

। ॥

कत्थसे किं वृथा रक्षो बहून्यसदृशानि तु ।न रणे शक्यते जेतुं विना युद्धेन ॥

चतुर्दशसहस्राणि रक्षसां त्वत्पिता च यः ।त्रिशिरा दूषणश्चैव दण्डके निहता मया ॥

स्वाशितास्तव मांसेन ।भविष्यन्त्यद्य वै पाप तीक्ष्णतुण्डनखाङ्कुराः ॥

राघवेणैवमुक्तस्तु खरपुत्रो निशाचरः ।नमुचत्तस्मै राघवाय रणाजिरे ॥

तान् शरान् शरवर्षेण रामश्चिच्छेद नैकधा ।निपेतुर्भुवि ते च्छिन्ना सहस्रशः ॥

तद्युद्धमभवत्तत्र समेत्यान्योन्यमोजसा ।रक्षसः खरपुत्रस्य सूनोर्दशरथस्य च ॥

जीमूतयोरिवाकाशे शब्दो ज्यातलयोस्तदा ।धनुर्मुक्तः स्वनोत्कृष्टः श्रूयते च रणाजिरे ॥

देवदानवगन्धर्वाः किन्नराश्च महोरगाः । सर्वे द्रष्टुकामास्तदद्भुतम् ॥

विद्धमन्योन्यगात्रेषु द्विगुणं वर्धते परम् ।न्योन्यं कुरुतां तौ रणाजिरे ॥

राममुक्तांस्तु बाणौघान्राक्षसस्त्वच्छिनद्रणे ।रक्षोमुक्तांस्तु रामो वै नैकधा प्राच्छिनच्छरैः ॥

बाणौघैर्वितताः सर्वा दिशश्च स्तथा ।सञ्छन्ना वसुधा चैव समन्तान्न प्रकाशते ॥

ततः क्रुद्धो महाबाहुर्धनुश्चिच्छेद रक्षसः ।अष्टाभिरथ सूतं विव्याध राघवः ॥

भित्त्वा शरै रथं रामो रथाश्वान्समपातयत् । वसुधां तिष्ठन्मकराक्षो निशाचरः ॥

तत्तिष्ठद्वसुधां रक्षः शूलं जग्राह पाणिना ।त्रासनं सर्वभूतानां समप्रभम् ॥

तु महच्छूलं प्रज्वलन्तं निशाचरः ।स क्रोधात्प्राहिणोत्तस्मै राघवाय महाहवे ॥

तमापतन्तं ज्वलितं खरपुत्रकराच्च्युतम् ।बाणैस्तु त्रिभिराकाशे शूलं चिच्छेद राघवः ॥

स च्छिन्नो नैकधा शूलो दिव्यहाटकमण्डितः ।व्यशीर्यत महोल्केव रामबाणार्दितो भुवि ॥

तच्छूलं निहतं दृष्ट्वा रामेणाक्लिष्टकर्मणा ।साधु साध्विति भूतानि व्याहरन्ति नभोगता ॥

तं दृष्ट्वा निहतं शूलं मकराक्षो निशाचरः ।मुद्यम्य काकुत्स्थं तिष्ठ तिष्ठेति चाब्रवीत् ॥

स तं दृष्ट्वा पतन्तं वै प्रहस्य रघुनन्दनः । ततो रामः सन्दधे तु शरासने ॥

तेनास्त्रेण हतं रक्षः काकुत्स्थेन तदा रणे । तत्र पपात च ममार च ॥

दृष्ट्वा ते राक्षसाः सर्वे मकराक्षस्य म् ।लङ्कामेवाभ्यधावन्त रामबाणार्दितास्तदा ॥

दशरथनृपपुत्रबाणवेगैरजनिचरं निहतं खरात्मजं तम् ।ददृशुरथ सुरा भृशं प्रहृष्टागिरिमिव यथा विकीर्णम् ॥