Vālmīki Rāmāyaṇa · The Slaughter of the Rākṣasa Host
Tap a verse for its meaning
- 1स प्रविश्य सभां दीनः परमदुःखितः ।निषसादासने मुख्ये क्रुद्ध इव श्वसन् ॥
- 2अब्रवीच्च स तान्सर्वान्बलमुख्यान्महाबलः ।रावणः प्राञ्जलिर्वाक्यं ॥
- 3सर्वे भवन्तः सर्वेण समावृताः ।निर्यान्तु रथसङ्घैश्च पादातैश्चोपशोभिताः ॥
- 4एकं रामं परिक्षिप्य समरे हन्तुमर्हथ ।वर्षन्तः शरवर्षेण प्रावृट्काल इवाम्बुदाः ॥
- 5अथवाऽहं शरैस्तीक्ष्णैर्भिन्नगात्रं ।भवद्भिः श्वो निहन्तास्मि रामं ॥
- 6इत्येत वाक्यमादाय राक्षसाः ।निर्ययुस्ते रथैः शीघ्रै सुसंवृताः ॥
- 7ट्टिशांश्चैव शरखड्गपरश्वधान् ।शरीरान्तकरान्सर्वे चिक्षिपुर्वानरान्प्रति ॥
- 8वानराश्च क्षसान्प्रति चिक्षिपुः ।स सङ्ग्रामो महान्भीमः ॥
- 9रक्षसां वानराणां च समपद्यत ।ते गदाभिर्विचित्राभिः प्रासैः खड्गैः परश्वधैः ॥
- 10अन्योन्यं समरे जघ्नुस्तदा वानरराक्षसाः ।एवं प्रवृत्ते सङ्ग्रामे ह्युद्भूतं ॥
- 11रक्षसां वानराणां च शान्तं ।मातङ्गरथकूलाश्च वाजिमत्स्या ध्वजद्रुमाः ॥
- 12प्रसस्रुः शोणितापगाः ।ततस्ते वानराः सर्वे ॥
- 13ध्वजवर्मरथानश्वान्नानाप्रहरणानि च । समरे राक्षसानां ॥
- 14केशान्कर्णललाटांश्च नासिकाश्च ।रक्षसां दशनैस्तीक्ष्णैर्नखैश्चापि न्यकर्तयन् ॥
- 15एकैकं राक्षसं सङ्ख्ये शतं ।अभ्यधावन्त फलिनं वृक्षं ॥
- 16तथा गदाभि प्रासैः खड्गैः परश्वधैः ।निजघ्नुर्वानरान्घोरान्राक्षसाः पर्वतोपमाः ॥
- 17राक्षसैर्युध्यमानानां वानराणां महाचमूः ।शरण्यं शरणं याता रामं ॥
- 18ततो रामो महातेजा धनुरादाय वीर्यवान् ।प्रविश्य राक्षसं सैन्यं शरवर्षं ववर्ष ह ॥
- 19प्रविष्टं तु तदा रामं म्बरे ।नाभिजग्मुर्महाघोरं निर्दहन्तं ॥
- 20कृतान्येव सुघोराणि रामेण ।रणे रामस्य ददृशुः कर्माण्यसुकराणि च ॥
- 21चालयन्तं महानीकं विधमन्तं महारथान् ।ददृशुस्ते न वै रामं वातं वनगतं यथा ॥
- 22छिन्नं भिन्नं शरैर्दग्धं प्रभग्नं ।बलं रामेण ददृशुर्न रामं ॥
- 23प्रहरन्तं शरीरेषु न ते पश्यन्ति ।इन्द्रियार्थेषु तिष्ठन्तं भूतात्मानमिव प्रजाः ॥
- 24एष हन्ति गजानीकमेष हन्ति महारथान् ।एष हन्ति शरैस्तीक्ष्णैः जिभिः सह ॥
- 25इति ते राक्षसाः सर्वे रामस्य सदृशान्रणे ।अन्योन्यं कुपिता जघ्नुः सादृश्या ते ॥
- 26न ते ददृशिरे रामं दहन्तमरिवाहिनीम् । परमास्त्रेण महात्मना ॥
- 27ते तु रामसहस्राणि रणे पश्यन्ति राक्षसाः ।पुनः पश्यन्ति काकुत्स्थमेकमेव महाहवे ॥
- 28भ्रमन्तीं काञ्चनीं कोटिं महात्मनः ।अलातचक्रप्रतिमां ददृशुस्ते न राघवम् ॥
- 29शरीरनाभि शरारं नेमिकार्मुकम् ।ज्याघोषतलनिर्घोषं तेजोबुद्धिगुणप्रभम् ॥
- 30दिव्यास्त्रगुणपर्यन्तं निघ्नन्तं युधि राक्षसान् ।ददृशू रामचक्रं तत्कालचक्रमिव प्रजाः ॥
- 31अनीकं दशसाहस्रं रथानां ।अष्टादशसहस्राणि कुञ्जराणां तरस्विनाम् ॥
- 32। ॥
- 33शरैरग्निशिखोपमैः ।हतान्येकेन रामेण रक्षसां कामरूपिणाम् ॥
- 34ते हताश्वा हतरथाः शान्ता विमथितध्वजाः ।अभिपेतुः पुरीं लङ्कां हतशेषा ॥
- 35हतैर्गजपदात्यश्वैस्तद्बभूव ।आक्रीडमिव क्रुद्धस्य सुमहात्मनः ॥
- 36ततो देवाः सगन्धर्वाः सिद्धाश्च ।साधु साध्विति रामस्य तत्कर्म समपूजयन् ॥
- 37अब्रवीच्च तदा रामः सुग्रीवं प्रत्यनन्तरम् ।विभीषणं च हनूमन्तं च वानरम् ॥
- 38जाम्बवन्तं हरिश्रेष्ठं मैन्दं द्विविदमेव च ।एतदस्त्रबलं दिव्यं मम वा वा ॥
- 39निहत्य तां राक्षसवाहिनीं तुरामस्तदा शक्रसमो महात्मा ।अस्त्रेषु शस्त्रेषु जितक्लमश्चसंस्तूयते देवगणैः प्रहृष्टैः ॥