Vālmīki Rāmāyaṇa · The Lament of the Rākṣasa Women
Tap a verse for its meaning
- 1तानि तानि सारोहाणां च वाजिनाम् ।रथानां त्वग्निवर्णानां सध्वजानां सहस्रशः ॥
- 2। ॥
- 3निहतानि शरैस्तीक्ष्णैस्तप्तकाञ्चनभूषणैः ।रावणेन प्रयुक्तानि रामेणाक्लिष्टकर्मणा ॥
- 4दृष्ट्वा श्रुत्वा च सम्भ्रान्ता हतशेषा ।राक्षसीश्च समागम्य दीना ॥
- 5हतपुत्राश्च क्रोशन्त्यो हतबान्धवाः ।राक्षस्यः सह सङ्गम्य दुःखार्ताः ॥
- 6कथं वृद्धा कराला निर्णतोदरी ।आससाद वने रामं कन्दर्पमिव रूपिणम् ॥
- 7सुकुमारं महासत्त्वं ।तं दृष्ट्वा लोकनिन्द्या सा हीनरूपा ॥
- 8कथं सर्वगुणैर्हीना गुणवन्तं महौजसम् ।सुमुखं रामं कामयामास राक्षसी ॥
- 9जनस्यास्याल्पभाग्यत्वा ।अकार्यमपहास्यं च सर्वलोकविगर्हितम् ॥
- 10राक्षसानां विनाशाय दूषणस्य खरस्य च ।चकाराप्रतिरूपा सा राघवस्य ॥
- 11तन्निमित्तमिदं वैरं रावणेन कृतं महत् ।वधाय सीता सानीता रक्षसा ॥
- 12न च सीतां दशग्रीवः प्राप्नोति ।बद्धं बलवता वैरमक्षयं राघवेण च ॥
- 13वैदेहीं प्रार्थयानं तं विराधं प्रेक्ष्य राक्षसम् ।हतमेकेन रामेण पर्याप्तं त ॥
- 14चतुर्दशसहस्राणि रक्षसां भीमकर्मणाम् ।निहतानि जनस्थाने शरैरग्निशिखोपमैः ॥
- 15खरश्च निहतः सङ्ख्ये दूषणस्त्रिशिरास्तथा ।शरैरादित्यसङ्काशैः पर्याप्तं तन्निदर्शनम् ॥
- 16हतो योजनबाहुश्च ।क्रोधान्नादं नदन्सोऽथ पर्याप्तं तन्निदर्शनम् ॥
- 17जघान बलिनं रामः सहस्रनयनात्मजम् ।वालिनं मेरुसङ्काशं पर्याप्तं तन्निदर्शनम् ॥
- 18वसन् शैले दीनो भग्नमनोरथः । स्थापितो राज्ये पर्याप्तं तन्निदर्शनम् ॥
- 19। ॥
- 20। ॥
- 21कुम्भकर्णं हतं श्रुत्वा राघवेण महाबलम् ।अतिकायं च दुर्धर्षं लक्ष्मणेन हतं पुनः ॥
- 22। ॥
- 23। ॥
- 24रणे राक्षसाश्च पदातयः ।रुद्रो वा यदि वा विष्णुर्महेन्द्रो वा शतक्रतुः ॥
- 25हन्ति नो रामरूपेण यदि वा स्वयमन्तकः ।हतप्रवीरा रामेण वयम् ॥
- 26अपश्यन्तो भयस्यान्तमनाथा विलपामहे ।रामहस्ताद्दशग्रीवः शूरो ॥
- 27इदं भयं महाघोरमुत्पन्नं नावबुध्यते ।न देवा न च न पिशाचा न राक्षसाः ॥
- 28उपसृष्टं परित्रातुं शक्ता रामेण ।उत्पाताश्चापि दृश्यन्ते रावणस्य रणे रणे ॥
- 29कथयिष्यन्ति रामेण रावणस्य । प्रीतेन देवदानवराक्षसैः ॥
- 30रावणस्याभयं दत्तं मानुषेभ्यो न याचितम् ।तदिदं मानुषं मन्ये प्राप्तं निःसंशयं भयम् ॥
- 31जीवितान्तकरं घोरं रक्षसां रावणस्य च ।पीड्यमानास्तु बलिना रक्षसा ॥
- 32दीप्तैस्तपोभिर्विबुधाः पितामहमपूजयन् ।देवतानां हितार्थाय वै पितामहः ॥
- 33। ॥
- 34भयेन प्रावृता नित्यं विचरिष्यन्ति शाश्वतम् ।दैवतैस्तु समागम्य सर्वैश्चेन्द्रपुरोगमैः ॥
- 35वृषध्वज महादेवः प्रसादितः ।प्रसन्नस्तु महादेवो देवानेतद्वचोऽब्रवीत् ॥
- 36उत्पत्स्यति हितार्थं वो नारी रक्षःक्षयावहा ।एषा देवैः प्रयुक्ता तु ॥
- 37भक्षयिष्यति नः सीता सरावणान् ।रावणस्यापनीतेन दुर्मतेः ॥
- 38अयं निष्ठानको घोरः शोकेन समभिप्लुतः ।तं न पश्यामहे लोके यो नः शरणदो भवेत् ॥
- 39राघवेणोपसृष्टानां कालेनेव ।नास्ति नः शरणं कश्चिद्भये महति तिष्ठताम् ॥
- 40दवाग्निवेष्टितानां हि करेणूनां यथा वने ।प्राप्तकालं कृतं तेन महात्मना ।यत एव भयं दृष्टं तमेव शरणं गतः ॥
- 41इतीव सर्वा परस्परं सम्परिरभ्य बाहुभिः । भयभारपीडिताःविनेदुरुच्चैश्च तदा सुदारुणम् ॥