Vālmīki Rāmāyaṇa · The Slaying of Mahodara
Tap a verse for its meaning
- 1हन्यमाने बले तूर्णमन्योन्यं ते महा । महाघर्मे सूपक्षीणे बभूवतुः ॥
- 2स्वबलस्य विघातेन विरूपाक्षवधेन च ।बभूव द्विगुणं क्रुद्धो रावणो ॥
- 3प्रक्षीणं तु बलं दृष्ट्वा वध्यमानं वलीमुखैः ।बभूवास्य व्यथा युद्धे प्रेक्ष्य ॥
- 4उवाच च समीपस्थं महोदरमरिन्दमम् ।अस्मिन्काले महाबाहो त्वयि मे स्थिता ॥
- 5जहि शत्रुचमूं वीर दर्शयाद्य ।भर्तृपिण्डस्य कालोऽयं निर्देष्टुं साधु युध्यताम् ॥
- 6एवमुक्तस्तथेत्युक्त्वा राक्षसेन्द्रो महोदरः ।प्रविवेशारिसेनां तां ॥
- 7ततः स कदनं चक्रे वानराणां महाबलः ।भर्तृवाक्येन स्वेन वीर्येण चोदितः ॥
- 8वानराश्च प्रगृह्य विपुलाः शिलाः ।प्रविश्यारिबलं भीमं जघ्नुस्ते ॥
- 9महोदरस्तु सङ्क्रुद्धः शरैः । पाणिपादोरून्वानराणां महाहवे ॥
- 10ततस्ते वानराः सर्वे राक्षसैरर्दिता भृशम् ।दिशो दश द्रुताः केचित्केचि ॥
- 11प्रभग्नां समरे दृष्ट्वा वानराणां महाचमूम् । सुग्रीवो महोदरमनन्तरम् ॥
- 12। ॥
- 13तामापतन्तीं सहसा शिलां दृष्ट्वा महोदरः ।असम्भ्रान्तस्ततो बाणै दुरासदाम् ॥
- 14रक्षसा तेन बाणौघैर्निकृत्ता सा सहस्रधा ।निपपात शिला भूमौ गृध्रचक्रमिवाकुलम् ॥
- 15तां तु भिन्नां शिलां दृष्ट्वा सुग्रीवः । चिक्षेप राक्षसे रणमूर्धनि ॥
- 16शरैश्च विददारैनं शूरः ।स ददर्श ततः क्रुद्धः परिघं पतितं भुवि ॥
- 17आविध्य तु स तं दीप्तं परिघं तस्य दर्शयन् ।परिघाग्रेण वेगेन जघानास्य ॥
- 18तस्माद्धतहयाद्वीरः सोवप्लुत्य महारथात् ।गदां जग्राह सङ्क्रुद्धो राक्षसोऽथ ॥
- 19तौ युधि वीरौ समीयतुः ।नर्दन्तौ गौवृषप्रख्यौ घनाविव ॥
- 20ततः क्रुद्धो गदां तस्मै चिक्षेप रजनीचरः ।ज्वलन्तीं भास्कराभासां सुग्रीवाय महोदरः ॥
- 21गदां तां सुमहाघोरामापतन्तीं महाबलः ।सुग्रीवो महाहवे ॥
- 22आजघान गदां तस्य हरीश्वरः ।पपात स गदोद्भिन्नः परिघस्तस्य ॥
- 23ततो जग्राह तेजस्वी सुग्रीवो वसुधातलात् ।आयसं मुसलं घोरं सर्वतो ॥
- 24स तमुद्यम्य चिक्षेप सोऽप्यन्यां ।भिन्नावन्योन्यमासाद्य पेततु ॥
- 25ततो तौ समीयतुः ।तेजोबलसमाविष्टौ दीप्ताविव हुताशनौ ॥
- 26जघ्नतुस्तौ तदाऽन्योन्यं नेदतुश्च पुनः पुनः ।तलैश्चान्योन्यमाहत्य पेततुर्धरणीतले ॥
- 27उत्पेततुस्ततस्तूर्णं जघ्नतुश्च ।भुजैश्चिक्षिपतुर्वीरावन्योन्यमपराजितौ ॥
- 28जग्मतुस्तौ श्रमं वीरौ बाहुयुद्धे परन्तपौ ।आजहार ततः खड्गमदूरपरिवर्तिनम् ॥
- 29। ॥
- 30जग्राह सुग्रीवो ।तौ तु रोषपरीताङ्गौ नर्दन्तावभ्यधावताम् ॥
- 31उद्यतासी रणे हृष्टौ युधि ।दक्षिणं मण्डलं चोभौ सुतूर्णं सम्परीयतुः ॥
- 32अन्योन्यमभिसङ्क्रुद्धौ जये प्रणिहितावुभौ ।स तु शूरो महावेगो वीर्यश्लाघी महोदरः ॥
- 33महाचर्मणि तं खड्गं पातयामास ।लग्नमुत्कर्षतः खड्गं खड्गेन ॥
- 34जहार सशिरस्त्राणं कुण्डलोपहितं शिरः ।निकृत्तशिरसस्तस्य पतितस्य महीतले ॥
- 35तद्बलं राक्षसेन्द्रस्य दृष्ट्वा तत्र न तिष्ठते ।हत्वा तं वानरैः सार्धं मुदितो हरिः ।चुक्रोध च दशग्रीवो बभौ हृष्टश्च ॥
- 36सर्वे राक्षसा दीनचेतसः । ततः सर्वे भयवित्रस्तचेतसः ॥
- 37महोदरं तं विनिपात्य भूमौमहागिरेः कीर्णमिवैकदेशम् ।सूर्यात्मजस्तत्र रराज लक्ष्म्यासूर्यः स्वतेजोभिरिवाप्रधृष्यः ॥
- 38अथ विजयमवाप्य समरमुखे सुरयक्षसिद्धसङ्घैः ।अवनितलगतैश्च भूतसङ्घैःहरुषसमाकुलितैः स्तुतो महात्मा ॥