Vālmīki Rāmāyaṇa · The Fall of Mahāpārśva
Tap a verse for its meaning
- 1महोदरे तु निहते महापार्श्वो महाबलः ।सुग्रीवेण समीक्ष्याथ क्रोधा ॥
- 2चमूं भीमां क्षोभयामास ।स वानराणां मुख्यानामुत्तमाङ्गानि सर्वशः ॥
- 3पातयामास कायेभ्यः ।केषाञ्चिदिषुभिर्बाहून् स्कन्धांश्चिच्छेद ॥
- 4वानराणां पार्श्वं केषां व्यदारयत् ।तेऽर्दिता महापार्श्वेन वानराः ॥
- 5। ॥
- 6वेगं चक्रे समुद्र इव पर्वणि ।आयसं परिघं गृह्य सूर्यरश्मिसमप्रभम् ॥
- 7समरे वानरश्रेष्ठो महापार्श्वे न्यपातयत् ।स तु तेन प्रहारेण महापार्श्वो ॥
- 8ससूतः स्यन्दनात्तस्माद्विसञ्ज्ञः प्रापतद्भुवि ।सर्क्षराजस्तु तेजस्वी ॥
- 9निष्पत्य स्वाद्व्यूहान्मेघसन्निभात् ।प्रगृह्य गिरिशृङ्गाभां क्रुद्धः सुविपुलां ॥
- 10तरसा स्यन्दनं च बभञ्ज तम् ।मुहूर्ताल्लब्धसञ्ज्ञस्तु महापार्श्वो महाबलः ॥
- 11अङ्गदं बहुभिर्बाणैर्भूयस्तं ।जाम्बवन्तं त्रिभिर्बाणैराजघान स्तनान्तरे ॥
- 12ऋक्षराजं गवाक्षं च जघान बहुभिः शरैः ।जाम्बवन्तं गवाक्षं च स दृष्ट्वा ॥
- 13जग्राह परिघं घोरमङ्गदः ।तस्याङ्गदः प्रकुपितो राक्षसस्य तमायसम् ॥
- 14दूरस्थितस्य परिघं रविरश्मिसमप्रभम् । सङ्गृह्य भ्रामयित्वा च वेगवान् ॥
- 15महापार्श्वस्य चिक्षेप वधार्थं ।स तु क्षिप्तो बलवता परिघस्तस्य रक्षसः ॥
- 16धनुश्च सशरं हस्ताच्छिरस्त्रं चाप्यपातयत् ।तं समासाद्य वेगेन प्रतापवान् ॥
- 17भ्यहनत्क्रुद्धः सकुण्डले ।स तु क्रुद्धो महावेगो महापार्श्वो महाद्युतिः ॥
- 18करेणैकेन जग्राह सुमहान्तं ।तं तैलधौतं विमलं शैलसारमयं दृढम् ॥
- 19राक्षसः परमक्रुद्धो वालिपुत्रे न्यपातयत् ।तेन भृशं प्रत्यवपादितम् ॥
- 20अङ्गदो सरोषः स परश्वधम् ।स वीरो वज्रसङ्काशमङ्गदो मुष्टिमात्मनः ॥
- 21संवर्तयत्सुसङ्क्रुद्धः ।राक्षसस्य स्तनाभ्याशे मर्मज्ञो हृदयम्प्रति ॥
- 22इन्द्राशनिसमस्पर्शं स मुष्टिं विन्यपातयत् ।तेन तस्य निपातेन राक्षसस्य ॥
- 23पफाल हृदयं चाशु स पपात हतो भुवि ।तस्मिन्निपतिते भूमौ तत्सैन्यं ॥
- 24अभवच्च महान्क्रोधः समरे तु ।वानराणां च हृष्टानां सिंहनादश्च पुष्कलः ॥
- 25स्फोटयन्निव शब्देन ।महेन्द्रेणेव देवानां नादः समभवन्महान् ॥
- 26अथेन्द्रशत्रुस्त्रिदिवालयानांवनौकसां चैव महाप्रणादम् ।श्रुत्वा सरोषं युधि राक्षसेन्द्रःपुनश्च युद्धाभिमुखोऽवतस्थे ॥