Vālmīki Rāmāyaṇa · The Duel of Weapons
Tap a verse for its meaning
- 1महोदरमहापार्श्वौ दृष्ट्वा तु राक्षसौ ।तस्मिंश्च निहते विरूपाक्षे महाबले ॥
- 2आविवेश महा रावणं तं ।सूतं सञ्चोदयामास वाक्यं चेदमुवाच ह ॥
- 3निहतानाममात्यानां नगरस्य च ।दुःखमेषोऽपनेष्यामि हत्वा तौ रामलक्ष्मणौ ॥
- 4रामवृक्षं रणे हन्मि ।प्रशाखा यस्य सुग्रीवो जाम्बवान्कुमुदो नलः ॥
- 5मैन्दश्च द्विविदश्चैव ह्यङ्गदो गन्धमादनः ।हनूमांश्च सुषेणश्च सर्वे च ॥
- 6। ॥
- 7पूरिता तेन शब्देन सनदीगिरिकानना । सर्वा सवराहमृगद्विपा ॥
- 8स महाघोरं चकारास्त्रं सुदारुणम् ।निर्ददाह र्वांस्ते प्रपेतुः समन्ततः ॥
- 9उत्पपात रजो घोरं तैर्भग्नैः सम्प्रधावितैः ।न हि तत्सहितुं शेकु निर्मितं ॥
- 10तान्यनीकान्यनेकानि रावणस्य ।दृष्ट्वा भग्नानि शतशो राघवः ॥
- 11ततो विद्राव्य हरिवाहिनीम् ।स ददर्श ततो रामं तिष्ठन्तमपारजितम् ॥
- 12लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा यथा ।आलिखन्तमिवाकाशमवष्टभ्य महद्धनुः ॥
- 13पद्मपत्रविशालाक्षं दीर्घबाहुमरिन्दमम् ।ततो रामो महातेजाः सौमित्रिसहितो बली ॥
- 14वानरांश्च रणे भग्नानापतन्तं च रावणम् ।समीक्ष्य राघवो मध्ये जग्राह ॥
- 15ततः स धनुरुत्तमम् ।महावेगं महानादं निर्भिन्दन्निव मेदिनीम् ॥
- 16। ॥
- 17तयोः शरपथं प्राप्तो रावणो राजपुत्रयोः ।स बभौ च यथा समीपे शशिसूर्ययोः ॥
- 18तमिच्छन्प्रथमं योद्धुं निशितैः शरैः ।मुमोच धनुरायम्य शरानग्निशिखोपमान् ॥
- 19तान्मुक्तमात्रानाकाशे लक्ष्मणेन ।बाणान्बाणैर्महातेजा रावणः ॥
- 20एकमेकेन बाणेन त्रिभिस्त्रीन्दशभिर्दश ।लक्ष्मणस्य दर्शय ॥
- 21अभ्यतिक्रम्य सौमित्रिं रावणः ।आससाद ततो रामं स्थितं शैलमिवाचलम् ॥
- 22स सङ्ख्ये राममासाद्य ।व्यसृजच्छरवर्षाणि रावणो राघवोपरि ॥
- 23शरधारास्ततो रामो रावणस्य ।दृष्ट्वैवापततः शीघ्रं भल्लान्जग्राह सत्वरम् ॥
- 24तान् शरौघांस्ततो भल्लैस्तीक्ष्णैश्चिच्छेद राघवः ।दीप्यमानान्महाघोरान्क्रुद्धानाशीविषानिव ॥
- 25राघवो रावणं तूर्णं रावणो राघवं तदा ।अन्योन्यं विविधैस्तीक्ष्णैः शरैरभिववर्षतुः ॥
- 26चेरतुश्च चिरं चित्रं मण्डलं ।बाणवेगान्समुत्क्षिप्तावन्योन्यमपारजितौ ॥
- 27तयो वित्रेसुर्युगपत्सम्प्रयुध्यतोः ।रौद्रयोः सायकमुचो ॥
- 28सन्ततं विविधैर्बाणैर्बभूव गगनं तदा ।घनैरिवातपापाये ॥
- 29गवाक्षितमिवाकाशं बभूव ।महावेगैः सुतीक्ष्णाग्रैर्गृध्रपत्रैः सुवाजितैः ॥
- 30शरान्धकारं तौ भीमं चक्रुतुः समरं तदा ।गतेऽस्तं चापि महामेघाविवोत्थितौ ॥
- 31बभूव तुमुलं युद्धमन्योन्यवधकाङ्क्षिणोः ।अनासाद्यमचिन्त्यं च ॥
- 32उभौ हि परमेष्वासावुभौ ।उभावस्त्रविदां मुख्यावुभौ युद्धे विचेरतुः ॥
- 33उभौ हि येन व्रजतस्तेन तेन ।ऊर्मयो वायुना विद्धा जग्मुः ॥
- 34ततः संसक्तहस्तस्तु रावणो ।नाराचमालां रामस्य ललाटे प्रत्यमुञ्चत ॥
- 35। ॥
- 36अथ द्रमस्त्रमुदीरयन् ।शरान्भूयः समादाय रामः क्रोधसमन्वितः ॥
- 37मुमोच च महातेजाश्चापमायम्य ।ते महामेघसङ्काशे पतिताः शराः ॥
- 38राक्षसेन्द्रस्य न व्यथां जनयंस्तदा ।पुनरेवाथ तं रामो रथस्थं राक्षसाधिपम् ॥
- 39ललाटे परमास्त्रेण रणे ।ते भित्त्वा बाणरूपाणि ॥
- 40। ॥
- 41आसुरं सुमहाघोरमस्त्रं प्रादुश्चकार ह ।सिंहव्याघ्रमुखाश्चान्यान्कङ्ककाकमुखानपि ॥
- 42गृध्रश्येनमुखांश्चाऽपि शृगालवदनांस्तथा ।ईहामृगमुखांश्चान्यान्व्यादितास्यान्भयानकान् ॥
- 43पञ्चास्याँल्लेलिहानांश्च ससर्ज ।शरान्खरमुखांश्चान्यान्वराहमुखसंस्थितान् ॥
- 44श्वानकुक्कुटवक्त्रांश्च मकराशीविषाननान् ।एतानन्यांश्च ससर्ज निशितान् शरान् ॥
- 45रामं प्रति महातेजाः क्रुद्धः ।आसुरेण समाविष्टः सोऽस्त्रेण ॥
- 46। ॥
- 47चन्द्रार्धचन्द्रवक्त्रांश्च धूमकेतुमुखानपि ।ग्रहनक्षत्रवक्त्रांश्च महोल्कामुखसंस्थितान् ॥
- 48विद्युज्जिह्वोपमांश्चान्यान्ससर्ज निशितान् शरान् ।ते रावणशरा घोरा ॥
- 49विलयं जग्मुराकाशे जग्मुश्चैव सहस्रशः ।तदस्त्रं निहतं दृष्ट्वा रामेणाक्लिष्टकर्मणा ॥
- 50हृष्टा नेदुस्ततः सर्वे कपयः ।सुग्रीवप्रमुखा वीराः परिवार्य तु राघवम् ॥
- 51ततस्तदस्त्रं विनिहत्य प्रसह्य तद्रावणबाहुनिःसृतम् ।मुदान्वितो दाशरथिर्महाहवेविनेदुरुच्चैर्मुदिताः कपीश्वराः ॥